Erken-evre-prostat-kanseri-tedavisi-de-degisiyor-Prostat-spesifik-antijen-PSA-duzeyinin-dusuk-olmasi-Gleason-skoru-yuksek-hastalarda-dezavantaj-midir

Erken evre prostat kanseri tedavisi de değişiyor... Prostat spesifik antijen (PSA) düzeyinin düşük olması, Gleason skoru yüksek hastalarda dezavantaj mıdır?

Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült

Son yıllarda prostat kanserinde stratejileri baştan sona değiştirecek gelişmeler yaşandı. Prostat kanserinde doğru tanıya ve evrelemeye götüren görüntüleme yöntemlerinde ve prostat kanserinin tedavisinde yaşanan değişimler, bu hastalığa bakışımızı olumlu yönde değiştirdiği gibi umudumuzu da çok arttırdı.

Bugüne kadar yapılan çalışmalar çoğunlukla bölgesel olarak ilerlemiş prostat kanserleri ve vücuda yayılmış (metastatik) prostat kanserlerine yönelikti. Şimdiye değin bölgesel ilerlemiş prostat kanserinde radyoterapi ve hormonal tedavi kullanılırken, bugün artık ana tedavi bitirildikten sonra, tıpkı meme kanserlerinin bir kısmında olduğu gibi koruyucu amaçlı olarak, kemoterapinin erken dönemde kullanılmasının yaşamı uzattığı görüldü.

Sadece bununla kalmadı, 4. evre yani metastatik prostat kanserinde de aynı durum gerçekleşti. Eskiden bu hastalara hormonal tedavi ile başlanıp, ancak hormona direnç geliştiğinde, yani hormon kullanırken hastalıkta ilerleme olduğunda kemoterapi kullanılırken, kemoterapiyi çok daha erken dönemde kullandığımızda bu hastaların yaşam sürelerinin uzadığını gördük.

Bilimin şu an geldiği noktada ise erken evre prostat kanserlerinin tedavisi sorgulanmaya başlandı. Artık biliyoruz ki erken evre prostat kanserleri tıpkı meme kanserlerinde olduğu gibi farklılıklar göstermektedir. Yani yakın lenf nodlarına sirayet etmemiş, prostat kapsülünün içinde kalmış veya kapsülünü taşmış ya da çok erken evre olsun; bu gruba bakıldığında da aslında bunların tek tip bir prostat kanseri olmadığını, farklı prostat kanserleri olduğunu görüyoruz. Önceden bu grubu iyi seyirli gibi görme eğiliminde iken, artık biliyoruz ki, prostat kanserinin agresifliğini gösteren Gleason skor diye adlandırılan sınıflama sisteminin önemi çok daha arttı. Gleason skoru 6’nın altındaki prostat kanserlerinde hastalık seyrinin çok iyi olacağını öngörürken, Cancer Dergisi’nde yeni yayımlanan çalışma konuya farklı bir bakış açısı getirdi.

Bu çalışma ile birlikte, prostat kanseri erken evre olup Gleason skoru 8-10 arası olduğunda, eğer bir de kan prostat spesifik antijen (PSA) düzeyi düşük ise, bu kişilerde hastalığın çok daha agresif seyrettiğini gördük. Evet, yanlış anlamadınız, prostat kanserine özgü bir tümör testi olan PSA düzeyinin düşük olması, bir grup hastada dezavantajlı bir durumu işaret etmektedir.

Erken evre prostat kanseri olmakla birlikte Gleason skoru yüksekse, ek olarak kanda PSA düzeyi 2.5 ng/ml ve altında ise, PSA düzeyi 10-20 ng/ml arasında olan hastalara göre, bu kişilerde hastalığın agresif bir davranış modeline sahip olduğunu ve bu hastaların yaşam sürelerinin daha kısa olduğunu gördük.

Önümüzdeki yıllarda sadece bölgesel ileri prostat kanserinde değil, muhtemelen erken evre prostat kanserinde de cerrahi ve bölgesel tedavilere kemoterapinin eklendiğini göreceğiz. Meme kanserinde de böyle olmadı mı?! Bugün, bir meme kanseri eğer agresif biyolojiye sahipse, tümörün boyutu 0.5 cm ve diğer bölgelere sirayet etmemiş olsa dahi kemoterapi önermekteyiz.

Prostat kanseri gibi sıklığı çok önlerde olan bir kanser türünde bu tür gelişmeler, tahmin ediyoruz ki önümüzdeki yıllarda milyonlarca insanı şifa olarak yansıyacaktır. Bu hastalığı daha iyi tanıyor olmamız, daha iyi yönetebilmemize neden olacaktır. Yapılan her bir gelişme hasta lehinedir, biz de bunları takdirle karşılıyor ve bunları siz, konuyla ilgilenenlere aktarmaktan mutluluk duyuyoruz.

Merak edenler için Gleason Skorlaması:

Kanser hücrelerinin üreme ve yayılım hızları hakkında fikir veren ve kanserli hücrelerin normal hücrelerden farklılaşma derecesini değerlendiren skorlamadır. Gleson skoru, 2-10 arasında değişir ve skor arttıkça kanserin daha agresif, ilerlemesinin daha hızlı olduğu anlamına gelmektedir.

Patoloji uzmanı, mikroskop altında prostattan biyopsi işlemi ile alınan doku örneğinde Gleason paternlerini inceler. Gleason paternleri 1’den 5’e kadar rakamlarla ifade edilir. Mikroskop altında 1. paternde kanserli prostat hücreleri normal prostat salgı bezleri görüntüsünde iken, 5. paternde normal salgı bezi görüntüsü ya çok nadir gözlenir ya da hiç gözlenmez. Bu durum anaplastik karsinoma karşılık gelir.

Patolojist daha sonra tümör örneğinde ağırlıklı olarak gözlemlediği paternleri belirler. Baskın olan paterne birincil patern denir (tüm gözlenen paternlerin %50’sinden fazlası olmalı). Daha sonra sıklıklarına göre ikincil (%5’ten fazla fakat %50’den az) ve üçüncül paternleri belirler.

Son olarak patolojist “final Gleason skorunu”, birincil ve ikincil patern sayılarını toplayarak belirler. Eğer sadece 2 patern görülmüş ise, birincil ve ikincil patern sayıları toplanarak Gleason skoruna ulaşlır. Fakat 3 patern görülmüşse, birincil patern ile yüksek dereceli patern toplanarak Gleason skoruna ulaşılır. Örnek olarak birincil patern skoru 2, ikincil patern skoru 3, fakat bazı hücreler 4. derecede ise, Gleason skoru 2+4=6’dır.

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan

Kaynak:

Mahal BA, Aizer AA, Efstathiou JA..
Association of very low prostate-specific antigen levels with increased cancer-specific death in men with high-grade prostate cancer.