girtlak-ve-alt-yutak-kanserlerinin-nedenleri-risk-faktorleri-nelerdir

Gırtlak ve alt yutak kanserlerinin nedenleri - risk faktörleri nelerdir?

Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült

Gırtlak (larenks) kanseri, baş boyun bölgesinde en sık görülen kanserdir. Erişkinlerde tüm kanserlerin %2’sini oluşturur. Daha genç yaşlarda görülme sıklığı %1 olarak bildirilmiştir. Ülkemizde erkeklerde görülen kanserler arasında ikinci sıklıkta yer alır. Gırtlak kanseri erken ve uygun teşhis ve tedavi ile baş boyun bölgesinde tedaviye en iyi yanıt veren kanser türüdür denilebilir.

Gırtlak kanserlerinin yaklaşık %35’i supraglotik bölgede (ses tellerinin üstü) gelişirken, %60’ı glotiste (ses tellerinin bulunduğu bölge) başlar. Geri kalan yaklaşık %5 oranında gırtlak kanseri ise ya subglotiste (ses tellerinin altı) ya da birden fazla bölgede üst üste gelişerek başlangıç yerinin tespitini zorlaştırır.

Batılı ülkelerde her yıl yaklaşık %2-3 oranında azaldığı gözlenen gırtlak kanserinin altında yatan sebebin sigara kullanan kişi sayısındaki azalma olduğu düşünülmektedir. Ne varki ülkemizde bu sayının aynı oranda azalma göstermediği düşünülmektedir. Bu nedenle de, baş-boyun kanserleri görülme oranının artmakta olduğu tahmin edilmektedir. Umuyorum ki, ülkemizde sürdürülen ulusal sigara karşıtı kampanya önümüzdeki 10-20 yılda etkisini gösterecek ve bizim halkımızda da bu sevindirici oranlar gözlemlenebilecektir.

Farklı kanser türlerinin farklı risk faktörleri vardır. Sigara ve alkol kullanımı en önemli risk faktörlerindendir. Ancak, bir veya birden fazla risk faktörünüzün olması, o hastalığa yakalanacağınız anlamına gelmez. Bunun yanında, birçok kişi hastalığa az veya hiç risk faktörü taşımadan yakalanabilir.

Tütün ve Alkol Kullanımı

Tütün, baş boyun kanserleri için en önemli risk faktörüdür. Baş boyun kanserlerine yakalanmış hastaların çoğunun uzun yıllar sigara içtiğini gözlemekteyiz. Ne kadar çok sigara içerseniz, gırtlak ve alt yutak kanserine yakalanma riskiniz o oranda yüksek olacaktır. Ayrıca, sigaranın farklı türlerini içmenizin (nargile, puro, pipo) bu riski azaltmayacağını bilmelisiniz. Bu gün artık çok sayıda araştırma, pasif içicilerde bile sigara ilişkili kanser riskinde artış olduğunu göstermektedir. Yoğun alkol kullanımı (günde 1 kadehten fazla), bu kanser türlerinde riski arttırır. Hem sigara hemde alkol kullanan kişilerde bu risk daha da fazladır. İki alışkanlığı da hergün defalarca tekrar eden kişilerin, baş boyun kanserlerine yakalanma riski oldukça yüksektir.

İnsan Papillom Virüs – HPV Enfeksiyonu

İnsan papillom virüsü (HPV), birbiriyle bağlantılı 100’ün üzerinde bir grup virüsten oluşur. Bunların bazıları, papillom olarak bilinen türde geliştiği için papillom virüsler olarak adlandırılır ve genellikle siğil olarak bilinir. HPV’nin bazı türleri rahim ağzı, vajina, anüs, vulva veya penis kanserlerine sebep olabilir. Ayrıca HPV; alt yutak ve bademcik kanseri gibi bazı gırtlak kanserlerinde de risk faktörü gibi gözükmektedir. HPV enfeksiyonu, bizim toplumumuzda baş-boyun kanserlerinin nadir görülen bir risk faktörü olmakla birlikte batı toplumlarında HPV'ye bağlı baş-boyun kanseri sıklığı artmaktadır. Hatta son yapılan çalışmalar göstermiştir ki, gelecekte baş-boyun kanserinin en önemli nedeni HPV enfeksiyonu olma ihtimali yüksektir.

Yetersiz Beslenme

Kesin nedeni henüz anlaşılamamakla birlikte yetersiz beslenmenin, baş boyun kanserlerinde riski arttırabileceği düşünülmektedir. Yoğun alkol alan kişilerde vitamin eksikliği vardır. Buda, alkol kullanımının bu kanser türlerinde riski arttırma rolünü açıklamaktadır.

İş yeri

Metal işlerinde kullanılan, uzun süre ve yoğun maruz kalınan talaş, boya kokusu; petrol, plastik ve tekstil sanayinde kullanılan bazı kimyasallar, gırtlak ve alt yutak kanseri riskini arttırabilir.

Yaş

Gırtlak ve alt yutak kanserleri gençlerde nadiren görülür. Bunun en önemli nedeni, risk faktörlerine bağlı maruziyetin uzun yıllar sürmesi sonucu gırtlak ve alt yutak kanserlerinin gelişmesidir. İlk kanser teşhisi koyulduğunda çoğunlukla hasta yaşı 65 yaş üzeridir.

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan