Genel Kanser Haberleri, Kanser Haberleri, Teknoloji Haberleri

Kanserli hastaları değerlendirmede standart yöntem: PET/BT

Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült

PET/BT nedir? Hastalarımıza ne gibi yarar sağlar? Kullanım alanları nelerdir?

Değerli hasta ve hasta yakınlarım, bugünkü makalemizin konusu PET/BT. Gelişmiş görüntüleme yöntemi olan PET/BT kanser şüphesi olan lezyonların tanımlanması, kanser tanısı koyduktan sonra yayılımının saptanması ve tedaviye yanıtın belirlenmesi amacı ile sıklıkla kullanılmaktadır. Bu konuda sizleri Nükleer Tıp ve Radyoloji uzmanı olan, Medstar Kanser Merkezi Moleküler Görüntüleme ve Moleküler Tedavi Ünitesi sorumlusu Prof. Dr. Akın Yıldız ile birlikte aydınlatmaya çalışacağız.

Kanserli hücrelerin normal hücrelerden en önemli farkı hızlı ve kontrolsüz çoğalmalarıdır. Yüksek faaliyet gösteren hücrelerin enerji ihtiyaçları da normalden fazladır. Hücrelerin bu süreçte kullandığı maddeleri (şeker, protein ve bazı özel yapı taşları) görüntüleyebilirsek canlı organizmadaki kanserli dokuları da bulabiliriz. PET/BT cihazı bu mantık temelinde çalışır.

1990’larda PET (Pozitron Emsiyon Tomografi) olarak kullanılan cihazın 2001 yılında BT (bilgisayarlı tomografi) ile birleştirilmesi ile yöntemin başarısı önemli ölçüde artmıştır. Başlıca kullanım alanları; kanser kuşkusu olan dokunun saptanması: PET/BT cihazının ilk kullanım alanlarından biridir. Cihazın ilk resmi kullanımı ABD’de 1998 yılında akciğerdeki kanser kuşkusu taşıyan bulguların değerlendirilmesidir. Prostat kanseri, düşük çoğalma potansiyeli olan (düşük dereceli) kanserler, bazı özel kanser hücre tiplerinde (müsinözadenokanser) ve 1 cm altındaki tümörlerde başarısı nispeten düşüktür.

Kanser kuşkusu olan dokudan doğru yerden parça alınması

Kanserli doku aşırı ve kontrolsüz çoğalma nedeniyle kendi yapısında hasar oluşturabilir. Hasarlı alandan alınacak parçalar sonuç vermez, PET/BT canlı hücrelerin yoğunlaştığı alanları gösterir ve biopsiye rehber olur.

Kanser yaygınlığının değerlendirilmesi

PET/BT teknolojisi, kanser tanısı konulan hastanın ilk aşamadaki hastalık yaygınlığını değerlendirmede (tibbi terimle evrelendirme) birçok kanser türünde başarı ile kullanılmaktadır. Tedavi yaklaşımının belirlenmesi: Ortalama olarak üç hastadan birinde PET sonrası tedavi yaklaşımı değişmektedir. Bazen ağır bir cerrahi uygulama yerine ilaç tedavisi yapılabilmekte ve gereksiz bir cerrahi önlenebilmektedir. Bazı durumlarda ise PET/BT uzak yayılımları olduğu düşünülen hastada yayılım olmadığını göstererek ilaç tedavi kararı yerine ameliyatla kanserli dokunun çıkarılması kararına yol açabilmektedir.

Kanser ilacının yararının erken saptanması

Kanser ilaçları yan etkileri azımsanmayacak ilaçlardır, uygun ilacın kullanılması hem gereksiz yan etkilerden kurtaracak hem de kanserli dokuya doğru ilaçla ve erken müdahale ile hastalığı engelleme şansı yakalanabilecektir.

Tedavi cevabının belirlenmesi

İlaca cevap hem yapısal değişim hem de hücresel aktivite şiddeti sayısal olarak ölçülerek değerlendirebilmektedir. Canlı kanser hücresinin varlığı ile tedavi etkinliği saptanmaktadır.

Işın tedavi planının yapılması

Radyoterapi ya da ışın tedavisinde radyasyon verilecek canlı tümör hücresi alanları PET/BT ile yapılacak haritalama ile daha doğru ve etkili tedavi şansı verebilmekte ve gereksiz olarak sağlıklı dokulara verilebilecek ışını engelleyerek yan etkilerin azalmasını sağlayabilmektedir.

Hastalık nüksünün erkenden belirlenmesi

Tedavi kürleri tamamlandıktan sonra hastalar tümör belirleyicileri veya ultrason ve tomografi gibi yöntemler ve kan tahlilleri ile takip edilir. Bu yöntemlerde kuşkulu durum oluşursa canlı kanser hücrelerinin yeniden ortaya çıktığı ve yaygınlığı PET/BT yöntemi ile başarı ile saptanır.

Tetkik hamileler dışında tüm yaş gruplarında gereklilik halinde uygulanabilir

Tetkikin kanser tarama amaçlı doğrudan uygulanması kabul gören bir yaklaşım değildir. Ulusal ve dünya ölçeğindeki bilimsel otoritelerin önerileri doğrultusunda kullanılması en yüksek faydayı sağlar ve gereksiz kullanımı önler.

PET/BT tetkiki hazırlık ve uygulaması 2 saat kadar sürmektedir. Tetkik sonrası 6 saat hamile ve çocuklardan uzak durmak onların gereksiz radyasyon almasını engeller.

Tanı ve karekterizasyon

Ultrason, tomografi veya MRG (manyetik rezonans görüntüleme) gibi yöntemler ile vücudun her hangi bir yerinde saptanan ve uluslararası standartlara göre kanser şüphesi taşıyan lezyonları görüntülemede ve tanımlamada kullanılır.

Kötü huylu - iyi huylu tümörleri ayırt eder

Çekim sırasında vücuda verilen maddenin lezyonda tutulum miktarının ölçümü ve lezyonun görünüm özelliklerini birlikte değerlendirme şansı verir. Biyopsi öncesi kuşkulu bir lezyon (özellikle akciğer, pankreas, yumuşak doku alanlarında) için en kapsamlı bilgi verebilecek görüntüleme yöntemidir.

Erken tanıya katkı sağlayabilir

Kuşkulu lezyonların değerlendirilmesinde geleneksel yöntemlere göre daha fazla bilgi vererek erken tanıya katkı sağlayabilir.Tümör olasılığı yüksek bir lezyonda kanserli alanı işaret ederek neresinden biyopsi yapılabileceği konusunda yol gösterir. Böylece birden çok biyopsileri önler.

Gereksiz cerrahiyi engeller

Tümörün yayılımını (evresini) daha doğru saptayarak gereksiz ameliyatları önleyebilir. Bazen de geleneksel yöntemler ile yanıltıcı yaygın hastalık gibi değerlendirmemize neden olan görünümleri aydınlatarak hastalığın doğru evresini saptamamıza ve hastaya gerekli olan cerrahi yöntemi uygulamamızı sağlar.

Tedavi planına yol gösterir

Radyoterapi gibi tümöre komşu dokulara zarar verebilecek tedavi yöntemleri için kanserli doku yayılımını daha doğru göstererek radyoterapi uygulamalarına klavuzluk eder. Son yıllarda deneyimli merkezlerce kullanımı giderek artan uygulama yöntemlerinden birisidir.

Tedavi yanıtını değerlendirme

Kemoterapi ve radyoterapi uygulamaları sonrası uygun zaman aralığında çekilirse tedavi yanıtını, hem kanserli hücre aktivitesi hem de boyutsal değişimleri göstererek değerlendirir. Hastalığın hem boyutsal değişimi konusunda hem de canlılığında azalma olup olmadığı konusunda yol gösterici bilgiler sunar.

Sevgili okurlarım, tüm görüntüleme yöntemlerinde olduğu gibi PET/BT’de gereksiz durumlarda yapılmamalıdır. Son yıllarda sağlıklı bireylerde artan oranda kanser korkusu ile PET/BT çektirme talebi ile karşılaşmaktayız. Dünyada bu amaçla kullanılıp kullanılamayacağı özellikle Japon bilim adamlarınca sorgulanmış ve yapılan kapsamlı toplum kanser tarama çalışmalarında yol gösterici olmayacağı ortaya konulmuştur. PET/BT alanında uzman hekimlerce istenebilecek bir yöntemdir. Hekiminizin görüşünü almadan bu yönde bir çaba içine girmemelisiniz.

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan

Kaynak:

http://www.kanser-merkezi.com/#!pet-ct-nedir/cohp