prostat-kanserinde-evreleme-ve-risk-gruplari

Prostat kanserinde evreleme ve risk grupları

Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült

Evreler – hastalık yayılımı

Kanser hücreleri varsa, ikinci adım kanserin yayılma alanını veya evresini belirlemektir. Kanserin evresini ve yayılma alanını belirlemek için (lenf bezlerinin durumunu değerlendirmek), kan testi, ultrason, göğüs röntgeni, BT/MRI veya kemik tarama testleri gibi birkaç işlem gerektirir. Karın alt bölgesinin MR görüntüsü kanserin prostat içinde ne durumda olduğunu, içinden dışına doğru bir taşma, komşu oranlara yayılma ve/veya lenf bezlerine yayılıp yayılmadığı konusunda bilgi verir. Kemik sintigrafisi prostat kanserinin en fazla metastaz yaptığı organlardan olan kemik metastazları konusunda bilgi verir. Düz akciğer grafisi ve karın üst bölgesinin ultrason ile görüntülenmesi de karaciğer ve akciğere bir yayılım olup olmadığı konusunda yardımcı olur.

Prostat kanseri teşhisi koyulan bir bireye kan testleri, kan PSA düzeyi, akciğer grafisi, üst karın ultrasonu, karın alt bölgesi ve prostatın MR görüntüsü alınarak hastalığın yayılımı (evresi) konusunda bilgi edinilir.

İğne biyopsisi ile alındıktan sonra Gleason Puan Sistemine (Gleason Skoru) göre sınıflandırılır. Bu sınıflandırma 2 ile 10 arası skala üzerinden değerlendirilir. Bu skala, kanserin ne kadar agresif olduğu konusunda bilgi verir. Yüksek Gleason puanı, daha agresif çok daha hızlı büyüme ve yayılma potansiyeli taşıyan kanser göstergesidir.

Prostat kanseri ile ilgili tüm yeni tedavi bilgileri, evrelerine göre sınıflandırılmıştır. Erken evre kanser olan hastalarda, Gleason puanı ve prostat spesifik antijen kan seviyesi, tedavi şeklinin belirlenmesinde yardımcı bilgiler verir.

Prostat kanserinin evreleri, diğer kanser türlerinde olduğu gibi 4 evrede adlandırılır.

Evre I: Kanser, prostatla sınırlıdır ve prostatın bir kısmına yayılmıştır. Gleason puanı ve PSA oldukça düşüktür.

Evre II: Kanser, I.evreden daha fazla ilerlemiştir, ancak hala prostatla sınırlıdır.

Evre III: Kanser, prostatı saran doku kapsülüne yayılmıştır. Bu yayılma, sperma kesesini de (yakınındaki sperm üreten bezler) içerebilir.

Evre IV: Kanser, lenf bezlerine ve/veya organlara veya sperma kesesi ile birlikte prostat dışındaki yapıya yayılmıştır.

Tekrarlayan prostat kanseri: Prostat kanseri cerrahi müdahale, radyoterapi, hormonal tedavi sonrası iyileşen ve bir süre sonra yeniden ortaya çıkan kansere verilen addır.

Tedaviye başlamadan RİSK GRUPLARI Bilinmeli

Prostat kanserli hastaların, hekimlerinin de yardımıyla hangi risk grubunda olduğunu öğrenmesi; gerek tedavi kararı verilirken, gerekse hastalığıyla ilgili gelişmeleri takip ederken daha aktif bir rol oynayabilmeleri için son derece önemlidir.

Çok sayıdaki tedavi seçeneklerinden hasta için hangisinin en uygun olduğuna karar verilirken; kanserin evresi, agresifliği veya PSA değerleri baz alınabilmektedir. Ancak esasında en doğru olanı; bu ölçütlerin hepsinin birden değerlendirilmesi ve hastanın risk grubunun (düşük/orta/yüksek) belirlenmesidir. Çünkü bu, hem tedavi kararının verilmesinde hem de prostat kanseri tedavisindeki gelişmelerin daha iyi takip edilebilmesinde ciddi yarar sağlamaktadır.

Düşük riskli prostat kanserlerinde ve orta riskli prostat kanserlerinin de bir kısmında herhangi bir tedavi uygulanmaksızın yakından izlem yaklaşımı ön plandayken, yüksek riskli prostat kanserlerinde ve orta riskli prostat kanserlerinin diğer bir kısmında cerrahi ve radyoterapi gibi yöntemler ön plana çıkmaktadır. Bunun yanında yapılan çalışmalarla prostat kanserindeki gelişmeler duyurulurken; sürekli risk grupları telaffuz edilmektedir. Ancak birçok hasta, kendi risk grubunu dahi bilmemektedir. Oysa prostat kanserli bir hasta, tedaviye başlamadan önce mutlaka hangi risk grubunda olduğunu bilmeli ve ona göre tedaviye başlamalı, ona göre gelişmeleri takip etmelidir.

Amerikan Üroloji Derneği ve Avrupa Üroloji Derneği tarafından kabul edilen prostat kanseri risk gruplamasına göre;

Düşük Riskli Prostat Kanseri: T1-T2a evre ve Gleason skoru ≤6 ve PSA ≤10

Orta Riskli Prostat Kanseri: T2b evre ve/veya Gleason skoru =7 ve/veya 10< PSA ≤20

Yüksek Riskli Prostat Kanseri: ≥T2c evre veya Gleason skoru 8–10 veya PSA >20

Gleason Skorlaması; Kanser hücrelerinin üreme ve yayılım hızları hakkında fikir veren ve kanserli hücrelerin normal hücrelerden farklılaşma derecesini değerlendiren skorlamadır. Gleson skoru, 2-10 arasında değişen bir skordur ve skor arttıkça kanserin daha agresif, ilerlemesinin daha hızlı olduğu anlamına gelmektedir.

T evrelemesi; Tümörün boyutlarına göre yapılan evrelendirmedir:

T1-T2a evre: Tümör prostatın bir yanının yarısından azında

T2b evre: Tümör prostatın bir yanının yarısından fazlasında

T2c evre: Tümör prostatın her iki lobunda

T3 ve üzeri evre: Tümör prostat kapsülünü aşmış durumda

Sonuç olarak; prostat kanserli hastaların, hekimlerinin de yardımıyla hangi risk grubunda olduğunu öğrenmesi; gerek tedavi kararı verilirken, gerekse hastalığıyla ilgili gelişmeleri takip ederken daha aktif bir rol oynayabilmeleri için son derece önemlidir.

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan