Rahim kanseri tedavi ve araştırmalarında yenilikler nelerdir?

Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült

Moleküler patoloji

Mutasyonlar (genetik değişim) sonucu zarar görmüş ya da kusurlu DNA’nın, hücre büyümesini kontrol eden önemli genleri değişikliğe uğratabileceği bilinmektedir. Bu genler zarar gördüğü taktirde kontrol dışı büyüme kanser ile sonuçlanabilir.

Rahim (endometrium) ve kolon kanserlerinin bir kısmı "kalıtsal geçişli" olabilmektedir. Genelde zarar görmüş DNA’yı onarmaya yardımcı olan belli başlı genlerde kalıtımla aktarılan bir kusur sonucu, aile fertleri bu kanserlere karşı yüksek risk taşıyabilmektedirler.

Bu onarıcı enzimler doğru çalışmazlarsa, DNA’da oluşan kusurlar büyük ihtimalle devamlılık gösterecek ve kansere neden olacaktır.

Kalıtsal geçişin olmadığı rahim kanserli hastalarda da endometrium kanser hücrelerinde benzer DNA onarma kusurları tespit edilmiştir. Tümör büyüme faktörünün bastırılmasından sorumlu olan PTEN isimli normal genlerden biri, endometrium kanseri vakalarında genellikle anormal olmaktadır.

Bu tarz ya da diğer DNA değişikliklerini belirleyen testler, bir gün endometrium kanserini erken evrede tespit etmemize yardımcı olabilirler. Retinoblastoma (Rb) ve TP53 tümör baskılayıcı genlerinde mutasyon taşımayan endometrium kanser vakaları, ilk tedavi süreci sonrasında nüks etme eğiliminde olmaktadırlar. Bu tarz ya da diğer DNA değişikliklerini belirleyen testler ile, kanserin ne kadar agresif seyredeceğini tahmin edip, hasta için daha doğru tedaviyi seçmeye olanak verecektir. Bu alanda gerçekleştirilen araştırmaların uzun vadeli amacı, endometrium hücrelerinin kanserleşmesine neden olan DNA anormalliklerini düzelten gen tedavisidir.

Yeni tedaviler

İleri evre endometrium kanserini taşıyan hastaların tedavisinde kullanılmak üzere yeni ilaçlar, ilaç kombinasyonları ve hedefe yönelik tedaviler araştırılmaktadır. Tek başına ya da radyasyon ile kombine olarak kullanılan adjuvant kemoterapi de araştırma aşamasındadır.

Hedefe yönelik tedaviler

Araştırmacılar, özellikle genleri ve kanser hücrelerindeki protein değişikliklerini hedefleyen yeni ilaçları geliştirebilmektedirler. Bu ilaçlar standart kemoterapi ilaçlarından daha farklı etki mekanizmalarına ve yan etkilere sahipler. Endometrium kanseri tedavisinde kullanılmak üzere araştırılan hedefe yönelik tedaviler arasında temsirolimus, bevacizumab, brivanib ve gefitinib isimli ilaçlar yer almaktadır.

Hormonal tedaviler

Endometrium kanserinde kullanılan hormon tedavilerin genellikle progestinleri içermesine rağmen, östrojene etki eden ilaçlar da bu kanserin tedavisinde yararlı olabilirler. Yeni yapılan bir çalışmada östrojen reseptörlerini bloke eden fulvestrant isimli ilaç araştırılmaktadır.

Cerrahi

Kanserin pelvisteki lenf nodlarına yayılıp yayılmadığını tespit etmenin bir diğer yolu, kanser hücrelerini taşıma olasılığı yüksek olan lenf nodlarının tespit edilerek çıkarılması ile mümkün olmaktadır. Bu işlem, bekçi lenf nodu biyopsisi ya da haritalama olarak adlandırılmaktadır. Bu işlem sırasında radyoaktif belirteç ve/veya özel mavi mürekkep kanserli bölgeye enjekte edilmektedir. Rengi maviye dönen (mürekkepten dolayı) ya da radyoaktif olan (belirteçten dolayı) lenf nodları ameliyat esnasında çıkarılmaktadır. Kanser hücreleri taşıyıp taşımadıklarını anlamak için, çıkarılan lenf nodları detaylı olarak incelenmektedir. Bu metot, bazı endometrium kanser doku tiplerinde ve kanserin bazı evrelerinde kullanılma konusunda hala araştırma aşamasındadır.

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan