testis-kanseri

Testis kanseri nedir? Sebepleri - risk faktörleri nelerdir? Çeşitleri nelerdir?

Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült

Testis Nedir?

Testisler (erbezleri olarak da adlandırılır), erkek üreme sisteminin bir parçasıdır. Bu iki organ yetişkin erkeklerde golf topundan biraz daha küçük, skrotum adı verilen deri bir kese içinde bulunur. Skrotum, penisin her iki yanında asılı olarak durur.

Testisler, erkeklik hormonu testosteron ve sperm üretirler. Sperm hücreleri, prostat bezi tarafından üretilen sıvıyı sperm kanalıyla meni kesesine taşır. Boşalma sırasında sperm hücreleri, sperm kese sıvısı ve prostatik sıvı idrar yoluna girer. Hem idrar hemde sperm penisin merkezinde bulunan kanaldan dışarı atılır.

Testisler birkaç farklı hücreden oluşur. Her biri, farklı kanser türlerini geliştirebilir. Kanserin seyri ve tedavi şeklindeki farklılıklar nedeniyle bu kanser türlerini birbirinden ayırmak önemlidir.

Testis Kanseri Nedir?

Testis kanseri, genellikle genç erkeklerde bir veya iki testiste birden gelişir. Yetkin hekimlerce tedavi edilmesi gereken ve doğru stratejiler ile tedavi edildiğinde çoğunlukla iyileştirilebilen bir kanser türüdür.

Testis kanserininin risk faktörleri - nedenleri nelerdir?

Testis kanseri nadir görülmekle birlikte, 15-35 yaş grubu erkeklerde en sık görülen kanser türlerindendir. Testis kanseri, erkek kanserlerinin %1-%1,5’ini, ürolojik tümörlerin ise %5’ini oluşturmaktadır. Daha nadir görülen seminom dışı (%15) testis tümörleri iken 50 yaşından sonra en sık rastlanan testis tümörü lenfomadır ve lenfoma hastalarının yaklaşık %35’inde testiküler tutulum mevcuttur. Yılda 100.000 erkekte 3-10 testis kanseri vakası tespit edilirken son 25-30 yılda testis kanseri oranında bir artış söz konusudur. Ancak tedavi başarısı yüksek olduğu için testis kanserinde yaşam kaybı riski 5.000’de 1 gibi oldukça düşük bir orandır.

Risk faktörü; kanser gibi bir hastalığa yakalanma şansını etkileyen herhangi bir unsur olarak ifade edilebilir. Farklı kanser türlerinde, farklı risk faktörleri mevcuttur. Sigara kullanımı gibi bazı risk faktörleri, değiştirilebilir. Kişinin yaşı veya aile geçmişi gibi bazı faktörler ise, değiştirilemez. Ancak, risk faktörleri bize herşeyi anlatmaz. Risk faktörünüzün olması veya birçok risk faktörüne sahip olmanız, hastalığa yakalanacağınız anlamına gelmez. Kanser olan birçok kişinin pek azında risk faktörleri etken olmuştur.

Bilim insanları, erkeklerde testis kanserini geliştiren birkaç risk faktörü bulmuşlardır. Ancak, bir veya birkaç risk faktörüne birden sahip olmak kanser gelişimi için yeterli olmayabilir. Testis kanserine yakalanan erkeklerin çoğunda bilinen bir risk faktörü tespit edilmemiştir. Bu durumda, risk faktörleri testis kanserine yakalanmada çok da etken rol oynamamaktadır.

İnmemiş testis

Testis kanserinin ana risk faktörlerinden biri, kriptorşidizm ya da diğer bir adıyla inmemiş testis durumudur. Anlamı; bir veya iki testisin, testis torbasına inmemesi ile ortaya çıkan doğuştan gelen bir bozukluktur. Kriptorşidizm olan erkeklerde testis kanserine yakalanma oranı normal testis yapısına sahip erkeklere göre birkaç kat fazladır.

İnmemiş testise sahip çocuklarda daha genç yaştayken yapılan orşiopeksi, testis kanser riskini azaltır. Cerrahi müdahalenin yapılması gereken doğru zaman henüz netlik kazanmamış olsa da bazı uzmanlar, orşiopeksi’nin henüz bir kanser gelişimi olmadan çocuğun birinci yaşgününden hemen sonra yapılmasını tavsiye etmektedir.

Aile Geçmişi

Aile geçmişi, testis kanseri riskini arttırır. Ailede bir erkekte testis kanseri görülmüşse, aynı ailede erkek kardeş ve/veya oğulda da görülme olasılığı artar. Ancak, testis kanserlerinin sadece yaklaşık %3’ü ailede görülür. Testis kanseri olan erkeklerin çoğunda ailesel bir geçmişe rastlanmamıştır.

HIV enfeksiyonu

İnsan immünyetmezlik virüs (HIV) enfeksiyonu kapan erkeklerde, özellikle AIDS olan hastalarda risk artmaktadır. Testis kanseri riskini arttıran başka bir enfeksiyon tespit edilmemiştir.

Diğer testiste kanser

Testis kanserinde kişisel geçmiş başka bir risk faktörüdür. Bir testiste kanser tedavisi görüp iyileşen erkeklerin ortalama %3 veya %4’ünde diğer testisinde kanser tespit edilmektedir.

Yaş

Testis kanserlerinin yaklaşık yarısı 20-34 yaşları arası erkeklerde görülmektedir. Ancak, bu kanser çocuklar ve yaşlılar dahil her yaştaki erkeği etkileyebilir.

Irk ve Etnik yapı

Testis kanser riski beyaz erkeklerde, siyah erkeklere nazaran 5 kat, Asyalı Amerikan ve Kızılderili yerlilere nazaran 3 kattan fazladır. Dünya çapında bu hastalığın gelişme riski Amerika ve Avrupa’da yüksek, Afrika veya Asya’da daha düşüktür.

Vücut ölçüsü

Bazı araştırmalar, uzun boylu erkeklerde testis kanseri riskinin daha fazla olduğunu göstermiştir. Ancak bu veri başka bir araştırma ile teyit edilmemiştir.

Kanıtlanmamış risk faktörleri

Testislerde önceden olan travma ve at binme gibi devamlı tekrarlayan hareketlerin testis kanseri gelişimi ile bağlantısı bulunmamıştır.

Araştırmaların çoğunda, yapılan yoğun fiziksel aktivitelerin testis kanseri riskini arttırdığına dair bulguya rastlanmamıştır. Tam tersi, yapılan egzersiz ve fiziksel aktivite bazı kanser türlerinde ve birçok diğer sağlık problemlerinde riski azaltmaktadır.

Sonuç olarak, testis kanserinin birçok vakasında kesin bir nedene rastlanmamıştır. Ancak, bilim insanları yapılan araştırmalar doğrultusunda oluşan bir dizi risk faktörünün bu hastalıkla bağlantısı olabileceği yönündedir. Testis kanserinin nedenlerini araştırmak için oldukça fazla sayıda çalışma yapılmıştır. Geçtiğimiz son birkaç yılda araştırmacılar bazı kromozlarda oluşan değişiklikler ve normal testis germ hücrelerin germ hücreli tümöre dönüşmesine sebep olabilecek DNA üzerine oldukça yoğun araştırmalar yapmış ve daha fazla bilgi edinmiştir. Kromozomlar, kalıtsal karakteri hakkında genetik bilgi taşıyan protein ve DNA’nın uzun dizimidir. Herbir sperm ya da yumurta hücresi, diğer vücut hücrelerinde olan kromozomun yarısı kadar kromozoma sahiptir. Sperm ve yumurta birleştiğinde oluşan embriyo, yarısı her iki ebeveyinden olmak üzere normal kromozom sayısına sahiptir. Aileye olan benzerlik bundan kaynaklanmaktadır.

Mayoz, 46 kromozomlu germ hücrelerin 23 kromozomlu sperm veya yumurta hücrelerin içinde gelişmesi ile oluşan bir işleyiştir. Testis germ hücreli tümörler, mayoz bölünme sırasında anormal bir durum söz konusu olduğunda oluşabilir. 23 kromozomlu normal sperm hücrelerini oluşturmak yerine 46 kromozom aynen kalır. Bu kromozomlar, hücreler bölünmeye devam ederken genellikle değişken, görünüşleri ve sayıları anormaldir. Testis kanser hücrelerinde kromozom 12’nin bir parçasının ekstra kopyaları vardır. Bilim insanları bu kromozomdan DNA çalışması yaparak mayoz bölünme sırasında tam olarak neyin yanlış gittiğini, nasıl önlenebileceğini veya geri döndürülebileceğini anlamaya çalışmaktadır.

Hücre bölünmesini ve hücre döngüsünü düzenleyen faktörlerdeki anormal olan diğer birkaç kromozom ve değişikliğin, hem hayvanlarda hem de insanlarda testis kanseri ile bağlantılı olduğu tespit edilmiştir.

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan