Zona-hastaligi-nedir-Belirtileri-nelerdir-Yeni-bir-asi-ile-zonadan-korunmak-artik-mumkun

Zona hastalığı nedir? Belirtileri nelerdir? Yeni bir aşı ile zonadan korunmak artık mümkün

Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült

Sıklıkla ileri yaşlarda görülen ve çok ağrılı olabilen deri döküntüleri ile karakterize zona hastalığından korunmak için oldukça etkili bir aşı NEJM adlı saygın tıp dergisinde yayımlandı. Bu vesile ile zona hastalığı ve bu yeni aşı hakkında bilgileri sizlerle paylaşmak istedik.

Zona hastalığı, çok ağrılı cilt döküntüleri ile kendini gösteren suçiçeği virüsünün yol açtığı bir hastalıktır. Halk arasında kuşak hastalığı veya gece yanığı olarak da bilinir. Zona tüm yaşlarda görülebilir, fakat 50 yaşından sonra daha sıktır. Aynı zamanda bağışıklık sisteminin zayıfladığı durumlarda her yaştan bireylerde daha sık görülür.

Suçiçeğinin de etkeni olan varicella-zoster isimli bir virüs, zona hastalığına neden olur. Suçiçeği bir kez geçirildi mi, virüs sinir sistemine yerleşir ve orada onlarca yıl sessizce yaşayabilir. Bununla birlikte, yaşamın ileriki dönemlerinde, virüs tekrar aktifleşebilir. Işte tekrar aktifleştiğinde, zona hastalığına sebep olur.

Zona hastalığına neden olan bu virüs, herpes virüsleri olarak adlandırılan bir grupta yer alır. Bu gruptaki herpes simplex virüs (HSV); HSV-1 ağız etrafında çıkan uçuğa ve HSV-2 genital bölgede herpes enfeksiyonuna neden olur.

Her 100 kişiden 10'u hayatlarının bir döneminde zona hastalığına yakalanmaktadır. Zona sadece daha önce suçiçeği geçirmiş kişilerde gelişir. Bununla birlikte, geçmişte suçiçeği hafif bir şekilde atlatmış ve bunu fark etmemiş olabilirsiniz.

Kabartılar genellikle 10 gün içerisinde iyileşir, fakat ağrı kalıcı olabilir. Zona hastalığına özgü bu ağrıya postherpetik nevralji denilir.

Zona hastalığının belirtileri nelerdir?

Zona çoğunlukla parestezi olarak adlandırılan, vücudun bir tarafında ciltte kaşınma, yanma veya karıncalanma ile karakterize alışılmadık bir hisle başlar. Bazen ateş, halsizlik veya baş ağrısına da sebep olabilir. Bir iki gün içinde vücudun tek tarafında deride su toplamış ağrılı kabartılar belirir. Sıklıkla göğüs ve sırt bölgesinde ortaya çıkmakla birlikte yüzde de gelişebilir.

Zona ılımlı veya çok şiddetli ağrıya sebep olabilir ve sıklıkla keskin, saplanıcı ve yanıcı tarzda bir ağrı olarak tarif edilir. Günlük aktiviteleri veya uykuyu engelleyecek kadar rahatsızlık vericidir.

Çoğu kişide, zona kalıcı bir sağlık sorunu olmada 2-4 hafta içinde sonlanır.

Bir zona hastası başkasına (genellikle çocuklara) su çiçeği bulaştırabilir, fakat zona bulaştıramaz. Çünkü zona vücut içine yerleşmiş virüs kaynaklıdır, havadan bulaşan virüsle olmaz.

Zona hastalığından korunmak için aşılanma:

Suçiçeği virüsünün neden olduğu zona hastalığından korunmak için şu an piyasada çeşitli aşılar bulunmakla birlikte, bu aşılar canlı virüs aşıları olduğu için, kanser hastalığı ve tedavisi gibi bağışıklık sisteminin zayıfladığı durumlarda kullanılmaları mümkün değildir. Mayıs 2015'te saygın tıp dergisi NEJM'de faz-2 çalışma sonuçları açıklanan ve klinik çalışmalar devam ettiği için henüz rutin pratikte kullanılmayan ve bu yazımızın konusu olan aşı ise, cansız (inaktif) bir virüs aşısıdır.

Bu çalışmanın ön sonuçlarına göre, varicella-zoster virüsünün zar yapısında bulunan bir molekül olan glikoprotein-E içeren bir aşı olan HZ/su, zona hastalığına karşı %97 koruma sağlamıştır. Çalışmaya 50 yaş üstü 15,411 kişi alınarak yarısına bu yeni aşı uygulanırken diğer yarısına plasebo uygulanmış ve bu kişiler ortalama 3 yıl takip edilmiştir. Zona aşısı yapılanların 6'sında, plasebo uygulananların ise 210'unda zona hastalığı geliştiği görülmüştür.

Bu yeni zona aşısı, virüsün kendisini değil de sadece zar yapısında bulunan bir molekülü içerdiği için cansız (inaktif) aşı olarak sınıflandırılır ve kanser hastaları gibi bağışıklı sistemi zayıf kişilerde hekimlerinin tavsiyesi ile kullanılabileceği düşünülmektedir.

Zona gibi zorlu bir hastalıkta böylesine etkili bir aşının geliştirilmiş olması son derece yüz güldürücü bir gelişmedir. Dilerim, klinik çalışmaların tamamlanması ve ülkemizde de kullanım onayı alması sonrası bu aşıyı hastalarımız için kullanma fırsatı buluruz.

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan

Kaynak:

Lal H, Cunningham AL, Godeaux O.
Efficacy of an adjuvanted herpes zoster subunit vaccine in older adults.
N Engl J Med. 2015 May 28;372(22):2087-96. doi: 10.1056/NEJMoa1501184.