Tıbbi Onkolog Prof. Dr. Mustafa Özdoğan Memorial Antalya Hastaneler Grubu Onkoloji Merkezi Başkanı "Kanser alanındaki en büyük eksiklik, halka yönelik sade ve anlaşılabilir bilgiye ulaşılamamasıdır. Web sitemiz ile bu eksikliği giderdiğimizi düşünüyorum."

Anasayfa - Kanser Haberleri - Palyatif bakım - Kanser ve Tedavisinde Yan Etkiler - Kanser tedavisine bağlı cilt yan etkileri nelerdir ve nasıl baş edilir?
Kanser tedavisine bağlı cilt yan etkileri nelerdir ve nasıl baş edilir?

Kanser tedavisine bağlı cilt yan etkileri nelerdir ve nasıl baş edilir?

Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült
21.01.2018

Kanser tedavisi sırasında sık görülen yan etkilerden biri de deri ve tırnak problemleridir. Deride kızarıklık, kaşıntı, sivilceler ve kuruluk; tırnaklarda renk ve şekil değişikliği olabilir. Bu durumda cilt tahrişi nedeniyle acı duyma veya fiziksel görünümde değişiklik nedeniyle rahatsızlık duyma yaşanabilir. Tedavi görülen hastanedeki sağlık ekibi bu gibi durumlarda neler yapabileceğinizle ilgili size bilgi verebilirler.

Yazımızda, kanser tedavisine bağlı cilt yan etkilerini ve bu problemlere pratik çözümler bulabilirsiniz.

Cilt renginde hangi değişiklikler olabilir?

Bazı kemoterapi ilaçları cilt renginin azalmasına veya koyulaşmasına neden olabilir (hiperpigmentasyon olarak adlandırılır). Benzer şekilde cilt altı toplardamarlar renk değişikliği ile daha belirgin hale gelebilir. Deri renk değişiklikleri belirli bir alanla sınırlı olabilir veya daha yaygın olabilir. Renk değişiklikleri genellikle koyu tenli insanlarda ve cildin güneşe maruz kaldığı alanlarda görülür.

Cilt renginde değişikliğe neden olabilen bazı ilaçlar şunları içerir:

• 5-fluorourasil (5-FU)

• bleomisin

• busulfan

• siklofosfamid (Endoksan)

• doksorubisin (Adriamisin)

Tırnaklarda hangi değişiklikler meydana gelebilir?

Tırnak ve ayak tırnaklarındaki değişiklikler kemoterapi sırasında sık görülür. Bu değişiklikler şunları içerebilir:

• koyulaşma (genellikle kemoterapi tedavisinin bitmesinden birkaç ay sonra kaybolur)

• sararma

• daha kolay kırılma

• çatlama

• çizgiler

• tırnak yatağından tırnağın kısmen ayrılması

Tırnak değişimlerine neden olabilecek ilaçlar şunları içerir:

• dosetaksel

• paklitaksel

• bleomisin

• doksorubisin (Adriamisin)

• siklofosfamid (Endoksan)

• 5-fluorourasil (5-FU)

Güneş duyarlılığı

Birçok kemoterapi ilacı, bir kişi kemoterapi alırken deriyi güneş ışığına karşı daha hassas hale getirebilir; buna fotosensitivite denir. Tedavi bittikten sonra birkaç ay boyunca ışığa duyarlılık devam edebilir.

Bazı ilaçlar güneşin etkilerine karşı cildi hassas hale getirebilir:

• 5-fluorourasil (5-FU)

• metotreksat

• bleomisin

• doksorubisin (Adriamisin)

• hidroksiüre

El ayak sendromu nedir?

Birkaç kemoterapi ilacı, ellerde, ayaklarda veya her ikisinde ağrı, şişme, kızarıklık, karıncalanma veya yanmaya neden olabilir. Bazı ilaçlar ise eller ve ayaklarda ciddi soyulmalara da neden olabilir; buna el-ayak sendromu denir (palmar-plantar eritrodizestezi). 5-fluorourasil (5-FU) veya kapesitabin (Xeloda, Xeltabin, Kapeda) gibi kemoterapi ilaçları, ellerin ayalarına ve ayak tabanlarına birikerek bu yan etkiye yol açabilir.

Radyoterapiye bağlı cilt değişiklikler nelerdir?

Radyoterapiye bağlı cilt yan etkisi gelişirse bu, genellikle radyasyonun verildiği cilt alanında görülür. Ciltte kırmızılık, güneş yanığı gibi soyulma yapabilir. Radyoterapiye bağlı cilt yan etkileri inflamasyonu azaltmak için kortikosteroidli kremler kullanılabilir veya cilt iyileşene kadar - eğer eşzamanlı uygulanıyorsa - kemoterapiye ara verilebilir.

Kanser tedavilerine bağlı deri problemleriyle nasıl baş edilir?

Cildinizi nemli tutun. Cilt kuruluğunuzu önlemek için bol su için. Öncelikle hassas ciltler için olan temizleme ürünlerini tercih edin. Bu ürünler genelde parfümsüz ve alkolsüz olur. Duş alırken çok sıcak su ile değil, ılık su kullanın. Duş sonrası hassas ciltler için olan nemlendiricinizi kullanabilirsiniz. Günde iki kere cildinize uygun olan nemlendiricinizi uygulayabilirsiniz.

Cildinizi güneşten koruyun. Tedavide kullanılan bazı ilaçlar cildinizi güneşe karşı daha da hassaslaştırabilir. Güneş koruyucu kremleri daha sık kullanmanız gerekebilir, bunu doktorunuza sormalısınız. Dışardayken cildinizi güneşten korumak için özellikle yaz aylarında geniş çeperli bir şapka ve uzun kapalı giysiler giyebilirsiniz.

Cilt döküntüsüne dikkat edin. Yüzünüzde, saç derinizde, göğüs bölgenizde veya vücudunuzun başka yerlerinde akne veya döküntü gibi değişiklikler yaşayabilirsiniz. Doktorunuz duruma göre reçete yazabilir. Kreminizi mutlaka doktorunuzun yönlendirdiği şekilde kullanın. Ayrıca cildinizde şikayetçi olduğunuz bölgeyi kaşımayın, keselemeyin, çok sıcak ya da soğuk temastan kaçının ve mümkün olduğunca tahriş etmeyecek yumuşak pamuklu giysiler tercih edin.

El ve ayak tırnaklarınıza dikkat edin. Bazı durumlarda tırnak sorunları kanser tedavisinden haftalar ya da aylar sonra da devam edebilir. El veya ayak tırnaklarınızın çevresindeki ciltte kuruluk, kırılma, renk değişikliği veya çatlama olabilir ve bazı tırnakların uzaması durabilir.

Tırnaklarınızı yemeyin ve takma tırnak kullanmaktan kaçının. Manikür yaptırmadan önce doktorunuzla konuşun. Bulaşık yıkarken, evde veya bahçede başka işleri yaparken mutlaka eldiven kullanın. Ellerinizi ve ayaklarınızı sık nemlendirin. Geceleri, elinize ve ayaklarınıza vazelin ya da bebek yağı sürüp eldiven ve çorap giyebilirisiniz. Sıkan ayakkabılar giymekten kaçının.

Baskı nedeniyle oluşan izleri önlemeye çalışın. Uzun süre yatarken ya da otururken deriye baskı uygulandığı için yaraları tetikleyebilir. Uzun süre aynı pozisyonda oturmaktan kaçının. Pozisyonunuzu sık sık değiştirin. Mümkün olduğunca aktif olun. Örneğin bol bol yürüyün ya da kollarınızı, bacaklarınızı yukarı, aşağı ve ileri geri hareket ettirin.

Kaşımaktan kaçının. Kemoterapi sırasında oluşan cilt döküntüleri kaşıntıya neden olabilir. Özellikle testis kanserlerinin tedavisinde sık kullanılan bleomisin adlı kemoterapi sırasında cildi kaşımak kalıcı izler bırakabilir.

Kemoterapi sırasında acı veya yanma hissederseniz bir doktora veya hemşireye hemen söyleyin. Bazen bir damara enjekte edilen ilaçlar sızıntı yapabilir ve bu cilde zarar verebilir; buna tıp dilinde ekstravazasyon denir. Böyle bir durumda tedaviyi durdurmak ve etkilenen bölgeyi temizlemek gerekebilir. Doktorunuz veya hemşirenizden evde tedavi sırasında yara bakımı konusunda bilgilenebilir ve bu talimatları uygulayabilirsiniz.

Sonuç olarak; Cildinizle ilgili kaygı verici bir durum olursa doktorunuzla konuşun. Eğer cildinizde bir değişiklik farkederseniz, mutlaka doktorunuza bildiriniz. Bazı kanser tedavilerinde yan etki olarak ciltte değişiklikler meydana gelebilir. Bu tedavinin olumlu cevap verdiğinin bir işareti de olabilir. Yine de konuyla ilgili fiziksel bir rahatsızlığınız olduğunda doktorunuz bu rahatsızlığınızı azaltmak veya gidermek için bir çözüm yolu bulabilir.

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Daha fazla veya daha az alkışlayarak, bize hangi yazılarımızın daha fazla ilgi çektiğini gösterebilirsiniz.
Sayfada yer alan yazılar sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
Kanser Haberleri
Sigara bırakma yöntemi olarak e-sigara kullanımı mantıklı mı?
Sigara bırakma yöntemi olarak e-sigara kullanımı mantıklı mı?
Onkolojide Klinik Araştırmalar Sempozyumu’nda Türkiye ve dünyada gelişmeler konuşuldu
Onkolojide Klinik Araştırmalar Sempozyumu’nda Türkiye ve dünyada gelişmeler konuşuldu
4. evre mide ve yemek borusu (özofagus) kanserinde immünoterapi etkili midir?
4. evre mide ve yemek borusu (özofagus) kanserinde immünoterapi etkili midir?
Yüksek gelirli ülkelerde karaciğer kanseri iki kat arttı
Yüksek gelirli ülkelerde karaciğer kanseri iki kat arttı