Anasayfa - - Onkoloji sözlüğü
Onkoloji sözlüğü
Hormon yerine koyma tedavisi nedir? Hangi kadınlar ne zaman kullanmalı?
Birçok kadını ilgilendiren ve özellikle son 15 yıldır ilgi çekici gelişmeler nedeniyle takip edilen menopoz sonrası hormon tedavisi kılavuzu güncellendi. Menopoz sonrası kadınlık hormonlarının azalmasının yol açtığı şikayetleri azaltmaya yönelik bu uygulamaya hormon replasman terapisi ( HRT ) veya h...
Doğum kontrol hapları - oral kontraseptifler ve KANSER RİSKİ
Tıp dilinde oral kontraseptif olarak adlandırdığımız doğum kontrol hapları, son 50 yıldır milyonlarca kadının kullandığı önemli ilaçlar arasındadır. Doğum kontrol hapları, gebeliği önlemesinin yanı sıra adet düzensizliği, aşırı kanamanın önlenmesi, adet öncesi şikayetlerin azaltılması ve yumurtalık ...
Graft versus host hastalığı nedir ve nasıl tedavi edilir?
Kan ve kemik iliği ( hematolojik ) kanserlerin tedavisinde amaç, tüm kanserli hücreleri öldürmek için hastaya mümkün olduğu kadar yüksek doz kemoterapi ve radyoterapi uygulamaktır. Bu işlem ile, kişinin kemik iliğinde kan üreten sağlıklı hücreler de öleceği için, tedavi sonrası kök hücre nakli ile h...
Ibrutinib nedir? Ibrutinib etki mekanizması nasıldır?
Küçük molekül sınıfında bir kanser ilacı olan ibrutinib ( piyasa adı Imbruvica ), Bruton’s tirozin kinaz (BTK) adındaki bir enzimi hedef alıp bu enzimin çalışmasını engellemek ( inhibe ) üzere tasarlanmıştır. Bu tirozin kinaz enziminin aktif bölümüne bağlanan ibrutinib, bağışıklıkta etkin rol ala...
Mitoz bölünme nedir? Kanserin olmazsa olmazı!
Vücudumuzun temel yapı taşı hücrelerdir. Hücrelerimiz bir araya gelerek dokuları, dokular ise bir araya gelerek organ ve sistemleri oluşturur. Yaşamsal olayların gerçekleştirilmesi için hücrelerimizin çoğalması gerekmektedir. Hücreler aşağıda belirtilen durumlar için çoğalır; - yaşlanan, ölen...
ALK füzyonu nedir? Akciğer kanserinde ALK mutasyonu ne anlama gelmektedir?
Kanser hücreleri geçirdikleri bazı değişimlerle, normal bir hücreye göre, çok daha hızlı çoğalma özelliğine kavuşur. Yeni geliştirilen ilaçların önemli bir kısmı bu değişiklikleri tanıma ve hedef alma özelliğine sahiptir. Bunlar akıllı veya hedefe yönelik ilaç olarak adlandırılır. Aşağıda, karmaşık ...
EGFR mutasyonu nedir? Akciğer kanserinde egfr testi nasıl yapılır?
1956 yılında bir biyokimyager olan Dr. Cohen, kanserli hücrelerde büyümeye neden olan mekanizmayı merak etmesi ile başlayan süreçte yaptığı gözlemlerde farelerden alınan tümör hücrelerinin civciv embryolarına verildiğinde embryolarda sinir gelişimi ve büyümesine yol açan bir maddenin salındığını sap...
KRAS mutasyonu nedir? Kolon ve diğer kanserlerde KRAS pozitifliği
KRAS proteini, normal hücre büyümesinde görev alan önemli moleküllerden biridir. KRAS geni tarafından üretimi sağlanan protein, dış ortamdan alınan sinyallerin hücre çekirdeğine iletiminde rol oynar. Mutasyona uğraması durumunda hücre "agresif" bir büyüme gerçekleştirir. Mutasyonlu KRAS, hücre dış ...
Kök hücre nakli nedir? Hangi kanserlerin tedavisinde kullanılır?
Kan hücreleri kemik iliğinde yapılır ve kemik iliğinde bulunan hematopoetik (kan yapıcı) kök hücreler, yaşam boyu kan hücrelerinin üretiminden sorumludur. Kök hücre nakli ise bir takım hastalıkların tedavisi için kan yapıcı kök hücrelerin kullanılmasıdır. Kök hücre nakilleri çoğunlukla kan ve kem...
BRAF mutasyonu nedir? Hangi kanserlerde BRAF pozitifliği görülür?
BRAF geni, mitogen-aktivated protein kinaz hücre içi sinya yolunda (MAPKs) rol alan serin / treonin kinaz aktivitesine sahip bir proteini kodlar. Etkisini Kras üzerinden gerçekleştirerek hücre bölünmesini kontrol eder. Cilt kanseri malign melanomda, kalın bağırsak (kolorektal) kanserlerde, papiller ...
Daha hassas bir tıbbın zamanı gelmedi mi? Kanser ve hassas tıp
Kanserin tarihi insanlık tarihinden bile eskiye dayanır. İnsanlarda bilinen en eski kanser kanıtları ise Mısır mumyalarında yapılan analizlerde, fosilleşmiş kemik tümörlerinde bulunmuştur. İnsanoğlu kanserin mekanizmasını anlamaya yönelik çalışmalar içinse 19. yüzyıla kadar beklemek zorunda kalmış...
Kanserin sebepleri - kısaca - nelerdir
Her kim “kanserin çaresini buldum” derse, bilin ki bu doğru değildir! Çünkü kanser tek bir hastalık değildir ve kanserin sebebi de tek değildir. Faklı sebepleri olan bir hastalık grubunun doğal olarak tedavileri de farklı olacaktır. Bununla birlikte birçok kanser türünün çok uzak olmayan bir gelecek...
2017'nin en popüler 6 diyeti - artıları ve eksileri ile
Diyet denilince akla ilk olarak zayıflama gelmekle birlikte bu algı giderek sağlıklı yaşam için sağlıklı beslenmeye dönüşmektedir. Dünya genelinde sayısı yüzü aşan diyet seçeneği içinde size en uygununu bulmak zor olabilir. Bu nedenle yazımızda sizler için dünya genelinde özellikle zayıflama yöntemi...
Kanser tedavisini zorlaştıran ana faktör İLAÇ DİRENCİ
4. evre (metastatik) kanserlerde en etkili tedavi çoğunlukla kemoterapi veya prostat ve meme gibi kanserlerde hormon tedavisidir. Son zamanlarda bunların yanına immünoterapi de eklenmiştir. Yani kanser kan veya lenf yoluyla bulunduğu organın dışına taşmış ve vücuda dağılmışsa artık bölgesel tedavile...
Tüm ekzom sekanslama genom dizi analizi nedir?
İnsan genomu yani DNA'mız 3 milyon nükleotide sahiptir. Nükleotidleri bir harf gibi düşünürsek, DNA'yı, 4 harfli bir dille yazılmış kitap gibi düşünebiliriz (DNA'yı oluşturan 4 nükleotid= Adenin, Sitozin, Guanin ve Timin). Bununla birlikte DNA'nın sadece %2'lik kısmı, vücudun fonksiyonel oyuncuları ...
Rituksimab nedir, etki mekanizması nasıldır?
Kanser hücrelerinde bulunan, kanserli hücreleri normal hücrelerden ayırt etmeye yarayan çeşitli moleküller vardır. Bunlar çoğunlukla hücrelerin yüzeyinde bulunan protein yapıdaki reseptörlerdir. Bu proteinlere yönelik geliştirilmiş olan monoklonal antikorlar son yıllarda kanser tedavisinin en etkin ...
Karsinojen nedir? İnsan için bilinen ve potansiyel kanser yapıcılar
Hücrelerde ağır gen hasarlarına neden olan, kanserleşmeye götürecek mekanizmaları tetikleyen maddelere ve maruziyetlere karsinojen denir. Türkçe karşılığının “kanser yapıcı” olduğunu söyleyebiliriz. Bununla birlikte karsinojen kelimesi, sıklıkla “kanserojen” olarak yanlış yazılmaktadır. Kelimenin kö...
Büyüme faktörleri ve kanser
Kanser hücrelerini, sağlık hücrelerden ayıran temel fark kontrolsüz ve hızlı bir şekilde çoğalmasıdır. Bu duruma büyüme faktörü reseptörlerinin aktivitesinin veya sayısının normalden fazla olması neden olur. Modern hedefe yönelik kanser tedavileri büyüme faktörü reseptörlerine karşı geliştirilmişti...
Multipl Miyelom nedir? Belirtileri nelerdir? Nasıl tedavi edilir?
Multipl Miyelom (multiple myeloma), bağışıklık sistemimizin plazma hücrelerini etkileyen bir kanser türüdür. Yazının içeriğinde; - Plazma hücreleri - Multiple Miyelom nedir? - Multiple Miyelom’un sebebleri nelerdir? - Multiple Miyelom’un belirtileri nelerdir? - Multiple Miyelom’un teşhisi ...
Lenfoma, Lenf Kanseri Nedir? Belirtileri ve Tedavisi nasıldır?
Lenfoma, bağışıklık (immün) sisteminin lenfosit adı verilen hücrelerinde başlayan bir kanser grubuna verilen addır. Bu hücreler lenf nodlarında, dalakta, timusta, kemik iliğinde ve vücudun diğer bölümlerinde bulunur. Lenfomalar, uygun tedavilerle iyileşme şansının yüksek olduğu kanser türlerindendir...
Bitkisel tedavi Fitoterapi: doğru bilim mi yoksa büyük bir ticaret mi?
Birinci bölümde, kanıta dayalı ilaçların neden pahalı olduğu konusunda değinmiştik. İkinci bölüm: Neden fitoterapi uygulayıcıları kolayı seçiyor? Fitoterapi olarak adlandırılan bitkisel tedavilerin kullanımının giderek artığını gözlüyoruz. Bu ürünler neden cazip geliyor, ayrıca etkili ve güven...
OTİZM: Aşılar, Özel Diyetler ve Kanserle İlişkisi
Aynı kanserde olduğu gibi, Otizmin de nedenleri ve tedavileri konularında inanılmaz bir bilgi kirliliği bulunmaktadır. Öyle ki bu durum, dayanaksız olarak ebeveynlerin çocuklarını aşılamamalarına, bilinçsizce özel diyetler kullanmalarına neden olmakta, sağlıklı birey ve toplumlar için ciddi riskler ...
KANSER NEDİR? Neden ve nasıl oluşur? Özetle tüm süreç!
Kolayca sorulan, çoğu zaman da basit bir cevabı olduğu düşünülen, fakat detaylı bir cavabını birkaç ciltlik bir kitapta verebileceğiniz bir sorudur “kanser nedir ve neden olur”. Yine de en karmaşık görülen olguların bile bir tanımı olmalıdır. Kanser için bu tanım şu şekildedir: Kanser, hücrelerde DN...
Tümör mikroçevresi nedir? Kanser tedavisi için neden çok önemlidir?
Laboratuvar ortamında işe yarayan, kanser hücrelerini öldürerek umut vaad ediyor gibi gözüken bir ilacın ya da bir bitki özütünün insan vücudundaki gerçek kanserlerde neden işe yaramadığını biliyor musunuz? İşte, kanser hakkında en çok merak edilen soruların başında gelen bu konu hakkında "tümör ...
En yaygın görülen KANSER BELİRTİLERİ nelerdir?
Vücudunuzu tanımak ve sizin için normal olmayan bir değişiklik fark ederseniz doktorunuza bildirmek önemlidir. - Herkes kansere yakalanabilir, ancak kanser yaşlandıkça daha sık görülür; kanserlerin çoğu 50 yaş ve üzeri kişiler bulunur. - Vücudunuzda yeni ya da farklı şeyler, yaşlanmanın getird...
Kanserle mücadelede Birleşik Krallık nasıl bir yol izliyor?
2016’da sonuçları yayımlanan rapora göre kanser, 12 Avrupa ülkesinde kalp-damar hastalıkların önüne geçerek birincil yaşam kaybı nedeni olmuştur. Dünyada pek çok ülke kansere karşı etkili programlar yürütmekte ve kanser araştırma merkezleri kurmaktadır. Birleşik Krallık, kanser araştırmaları ve eğit...
Kanser hastasında YAŞAM KALİTESİ
Son yıllarda kanser biliminde gelişmeler ve tedavilerdeki yenilikler baş döndürücü düzeydedir. Son yirmi yılda geliştirilen yeni kemoterapi ilaçları, hedefe yönelik akıllı ilaçlar, immünoterapi ve radyoterapi teknolojisindeki yenilikler sayesinde her 3 kanser hastasından ikisi hastalıklarından kurtu...
Bilimde Devrim Yaratan Buluş: Genetik Mühendisliği ile CRISPR-Cas9
Genetik bilimi her geçen gün gelişmekte ve hayatın her alanında etkisini göstermektedir. Keşfedilen yeni bir teknik olan ve AAAS tarafından 2015’te yılın en önemli bilimsel gelişmesi seçilen CRISPR /Cas9 ile genetik yapıda değişiklikler yapılabilmektedir. Bu buluşun, dünyanın geleceğini şekillendire...
En sık görülen nadir kanserlerden biri: ANJİOSARKOM
Sarkom nedir? Sarkomlar, vücudun yumuşak ve destek dokularında görülen nadir kanserlerdir. Nadir görülmesine karşın önemli bir grup olan sarkomların ellinin üstünde tipi mevcuttur. Sarkom türü kanser hücresinin gelişimi, yumuşak dokular (%80) veya kemik (%20) kaynaklı meydana gelebilmektedir. Yum...
Enerji içeceği nedir, neyden yapılır, vücudumuza etkileri nelerdir?
Enerji içeceği, mental ve fiziksel enerjiyi artırması amacıyla, şeker, kafein ve diğer uyarıcı bileşenler (taurin ve ginseng gibi) ile zenginleştirilmiş bir içecektir. Son zamanlarda oldukça popülerleşen enerji içecekleri genel olarak yoğun iş hayatında, spor hayatında mental, fiziksel performans...
Kalp damar hastalığı nedir? Risk faktörleri nelerdir?
Kardiyovasküler hastalık olarak da adlandırılan ve en önemli sağlık sorunlarından biri olan kalp-damar hastalıkları dört ana başlıkta incelenir: - kalp krizi olarak bilinen miyokard infarktüsü (MI), şiddetli göğüs ağrısı angina pektoris, kalp yetmezliği ve koroner yaşam kaybı olarak ortaya çıkan ...
Kanser nedir? Kanserin nedenleri nelerdir? Kanser önlenebilir mi?
Kontrolden çıkmış şekilde aşırı çoğalan, bulunduğu bölgede yayılan veya metastaz yapabilen hücre gruplarına kanser denir. Tümör nedir? Bir neoplazm olarak da bilinen bir tümör, katı veya sıvı dolu olabilen anormal bir doku kütlesidir. Her tümör kanser demek değildir. Tümörler; - benign (...
Kanser hizmetlerinin kalbi: Onkoloji Hemşireliği
Genellikle hemşirelerin sağlık hizmetinin kalbi olduğu söylenir. Özellikle onkoloji hemşireliği hemşireliğin en zorlu ve ödüllendirici alanlarından biridir. Kansere yakalananlar için onkoloji hemşireleri, hayatlarındaki en zor ve özel anlarda, bakım veren, eğiten, teşvik eden kişilerdir. Onkoloji he...
İnflamasyon - Yangı - İltihaplanma nedir?
İnflamasyon, enflamasyon, yangı veya halk arasında bilinen adı ile iltihaplanma, canlı dokunun her türlü canlı, cansız yabancı etkene veya içsel / dışsal doku hasarına verdiği bir dizi yanıttır. Bu yanıt hücresel, humoral (sıvısal) ve vasküler (damarsal) olabilir. Yangı normalde patolojik bir durum ...
Divertikülit nedir? Kalın bağırsak kanserleriyle ilişkisi var mıdır?
Divertiküller, sindirim sitemini duvarının dışa doğru fıtıklaşmasıyla oluşan keselerdir. Sindirim siteminin genelinde görülebilse de en sık kolonda (kalın bağırsakta) oluşur. Genellikle hastada herhangi bir şikâyete sebep olmamaktadır. Oluşabilecek problem keselerin iltihaplanması yani divertikülitt...
Kemoterapi Beyni - Kemo Beyin - Chemo Brain nedir?
Kanser hastalarında tedavi öncesi, tedavi sırasında veya sonrasında mental bozukluklar görülebilmektedir. Onkoloji alanında bu durum kemo-beyin (chemo brain) olarak adlandırmaktadır. Aralık 2016’da onkolojinin önde gelen bilimsel yayınlarından biri olan Journal of Clinical Oncology’de yayımlanan çal...
İnsülinli Kemoterapi nedir? Kanser tedavisinde yeri var mıdır?
İnsülinli Kemoterapi nedir? İnsülin destekli kemoterapi; insülinin kemoterapi ilaçlarıyla birlikte kullanılarak, kanser hücrelerine daha fazla kemoterapi ilacının girmesinin sağlanması prensibine dayanan bir yöntemdir. KemoTermi olarak da adlandırılmaktadır. Bu yöntemde daha az kemoterapi ilacı ile...
Nefes darlığı - Dispne nedir? Nedenleri ve belirtileri nelerdir?
Dispne, nefes darlığını ifade eden tıbbi bir terimdir, ve bazen “nefes açlığı” olarak da tanımlanır. Rahatsız edici bir histir. Nefes darlığı farklı ciddiyetlerde ve farklı sürelerde olabilir. Dispne, birçok farklı nedene bağlı oluşabildiği için bazen tanı koyması ve tedavi etmesi zor olabilir. ...
Lynch Sendromu – Kalıtsal Polipozis Olmayan Kolorektal Kanser nedir?
Kalıtsal polipozis olmayan kolorektal kanser (HNCC) olarak da bilinen Lynch Sendromu, kolorektal kanserlere yakalanma riskini ciddi oranda artıran genetik bir bozukluktur. Kalıtsal kolorektal kanserlerin en yaygın sebebidir. Genel kolorektal kanserlerin % 3 – 5’ini oluşturur. Lynch Sendromu nasıl...
Aminoasit nedir?
Aminoasitler, proteinleri oluşturan temel yapı taşlarıdır. Kimyada bir amino asit hem "amin" hem de "karboksil" içeren bir moleküldür. Aminoasitlerin uç uca eklenmesiyle oluşturdukları kısa polimer zincirler "peptid", uzun zincirler ise "polipeptid" veya protein olarak adlandırılırlar. Hücre içer...
DNA nedir? DNA hasarı kanserleşmeyi nasıl etkiler?
Yaşamımızın temel yapıtaşı hücrelerdir. Hücreler fonksiyonel bir yapı oluşturarak dokuları, dokular ise organları oluşturur. Hücrelerin çoğalması, birbirleriyle iletişimi hassas bir sistem tarafından kontrol edilir. DNA hücrenin yönetim molekülüdür. İçerdiği genetik bilgi sayesinde hücrelerin yaşams...
Metastaz nedir – kısaca – kanser nasıl yayılır?
Metastaz, kanser hücresinin farklı doku veya organlara yayılmasıdır. Kanserde yaşam kayıplarının yüzde 90’ından metastaz sorumludur. Sağlıklı bir hücrenin kanser hücresine dönüşmesi oldukça kompleks bir süreçtir. Hücre çoğalmasını kontrol eden genlerde meydana gelen mutasyonların birikmesi sonucu hü...
Tamamlayıcı ve alternatif tedaviler arasındaki fark nedir?
“Tamamlayıcı” ve “alternatif” terimleri genellikle aynı şeyi ifade ediyormuş gibi kullanılır. Ayrıca, Tamamlayıcı ve Alternatif Tedavi (TAT) ifadesi olarak da birleştirilmektedirler. Bir şeylerin tamamlayıcı ya da alternatif bir tedavi olup olmadığına karar vermek her zaman kolay değildir. Fakat öne...
Prion nedir? Kansere neden olur mu?
Prionların genel tanımı hastalıklara neden olan infekte edici proteinler şeklindedir. Ancak prion hatalı modifikasyona uğrayarak diğer proteinlerin de aktivitesinin bozulmasına yol açan herhangi bir protein olarak ifade edilebilir. Prionlar normal olarak hücrelerinde bulunan hücre yüzey molekülüd...
Klinik çalışma nedir? Kanser tedavisi ve hastaları için neden önemlidir?
Klinik bir çalışma, tıbbi bilgiyi artırmayı amaçlayan ve insan gönüllülerini (katılımcılar da denir) kullanarak yapılan araştırmadır. İki temel klinik araştırma vardır: klinik araştırmalar (girişimsel çalışmalar olarak da adlandırılır) ve gözlemsel çalışmalar. Bir klinik çalışmada, katılımcılar a...
Reseptör nedir? Kanserleşmede ve kanser tedavilerinde rolü nedir?
Kanser, hücrelerin birbiriyle ve çevreyle olan ilişkilerini kontrol eden genlerde meydana gelen mutasyonların birikmesiyle meydana gelir. Hücreler dış çevreyle ve kendi aralarında ilişkilerini reseptör adı verilen moleküller üzerinden düzenler. Peki hücrelerin “gözleri ve kulakları” olan bu reseptör...
Mutasyon Nedir? Nasıl Kanserleşmeye Neden Olur?
Kanser hücresel seviyede genetik bir hastalıktır. Hücrelerin çoğalmasını, birbirleriyle olan ilişkilerini kontrol eden genlerde mutasyon birikmesi sonucunda kanserleşme meydana gelir. Peki DNA hasarı (mutasyon) olarak tanımladığımız şey nedir? Hücrelerimizin içerisinde temel yönetim molekülü DNA ...
Onkolojide girişimsel radyoloji uygulamaları: Radyofrekans ablasyon, Kriyoablasyon, Nanoknife, İntraarteryel kemoterapi, Ağrı tedavisi için sinir blokajı
Önceleri sadece kanserin tanı ve evrelemesinde görüntüleme amacıyla kullanılan radyoloji uygulamaları, günümüzde giderek artan oranda tedavi alanında kullanılma başlanmıştır. Girişimsel radyoloji başlığı altında toplanan bu uygulamalar radyolojinin ileri bir uzmanlık alanını oluşturmaktadır. Bu yazı...
Kanserle yakın ilişkili iki kavram: nekroz ve apoptoz
Kanserin neden ve nasıl oluştuğunu anlamak modern tıbbın yaklaşık 200 yılını almıştır. Hala da öğrenmeye devam ediyoruz. Bu süreç sayısız keşif öyküsü barındırmaktadır ve bu keşifler bazı önemli konu başlıkları altında sınıflandırılabilir. Bu yazımızda hem tıbbın hem de onkolojinin önemli iki konu b...
Kanser olmayan ancak kanser riskini artıran meme kitleleri
Memede oluşan her kitlenin kanser olmadığını daha önceki yazılarımızda anlatmıştık. Bu yazımızda ise kanser olmayan, fakat kanser riskini artıran (LCIS) ya da kansere dönüşebilen (DCIS) meme değişikliklerinden bahsedeceğiz. Atipik hiperplazi • Atipik lobüler hiperplazi (ALH), meme süt lobüller...
4. evre kanser nedir, metastaz ne demektir, kanser neden metastaz yapar ?
Kanser, çok sayıda basamağı olan bir hastalık sürecidir. Bu süreç hücre çoğalmasının kontrolden çıkması ile başlar ve eğer erken dönemde tanınıp tedavi edilemezse, kanserleşen hücrelerin uzak dokulara yayılması ile devam eder. Kanserin köken aldığı organ dışına çıkarak diğer organlara yayılmasına me...
Adjuvan tedavi nedir?
Adjuvan tedavi, kanser hastalığında ana tedaviye yardımcı bir tedavi yöntemidir. Tümörün boyutu, özellikleri ve yayılımına bakarak koruyucu tedavi olarak uygulanan yöntemlerle (kemoterapi, hormon tedavisi, akıllı ilaç ve radyoterapi tedavileri), kanserin yenileme ihtimalini azaltmayı hedefler. En ç...
Kanser nedir ve neden olmaktadır ?
Kanser neden olmaktadır? Kanser nedir? Organlarımızı oluşturan hücreler programlı bir otokontrol içinde yenilenir, çoğalır ve yok olur. Bu otokontrolün hücrelerde ortaya çıkan bazı değişiklikler sonucu bozulması hücrelerin aşırı miktarda çoğalması ile sonuçlanabilir. Otokontrolden çıkm...