Pirtobrutinib (Jaypirca), Daha Önce Tedavi Almamış KLL'de FDA Onayı Aldı

Bu Makalede
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 2 Ekim 2026'da pirtobrutinibi (Jaypirca) daha önce tedavi almamış, 17p delesyonu olmayan kronik lenfositik lösemi (KLL) ve küçük lenfositik lenfoma (SLL) hastalarında onayladı. BRUIN CLL-313 çalışmasında pirtobrutinib, bendamustin-rituksimab kemoterapisine göre hastalığın ilerleme veya yaşam kaybı riskini %80 azalttı. Pirtobrutinib, ilk ve tek kovalent olmayan BTK inhibitörü.
- Onay: 2 Ekim 2026; 17p delesyonu olmayan, daha önce tedavi almamış erişkin KLL/SLL. Doz günde bir kez 200 mg, ağızdan, hastalık ilerleyene kadar.
- Etkinlik: 24 aylık ilerlemesiz sağkalım %93,4'e karşı %70,7 (HR 0,20). Yanıt oranı %94,3'e karşı %80,9. Yaşam süresi verileri henüz olgunlaşmadı.
- Güvenlik: 3. derece ve üzeri enfeksiyon %13,6'ya karşı %57,1; yan etki nedeniyle bırakma %4,3'e karşı %15,2. Atriyal fibrilasyon %1,4.
- Eleştiri: Karşılaştırma kolu bendamustin-rituksimab, günümüzde ilk basamakta artık tercih edilmeyen bir tedavi. Türkiye'de ilacın ruhsat kaydı bulunamadı.
Bu konu neden önemli?
KLL, Batı toplumlarında yetişkinlerde en sık görülen lösemi türüdür ve çoğunlukla ileri yaşlarda ortaya çıkar. Son on yılda BTK inhibitörleri (ibrutinib, akalabrutinib, zanubrutinib) ve venetoklaks temelli tedaviler, KLL'de kemoterapinin yerini büyük ölçüde aldı. Lenfomalar hakkında genel bilgiyi bu yazımızda bulabilirsiniz.
Mevcut BTK inhibitörlerinin hepsi enzime kalıcı (kovalent) olarak bağlanır. Zamanla gelişen mutasyonlar bu bağlanmayı bozarak direnç yaratabilir; ayrıca özellikle ibrutinibde kalp ritim bozuklukları önemli bir sorundur. Farklı bağlanma biçimine sahip pirtobrutinib, şimdiye kadar önceki tedavilere dirençli hastalarda kullanılıyordu. Bu onayla ilk basamak tedavi seçenekleri arasına girdi.
Pirtobrutinib nedir, nasıl etki eder?
Pirtobrutinib, Eli Lilly tarafından geliştirilen ve ağızdan alınan kovalent olmayan bir BTK inhibitörüdür. BTK, KLL hücrelerinin yaşaması ve çoğalması için gereken sinyali ileten bir enzimdir. Pirtobrutinib bu enzime geri dönüşümlü bağlanır ve diğer BTK inhibitörlerinin bağlandığı C481 noktasındaki mutasyonlardan etkilenmez.
Şekil 1 · Kovalent ve kovalent olmayan BTK inhibitörleri
Bağlanma biçimi ve direnç mekanizmaları.
BRUIN CLL-313 çalışmasında neler bulundu?
Şekil 2 · BRUIN CLL-313 çalışmasının tasarımı
Daha önce tedavi almamış KLL/SLL'de pirtobrutinib ve bendamustin-rituksimab karşılaştırması.
Sonuçlar Aralık 2025'te Amerikan Hematoloji Derneği (ASH) kongresinde son dakika bildirisi olarak sunuldu ve Journal of Clinical Oncology'de yayımlandı.
- Alt gruplar: Yarar, IGHV mutasyonlu (HR 0,29) ve mutasyonsuz (HR 0,17) hastalarda ve TP53 mutasyonlu ya da karmaşık karyotipli hastalar dahil önceden belirlenen tüm alt gruplarda görüldü.
- Tam yanıt: Pirtobrutinib kolunda %13, kemoterapi kolunda %21 idi. BTK inhibitörleri genellikle tam yanıttan çok uzun süreli hastalık kontrolü sağlar.
- Yaşam süresi: Pirtobrutinib kolunda 3 (%2,1), kemoterapi kolunda 10 (%7,1) hasta kaybedildi. Veriler olgunlaşmadı ve kemoterapi kolundaki hastaların %52,9'u ilerlemeden sonra pirtobrutinibe geçti.
Yan etkiler
| Yan etki | Pirtobrutinib | Bendamustin-rituksimab |
|---|---|---|
| 3. derece ve üzeri herhangi bir yan etki | %40,0 | %67,4 |
| 3. derece ve üzeri enfeksiyon | %13,6 | %57,1 |
| Yan etki nedeniyle tedaviyi bırakma | %4,3 | %15,2 |
| Atriyal fibrilasyon / flutter | %1,4 | — |
Pirtobrutinib kolunda en sık yan etkiler üst solunum yolu enfeksiyonu (%27), döküntü (%22) ve COVID-19 (%21) idi. Ciddi yan etki oranı %28'di; en sık ağır laboratuvar bozukluğu nötrofil düşüklüğüydü. Prospektüste enfeksiyon, kanama, kan hücresi düşüklüğü, kalp ritim bozukluğu, ikinci kanserler, karaciğer hasarı ve gebelikte bebeğe zarar verme uyarıları yer alıyor.
Pirtobrutinib ibrutinible karşılaştırıldığında
BRUIN CLL-314 çalışmasında, daha önce BTK inhibitörü almamış 662 hastada pirtobrutinib doğrudan ibrutinible karşılaştırıldı. Sonuçlar ASH 2025'te sunuldu:
| Sonuç | Pirtobrutinib | İbrutinib |
|---|---|---|
| Genel yanıt oranı (tüm hastalar) | %87,0 | %78,5 |
| 18 ayda ilerlemesiz sağkalım (tüm hastalar) | %86,9 | %82,3 |
| 18 ayda ilerlemesiz, daha önce tedavi almamış | %95,3 | %87,6 |
| Atriyal fibrilasyon / flutter | %2,4 | %13,5 |
| Atriyal fibrilasyon, 75 yaş ve üzeri | %4,5 | %21,4 |
Çalışma, yanıt oranında pirtobrutinibin ibrutinibden aşağı olmadığını gösterme hedefine ulaştı. İlerlemesiz sağkalım verileri henüz olgunlaşmadı ve resmi olarak test edilmedi. Pirtobrutinib, akalabrutinib veya zanubrutinib gibi yeni kuşak kovalent BTK inhibitörleriyle henüz doğrudan karşılaştırılmadı.
Pirtobrutinibin FDA onay tarihçesi
Avrupa İlaç Ajansı'nın bilimsel komitesi Haziran 2026'da pirtobrutinibin tüm tedavi basamaklarında KLL'de kullanımı için olumlu görüş verdi. Mantle hücreli lenfoma endikasyonu ABD'de hâlâ hızlandırılmış onay statüsünde.
Bu onay KLL tedavisinde neyi değiştiriyor?
- Karşılaştırma kolu: Bendamustin-rituksimab, günümüzde ilk basamakta BTK inhibitörleri ve venetoklaks temelli tedavilerle büyük ölçüde yer değiştirmiş bir kemoterapi. Uzmanlar bu kolun güncel standart olmadığını vurguluyor.
- 17p delesyonu: Kemoterapinin bu hastalarda uygun olmaması nedeniyle 17p delesyonlu hastalar çalışmaya alınmadı ve onay kapsamında değil.
- Sürekli tedavi: Pirtobrutinib hastalık ilerleyene kadar kullanılıyor. Şubat 2026'da onaylanan akalabrutinib-venetoklaks gibi sabit süreli seçenekler, tedavisiz dönemler sağlıyor.
- Sıralama sorusu: Pirtobrutinibin ilk basamakta kullanılması, kovalent BTK inhibitörlerinden sonra kurtarma tedavisi olarak kullanılma olanağını etkileyebilir. Pirtobrutinib sonrası hangi tedavinin en iyi çalıştığına dair veri sınırlı.
Yine de pirtobrutinib, özellikle kalp ritim bozukluğu riski yüksek, ileri yaştaki hastalarda ibrutinibe göre daha düşük atriyal fibrilasyon oranıyla dikkat çekiyor. İlk basamak tercihi; hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları, IGHV ve TP53 durumu ve sürekli ya da sabit süreli tedavi tercihi göz önüne alınarak verilmelidir.
- Ruhsat: Ekim 2026 itibarıyla pirtobrutinibin (Jaypirca) Türkiye'de ruhsatlandığına dair bir kayıt bulunamadı.
- Geri ödeme: SGK geri ödeme listesinde yer almıyor. FDA onayı, ilacın Türkiye'de ruhsatlı veya geri ödemeli olduğu anlamına gelmez.
- Erişim: Ruhsatsız ilaçlar, belirli koşullarda yurt dışından ilaç temini yoluyla getirilebilir; bu konuda hematoloji veya onkoloji uzmanınıza danışın.
Benzer şekilde kemoterapisiz yeni tedavilerin lenfomalardaki yerini mosunetuzumab yazımızda ele aldık.
Sık sorulan sorular
- Pirtobrutinib hangi hastalarda kullanılır?
- ABD'de 17p delesyonu olmayan, daha önce tedavi almamış KLL/SLL hastalarında; kovalent BTK inhibitörü almış nüks/dirençli KLL/SLL'de ve BTK inhibitörü dahil en az 2 basamak tedavi almış mantle hücreli lenfomada onaylıdır.
- Pirtobrutinibin ibrutinibden farkı nedir?
- İbrutinib BTK enzimine kalıcı, pirtobrutinib geri dönüşümlü bağlanır. Bu nedenle pirtobrutinib, ibrutinibe direnç yaratan C481 mutasyonunda da etkilidir. Doğrudan karşılaştırmada atriyal fibrilasyon pirtobrutinible belirgin olarak daha az görüldü.
- Pirtobrutinib Türkiye'de var mı?
- Ekim 2026 itibarıyla Türkiye'de ruhsat kaydı bulunamadı ve SGK geri ödemesi yok. Uygun hastalarda yurt dışından ilaç temini gibi seçenekler hekiminizle değerlendirilebilir.
Sözlük
- BTK (Bruton tirozin kinaz)
- B lenfositlerinin yaşaması ve çoğalması için gereken sinyali ileten enzim.
- 17p delesyonu / TP53
- KLL'de kemoterapiye yanıtı azaltan ve kötü seyirle ilişkili genetik değişiklikler.
- IGHV mutasyon durumu
- KLL hücrelerindeki antikor genlerinin değişimi; mutasyonsuz olanlar daha agresif seyreder.
- SLL (küçük lenfositik lenfoma)
- KLL ile aynı hastalık; hastalık daha çok lenf bezlerinde yerleştiğinde bu adı alır.
DROZDOGAN Akademi Yorumu
Etkili ve iyi tolere edilen bir BTK inhibitörü ilk basamağa geldi; ancak karşılaştırıldığı tedavi güncel değil.
⚡ Neden önemli
Kovalent olmayan BTK inhibisyonu artık ilk basamakta da seçenek; özellikle kalp ritim bozukluğu riski olan yaşlı hastalar için önemli.
✅ Güçlü yönler
Kemoterapiye göre belirgin ilerlemesiz sağkalım kazancı, daha az ağır enfeksiyon ve düşük tedavi bırakma oranı; ibrutinible doğrudan karşılaştırmada daha az atriyal fibrilasyon.
⚠️ Sınırlamalar
Karşılaştırma kolu eski bir kemoterapi; yaşam süresi verisi olgun değil; 17p delesyonlu hastalar dışarıda kaldı; yeni kuşak kovalent BTK inhibitörleri ve sabit süreli tedavilerle karşılaştırma yok.
🩺 Pratikte ne yapmalı
- İlk basamak kararında IGHV, TP53 ve 17p durumunu belirleyin.
- Kalp ritim riski yüksek hastada BTK inhibitörü seçimini buna göre yapın.
- Sürekli ve sabit süreli tedavi seçeneklerini hastayla birlikte tartışın.
❓ Açık sorular
Pirtobrutinib ilk basamakta kullanıldığında sonraki tedavilerin etkinliği ve kovalent BTK inhibitörleriyle en doğru sıralama henüz bilinmiyor.
Kısa hükmümüz: Önemli bir seçenek, ama ilk basamakta yerini netleştirmek için güncel standartlarla karşılaştırma gerekli.
- Bu yazı Ekim 2026'da hazırlanmıştır. Onay ve etkinlik bilgileri FDA duyurularından, ek sonuçlar ASH 2025 bildirilerini aktaran kaynaklardan ve Eli Lilly açıklamalarından alınmıştır.
- Doğrulanamayanlar: Türkiye'de ruhsat ve geri ödeme durumu resmi kaynaktan doğrulanamadı. BRUIN CLL-314 yayınının ayrıntıları ve Avrupa Komisyonu'nun tüm basamaklar için onay tarihi kesinleştirilemedi.
- Şemalar ve Akademi yorumu bize aittir; şemalar metindeki doğrulanmış ifadelerden türetilmiştir. Bu yazı kişisel tıbbi tavsiye değildir.
Kaynaklar
- FDA. FDA approves pirtobrutinib for previously untreated CLL or SLL. 2 Ekim 2026. fda.gov
- Eli Lilly. Jaypirca receives expanded indication for previously untreated CLL/SLL. 2 Ekim 2026. lilly.com
- Jurczak W ve ark. BRUIN CLL-313. J Clin Oncol. doi:10.1200/JCO-25-02380
- ASCO Post. Pirtobrutinib improves PFS vs bendamustine-rituximab in front-line CLL/SLL. ascopost.com
- Targeted Oncology. BRUIN CLL-313 sonuçları. targetedonc.com
- Woyach J ve ark. BRUIN CLL-314: pirtobrutinib ve ibrutinib karşılaştırması. ASH 2025, özet 683. targetedonc.com
- FDA. Accelerated approval for relapsed or refractory mantle cell lymphoma. 27 Ocak 2023. fda.gov
- FDA. Accelerated approval for CLL and SLL. 1 Aralık 2023. fda.gov
- FDA. Traditional approval for CLL and SLL. 3 Aralık 2025. fda.gov
- EMA. Jaypirca EPAR. ema.europa.eu
- Wang E ve ark. Mechanisms of resistance to noncovalent BTK inhibitors. N Engl J Med. 2022. cancernetwork.com
- OncLive. ASH 2025 uzman değerlendirmesi: BRUIN CLL-313. onclive.com
- FDA, akalabrutinib + venetoklaks onayı (AMPLIFY). Şubat 2026. targetedonc.com
Bu yazı size yardımcı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardımcı olur.





Okuyucu Yorumları
Yorumunuzu Paylaşın
Adınız ve yorumunuz yalnız yönetici onayından sonra yayımlanır. E-posta adresiniz hiçbir zaman ziyaretçilere gösterilmez.
İlk yorumu siz yazın.