İçeriğe geç
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan · Tıbbi Onkoloji Uzmanı

Pirtobrutinib (Jaypirca), Daha Önce Tedavi Almamış KLL'de FDA Onayı Aldı

Pirtobrutinib Jaypirca Daha Önce Tedavi Almamış KLL de FDA Onayı Aldı
Bu Makalede

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 2 Ekim 2026'da pirtobrutinibi (Jaypirca) daha önce tedavi almamış, 17p delesyonu olmayan kronik lenfositik lösemi (KLL) ve küçük lenfositik lenfoma (SLL) hastalarında onayladı. BRUIN CLL-313 çalışmasında pirtobrutinib, bendamustin-rituksimab kemoterapisine göre hastalığın ilerleme veya yaşam kaybı riskini %80 azalttı. Pirtobrutinib, ilk ve tek kovalent olmayan BTK inhibitörü.

Hızlı Yanıt · Hekim Özeti
  • Onay: 2 Ekim 2026; 17p delesyonu olmayan, daha önce tedavi almamış erişkin KLL/SLL. Doz günde bir kez 200 mg, ağızdan, hastalık ilerleyene kadar.
  • Etkinlik: 24 aylık ilerlemesiz sağkalım %93,4'e karşı %70,7 (HR 0,20). Yanıt oranı %94,3'e karşı %80,9. Yaşam süresi verileri henüz olgunlaşmadı.
  • Güvenlik: 3. derece ve üzeri enfeksiyon %13,6'ya karşı %57,1; yan etki nedeniyle bırakma %4,3'e karşı %15,2. Atriyal fibrilasyon %1,4.
  • Eleştiri: Karşılaştırma kolu bendamustin-rituksimab, günümüzde ilk basamakta artık tercih edilmeyen bir tedavi. Türkiye'de ilacın ruhsat kaydı bulunamadı.

Bu konu neden önemli?

KLL, Batı toplumlarında yetişkinlerde en sık görülen lösemi türüdür ve çoğunlukla ileri yaşlarda ortaya çıkar. Son on yılda BTK inhibitörleri (ibrutinib, akalabrutinib, zanubrutinib) ve venetoklaks temelli tedaviler, KLL'de kemoterapinin yerini büyük ölçüde aldı. Lenfomalar hakkında genel bilgiyi bu yazımızda bulabilirsiniz.

Mevcut BTK inhibitörlerinin hepsi enzime kalıcı (kovalent) olarak bağlanır. Zamanla gelişen mutasyonlar bu bağlanmayı bozarak direnç yaratabilir; ayrıca özellikle ibrutinibde kalp ritim bozuklukları önemli bir sorundur. Farklı bağlanma biçimine sahip pirtobrutinib, şimdiye kadar önceki tedavilere dirençli hastalarda kullanılıyordu. Bu onayla ilk basamak tedavi seçenekleri arasına girdi.

Pirtobrutinib nedir, nasıl etki eder?

Pirtobrutinib, Eli Lilly tarafından geliştirilen ve ağızdan alınan kovalent olmayan bir BTK inhibitörüdür. BTK, KLL hücrelerinin yaşaması ve çoğalması için gereken sinyali ileten bir enzimdir. Pirtobrutinib bu enzime geri dönüşümlü bağlanır ve diğer BTK inhibitörlerinin bağlandığı C481 noktasındaki mutasyonlardan etkilenmez.

Şekil 1 · Kovalent ve kovalent olmayan BTK inhibitörleri

Bağlanma biçimi ve direnç mekanizmaları.

BTK: B hücresinin büyüme sinyalini ileten enzimKLL hücreleri yaşamak için bu sinyale bağımlı kovalent BTK inhibitörüibrutinib, akalabrutinib,zanubrutinib kovalent olmayanBTK inhibitörüpirtobrutinib C481 noktasınakalıcı bağlanır C481'e bağımlı olmadangeri dönüşümlü bağlanır C481 mutasyonuilacın bağlanmasınıengeller: direnç C481 mutasyonundada etkili; dirençbaşka BTK mutasyonlarıveya PLCG2 ile
Okunuşu: (1) BTK, KLL hücrelerinin büyüme sinyalini iletir. (2) Sol sütun: ibrutinib, akalabrutinib ve zanubrutinib BTK'nin C481 noktasına kalıcı bağlanır; bu noktada mutasyon gelişirse ilaç bağlanamaz. (3) Sağ sütun: pirtobrutinib C481'e bağımlı olmadan bağlandığı için bu mutasyonda da etkilidir; ona karşı direnç ise başka BTK mutasyonları (ör. T474I, L528W) veya PLCG2 mutasyonlarıyla gelişebilir.

BRUIN CLL-313 çalışmasında neler bulundu?

Şekil 2 · BRUIN CLL-313 çalışmasının tasarımı

Daha önce tedavi almamış KLL/SLL'de pirtobrutinib ve bendamustin-rituksimab karşılaştırması.

282 hasta: daha önce tedavi almamış KLL/SLL17p delesyonu olmayan erişkinler 1:1 randomizasyon, açık etiketli pirtobrutinib (141)günde bir kez 200 mgağızdan, hastalıkilerleyene kadar BR (141)bendamustin +rituksimab, 6 kürilerlemede geçiş izni birincil sonlanım: ilerlemesiz sağkalımbağımsız kurulca değerlendirildi;ortanca izlem 28 ay
Okunuşu: (1) 17p delesyonu olmayan 282 hasta çalışmaya alındı. (2) Hastalar eşit olarak iki kola ayrıldı. (3) Pirtobrutinib hastalık ilerleyene kadar sürekli, bendamustin-rituksimab 6 kür verildi; bu kolda ilerleyen hastalar pirtobrutinibe geçebildi. (4) Ana sonuç, bağımsız bir kurulun değerlendirdiği ilerlemesiz sağkalımdı.

Sonuçlar Aralık 2025'te Amerikan Hematoloji Derneği (ASH) kongresinde son dakika bildirisi olarak sunuldu ve Journal of Clinical Oncology'de yayımlandı.

BRUIN CLL-313: ana sonuçlar
Hasta yüzdesi. Pirtobrutinib ile bendamustin-rituksimab.
PirtobrutinibBendamustin-rituksimab
24 ayda ilerlemesiz
%93,4
24 ayda ilerlemesiz
%70,7
Genel yanıt oranı
%94,3
Genel yanıt oranı
%80,9
Nasıl okunmalı: Ölçek 0-100'dür. İlerlemesiz sağkalımda mutlak fark 22,7 puan (HR 0,20; 95% GA 0,11-0,37). Ortanca ilerlemesiz sağkalım pirtobrutinib kolunda henüz hesaplanamadı, bendamustin-rituksimab kolunda 33,5 ay.
  • Alt gruplar: Yarar, IGHV mutasyonlu (HR 0,29) ve mutasyonsuz (HR 0,17) hastalarda ve TP53 mutasyonlu ya da karmaşık karyotipli hastalar dahil önceden belirlenen tüm alt gruplarda görüldü.
  • Tam yanıt: Pirtobrutinib kolunda %13, kemoterapi kolunda %21 idi. BTK inhibitörleri genellikle tam yanıttan çok uzun süreli hastalık kontrolü sağlar.
  • Yaşam süresi: Pirtobrutinib kolunda 3 (%2,1), kemoterapi kolunda 10 (%7,1) hasta kaybedildi. Veriler olgunlaşmadı ve kemoterapi kolundaki hastaların %52,9'u ilerlemeden sonra pirtobrutinibe geçti.

Yan etkiler

Yan etki Pirtobrutinib Bendamustin-rituksimab
3. derece ve üzeri herhangi bir yan etki %40,0 %67,4
3. derece ve üzeri enfeksiyon %13,6 %57,1
Yan etki nedeniyle tedaviyi bırakma %4,3 %15,2
Atriyal fibrilasyon / flutter %1,4 —

Pirtobrutinib kolunda en sık yan etkiler üst solunum yolu enfeksiyonu (%27), döküntü (%22) ve COVID-19 (%21) idi. Ciddi yan etki oranı %28'di; en sık ağır laboratuvar bozukluğu nötrofil düşüklüğüydü. Prospektüste enfeksiyon, kanama, kan hücresi düşüklüğü, kalp ritim bozukluğu, ikinci kanserler, karaciğer hasarı ve gebelikte bebeğe zarar verme uyarıları yer alıyor.

Pirtobrutinib ibrutinible karşılaştırıldığında

BRUIN CLL-314 çalışmasında, daha önce BTK inhibitörü almamış 662 hastada pirtobrutinib doğrudan ibrutinible karşılaştırıldı. Sonuçlar ASH 2025'te sunuldu:

Sonuç Pirtobrutinib İbrutinib
Genel yanıt oranı (tüm hastalar) %87,0 %78,5
18 ayda ilerlemesiz sağkalım (tüm hastalar) %86,9 %82,3
18 ayda ilerlemesiz, daha önce tedavi almamış %95,3 %87,6
Atriyal fibrilasyon / flutter %2,4 %13,5
Atriyal fibrilasyon, 75 yaş ve üzeri %4,5 %21,4

Çalışma, yanıt oranında pirtobrutinibin ibrutinibden aşağı olmadığını gösterme hedefine ulaştı. İlerlemesiz sağkalım verileri henüz olgunlaşmadı ve resmi olarak test edilmedi. Pirtobrutinib, akalabrutinib veya zanubrutinib gibi yeni kuşak kovalent BTK inhibitörleriyle henüz doğrudan karşılaştırılmadı.

Pirtobrutinibin FDA onay tarihçesi

27 Ocak 2023
İlk onay hızlandırılmış · MCL
BTK inhibitörü dahil en az 2 basamak tedavi almış nüks/dirençli mantle hücreli lenfomada (yanıt oranı %50).
30 Ekim 2023
Avrupa koşullu onayı MCL
BTK inhibitörü almış nüks/dirençli mantle hücreli lenfomada.
1 Aralık 2023
KLL onayı hızlandırılmış
BTK inhibitörü ve BCL-2 inhibitörü dahil en az 2 basamak tedavi almış KLL/SLL'de (yanıt oranı %72).
3 Aralık 2025
Tam onay nüks/dirençli KLL
Kovalent BTK inhibitörü almış KLL/SLL'de, basamak sayısı ve BCL-2 inhibitörü şartı olmadan (BRUIN CLL-321; HR 0,58).
2 Ekim 2026
İlk basamak onayı KLL/SLL
17p delesyonu olmayan, daha önce tedavi almamış KLL/SLL'de (BRUIN CLL-313).

Avrupa İlaç Ajansı'nın bilimsel komitesi Haziran 2026'da pirtobrutinibin tüm tedavi basamaklarında KLL'de kullanımı için olumlu görüş verdi. Mantle hücreli lenfoma endikasyonu ABD'de hâlâ hızlandırılmış onay statüsünde.

Bu onay KLL tedavisinde neyi değiştiriyor?

Dikkate alınması gerekenler
  • Karşılaştırma kolu: Bendamustin-rituksimab, günümüzde ilk basamakta BTK inhibitörleri ve venetoklaks temelli tedavilerle büyük ölçüde yer değiştirmiş bir kemoterapi. Uzmanlar bu kolun güncel standart olmadığını vurguluyor.
  • 17p delesyonu: Kemoterapinin bu hastalarda uygun olmaması nedeniyle 17p delesyonlu hastalar çalışmaya alınmadı ve onay kapsamında değil.
  • Sürekli tedavi: Pirtobrutinib hastalık ilerleyene kadar kullanılıyor. Şubat 2026'da onaylanan akalabrutinib-venetoklaks gibi sabit süreli seçenekler, tedavisiz dönemler sağlıyor.
  • Sıralama sorusu: Pirtobrutinibin ilk basamakta kullanılması, kovalent BTK inhibitörlerinden sonra kurtarma tedavisi olarak kullanılma olanağını etkileyebilir. Pirtobrutinib sonrası hangi tedavinin en iyi çalıştığına dair veri sınırlı.

Yine de pirtobrutinib, özellikle kalp ritim bozukluğu riski yüksek, ileri yaştaki hastalarda ibrutinibe göre daha düşük atriyal fibrilasyon oranıyla dikkat çekiyor. İlk basamak tercihi; hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları, IGHV ve TP53 durumu ve sürekli ya da sabit süreli tedavi tercihi göz önüne alınarak verilmelidir.

Türkiye'de durum
  • Ruhsat: Ekim 2026 itibarıyla pirtobrutinibin (Jaypirca) Türkiye'de ruhsatlandığına dair bir kayıt bulunamadı.
  • Geri ödeme: SGK geri ödeme listesinde yer almıyor. FDA onayı, ilacın Türkiye'de ruhsatlı veya geri ödemeli olduğu anlamına gelmez.
  • Erişim: Ruhsatsız ilaçlar, belirli koşullarda yurt dışından ilaç temini yoluyla getirilebilir; bu konuda hematoloji veya onkoloji uzmanınıza danışın.

Benzer şekilde kemoterapisiz yeni tedavilerin lenfomalardaki yerini mosunetuzumab yazımızda ele aldık.

Sık sorulan sorular

Pirtobrutinib hangi hastalarda kullanılır?
ABD'de 17p delesyonu olmayan, daha önce tedavi almamış KLL/SLL hastalarında; kovalent BTK inhibitörü almış nüks/dirençli KLL/SLL'de ve BTK inhibitörü dahil en az 2 basamak tedavi almış mantle hücreli lenfomada onaylıdır.
Pirtobrutinibin ibrutinibden farkı nedir?
İbrutinib BTK enzimine kalıcı, pirtobrutinib geri dönüşümlü bağlanır. Bu nedenle pirtobrutinib, ibrutinibe direnç yaratan C481 mutasyonunda da etkilidir. Doğrudan karşılaştırmada atriyal fibrilasyon pirtobrutinible belirgin olarak daha az görüldü.
Pirtobrutinib Türkiye'de var mı?
Ekim 2026 itibarıyla Türkiye'de ruhsat kaydı bulunamadı ve SGK geri ödemesi yok. Uygun hastalarda yurt dışından ilaç temini gibi seçenekler hekiminizle değerlendirilebilir.

Sözlük

BTK (Bruton tirozin kinaz)
B lenfositlerinin yaşaması ve çoğalması için gereken sinyali ileten enzim.
17p delesyonu / TP53
KLL'de kemoterapiye yanıtı azaltan ve kötü seyirle ilişkili genetik değişiklikler.
IGHV mutasyon durumu
KLL hücrelerindeki antikor genlerinin değişimi; mutasyonsuz olanlar daha agresif seyreder.
SLL (küçük lenfositik lenfoma)
KLL ile aynı hastalık; hastalık daha çok lenf bezlerinde yerleştiğinde bu adı alır.

DROZDOGAN Akademi Yorumu

Etkili ve iyi tolere edilen bir BTK inhibitörü ilk basamağa geldi; ancak karşılaştırıldığı tedavi güncel değil.

⚡ Neden önemli

Kovalent olmayan BTK inhibisyonu artık ilk basamakta da seçenek; özellikle kalp ritim bozukluğu riski olan yaşlı hastalar için önemli.

✅ Güçlü yönler

Kemoterapiye göre belirgin ilerlemesiz sağkalım kazancı, daha az ağır enfeksiyon ve düşük tedavi bırakma oranı; ibrutinible doğrudan karşılaştırmada daha az atriyal fibrilasyon.

⚠️ Sınırlamalar

Karşılaştırma kolu eski bir kemoterapi; yaşam süresi verisi olgun değil; 17p delesyonlu hastalar dışarıda kaldı; yeni kuşak kovalent BTK inhibitörleri ve sabit süreli tedavilerle karşılaştırma yok.

🩺 Pratikte ne yapmalı
  1. İlk basamak kararında IGHV, TP53 ve 17p durumunu belirleyin.
  2. Kalp ritim riski yüksek hastada BTK inhibitörü seçimini buna göre yapın.
  3. Sürekli ve sabit süreli tedavi seçeneklerini hastayla birlikte tartışın.
❓ Açık sorular

Pirtobrutinib ilk basamakta kullanıldığında sonraki tedavilerin etkinliği ve kovalent BTK inhibitörleriyle en doğru sıralama henüz bilinmiyor.

Kısa hükmümüz: Önemli bir seçenek, ama ilk basamakta yerini netleştirmek için güncel standartlarla karşılaştırma gerekli.

Şeffaflık notu
  • Bu yazı Ekim 2026'da hazırlanmıştır. Onay ve etkinlik bilgileri FDA duyurularından, ek sonuçlar ASH 2025 bildirilerini aktaran kaynaklardan ve Eli Lilly açıklamalarından alınmıştır.
  • Doğrulanamayanlar: Türkiye'de ruhsat ve geri ödeme durumu resmi kaynaktan doğrulanamadı. BRUIN CLL-314 yayınının ayrıntıları ve Avrupa Komisyonu'nun tüm basamaklar için onay tarihi kesinleştirilemedi.
  • Şemalar ve Akademi yorumu bize aittir; şemalar metindeki doğrulanmış ifadelerden türetilmiştir. Bu yazı kişisel tıbbi tavsiye değildir.

Kaynaklar

  1. FDA. FDA approves pirtobrutinib for previously untreated CLL or SLL. 2 Ekim 2026. fda.gov
  2. Eli Lilly. Jaypirca receives expanded indication for previously untreated CLL/SLL. 2 Ekim 2026. lilly.com
  3. Jurczak W ve ark. BRUIN CLL-313. J Clin Oncol. doi:10.1200/JCO-25-02380
  4. ASCO Post. Pirtobrutinib improves PFS vs bendamustine-rituximab in front-line CLL/SLL. ascopost.com
  5. Targeted Oncology. BRUIN CLL-313 sonuçları. targetedonc.com
  6. Woyach J ve ark. BRUIN CLL-314: pirtobrutinib ve ibrutinib karşılaştırması. ASH 2025, özet 683. targetedonc.com
  7. FDA. Accelerated approval for relapsed or refractory mantle cell lymphoma. 27 Ocak 2023. fda.gov
  8. FDA. Accelerated approval for CLL and SLL. 1 Aralık 2023. fda.gov
  9. FDA. Traditional approval for CLL and SLL. 3 Aralık 2025. fda.gov
  10. EMA. Jaypirca EPAR. ema.europa.eu
  11. Wang E ve ark. Mechanisms of resistance to noncovalent BTK inhibitors. N Engl J Med. 2022. cancernetwork.com
  12. OncLive. ASH 2025 uzman değerlendirmesi: BRUIN CLL-313. onclive.com
  13. FDA, akalabrutinib + venetoklaks onayı (AMPLIFY). Şubat 2026. targetedonc.com
DROZDOGAN YAPAY ZEKA

Bu yazıyı birlikte inceleyelim

Makale hakkında sorun; yanıtları sitemizdeki yayımlanmış yazılarla birlikte okuyun.

DROZDOGAN YAPAY ZEKA

Drozdogan Asistanı

Pirtobrutinib (Jaypirca), Daha Önce Tedavi Almamış KLL'de FDA Onayı Aldı

Makale hakkında sorun; yanıtları sitemizdeki yayımlanmış yazılarla birlikte okuyun.

Sohbet ve gizlilik bilgisi

Bu sohbet, Drozdogan Asistanı tarafından yanıtlanır ve kalite kontrolü için yetkili site yöneticilerince incelenebilir. Kişisel bilgilerinizi paylaşmayın.

Yanıtların hazırlanmasında OpenAI altyapısı kullanılır. Soru ve yanıtlar bu hizmette işlenir; sohbet kayıtları sitemizde saklanır. Kimlik, iletişim veya kişisel sağlık bilgisi paylaşmayın.

0 / 1000

Bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi vermez.

İlgili Makaleler

Bu konuyu farklı yönleriyle ele alan diğer yazılar.

Bilimden Haberdar Olun

Yeni yazılar ve bilimsel gelişmeler e-postanıza gelsin.

Google Analytics genel sayfalarda bu pencereye bağlı olmadan çalışır ve analitik çerezler kullanabilir. Buradaki tercihiniz yalnız harici hizmetleri yönetir.

Çerez politikası