ახალი თაობის იმუნოთერაპია Anti-OX40 და კომბინირებული მკურნალობა კიბოს თერაპიაში

ჩვენი ორგანიზმი ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად მრავალ რთულ პროცესს აერთიანებს და მათ წონასწორობას იცავს. იმუნური სისტემა ამ რთულ პროცესებს შორის ერთ-ერთი უმთავრესია. იმუნურმა უჯრედებმა მოლეკულური საკონტროლო წერტილების მთელი რიგი განავითარეს. რატომ არის ეს წერტილები საჭირო? მათ შეუძლიათ უცხო დამპყრობლების წინააღმდეგ თავდაცვითი მექანიზმების გაძლიერებით იმუნური სისტემის გააქტიურება ან მისი იმდენად გაძლიერების შეჩერება, რომ მან ჯანმრთელ უჯრედებზე შეტევა დაიწყოს.
იმუნურ სისტემაში წონასწორობის შენარჩუნება
როდესაც იმუნური სისტემა ვირუსს ან ბაქტერიას ხვდება, ჩვეულებრივ ორგანიზმიდან გამოდევნის მას. კიბო კი განსხვავებულია. რადგან კიბოს უჯრედები ჯანმრთელ უჯრედებს ძალიან ჰგავს, იმუნური სისტემა საკმარის რეაქციას ვერ ავლენს. შედეგად კიბოს უჯრედები მრავლდება და ორგანიზმში უკონტროლოდ ვრცელდება.
კიბოს იმუნოთერაპია წონასწორობას ცვლის და იმუნურ სისტემას ისე ააქტიურებს, რომ მან კიბოს უჯრედებზე იერიში მიიტანოს და ჯანმრთელ უჯრედებზე ზემოქმედება მინიმუმამდე დაიყვანოს. თუმცა იმუნური სისტემა რთულია და არსებობს სხვადასხვა გზა, რომლითაც ამ რეგულაციაზე ორივე მიმართულებით შეიძლება ზემოქმედება.
T უჯრედების მხარდაჭერა
იმუნოთერაპიის მიზანია კიბოს უჯრედების ამომცნობი და მათზე შემტევი იმუნური უჯრედების — T უჯრედებისძალის გამოყენება. ამისათვის პირველ რიგში T უჯრედები უნდა გააქტიურდეს. ანტიგენის წარმომდგენი უჯრედების სახელით ცნობილი სპეციალიზებული იმუნური უჯრედები წარმოაჩენს კიბოსთვის სპეციფიკურ ცილებს (ანტიგენებს), რომლებიც T უჯრედებს შეტევის სამიზნის ამოცნობაში ეხმარება. ეს აგრეთვე უჯრედული მოვლენების მთელ რიგს იწყებს, რომელიც T უჯრედებს ააქტიურებს.
ჩვენს სტატიაში განხილული კვლევა სწორედ ამ პროცესს უმიზნებს. როდესაც T უჯრედებს ანტიგენებს წარუდგენენ, უჯრედის ზედაპირზე არსებული, OX40 სახელწოდების ცილა T უჯრედების აქტივობის ზრდას უწყობს ხელს. იმუნოთერაპიული პრეპარატით Anti-OX40 (სახელწოდების მიუხედავად, ეს არის ანტისხეული, რომელიც OX40-ს უკავშირდება და ააქტიურებს) იმუნური სისტემის გააქტიურების გაძლიერება შეიძლება. ახლო წარსულში აღმოჩენილი და სხვადასხვა კიბოს სამკურნალოდ გამოყენებული anti-CTLA4 (იპილიმუმაბი), anti-PD1 (ნივოლუმაბი, პემბროლიზუმაბი) და anti-PDL1 (ატეზოლიზუმაბი) ანტისხეულებისგან განსხვავებით, anti-OX40იმ მოლეკულის (OX40) გააქტიურებით მოქმედებს, რომელსაც უკავშირდება.
იმუნური სისტემის გააქტიურების გაძლიერება

მიიჩნევა, რომ Anti-OX40-ის ერთ-ერთი მოქმედება იმ T უჯრედების რაოდენობის გაზრდაა, რომლებიც შეიძლება კიბოს უჯრედების მოსაძებნად და მათზე შესატევად გააქტიურდეს.
Anti-OX40-ს შეუძლია T უჯრედების სიცოცხლის ხანგრძლივობის გაზრდა. ეს ნიშნავს, რომ უჯრედებს უფრო დიდხანს სიცოცხლე და კიბოს ანტიგენების მიმართ უჯრედული მეხსიერების ჩამოსაყალიბებლად მეტი დრო ექნებათ. უჯრედული მეხსიერება კიბოს უჯრედებთან ხელახლა შეხვედრისას უფრო სწრაფი და ძლიერი იმუნური პასუხის წარმოქმნას შესაძლებელს ხდის.
Anti-OX40-ის დამატებითი სარგებელი შეიძლება იყოს ციტოკინების სახელით ცნობილი იმუნური სისტემის განგაშის სიგნალების გამომუშავების გაზრდა. Anti-OX40-ს შეუძლია T უჯრედებს ზოგიერთი ისეთი ციტოკინის გამომუშავებაში დაეხმაროს, როგორიცაა სიმსივნის საწინააღმდეგო თვისებებით ცნობილი ინტერფერონ გამა.
იმუნური სისტემის წინაშე არსებული დაბრკოლებების შემცირება
იმუნური სისტემის გამააქტიურებელი საშუალებები, როგორიცაა Anti-OX40, კიბოს მკურნალობისთვის იმედისმომცემია. თუმცა ზოგჯერ მოქმედებებზე ყურადღების გამახვილება შედეგის შესაცვლელად საკმარისი არ არის.
იმუნოთერაპიის ერთ-ერთი სირთულე ისაა, რომ კიბო ჭკვიანია და იმუნური სისტემისგან დასამალად სხვადასხვა გზას ავითარებს. ამის მაგალითია ცილა PD-L1, რომელსაც კიბოს უჯრედები იმუნური ბარიერის გადასალახად იყენებს. იგი ამას T უჯრედების ზედაპირზე არსებულ PD-1 და B7.1 ცილებთან შეკავშირებითა და მათი გაუვნებლებით აკეთებს.
იმუნოთერაპიის სხვა სახეობაში იყენებენ ანტისხეულებს, რომლებიც PD-L1 ცილის T უჯრედებზე არსებულ PD-1 და B7.1 ცილებთან შეკავშირებას უშლის ხელს (ამას anti-PDL1 ეწოდება). Anti-PDL1 პრეპარატებს შეუძლია T უჯრედებს კიბოს უჯრედების ამოცნობისა და მათზე შეტევის საშუალება მისცეს და ამ გზით იმუნური სისტემა კიბოს წინააღმდეგ აამოქმედოს. ერთ-ერთმა ასეთმა პრეპარატმა, ატეზოლიზუმაბმა, 18 მაისს, 2016 წელს, შარდის ბუშტის 4. სტადიის კიბოს სამკურნალოდ FDA-ის დამტკიცება მიიღო.

კომბინირებული იმუნოთერაპიები
დღეს იმუნური სისტემის ციკლში ერთზე მეტ საფეხურზე დამიზნებით კიბოს იმუნოთერაპიას სხვადასხვა კუთხით განიხილავენ და აფასებენ კომბინირებულ მიდგომებს, რომლებიც იმუნურ სისტემას გარკვეული ტიპის კიბოზე შეტევაში საუკეთესოდ დაეხმარება. ამგვარმა იმუნოთერაპიულმა მიდგომებმა შესაძლოა ჯანმრთელ უჯრედებზეც იმოქმედოს. ამიტომ მეცნიერები ამ საკითხზე კვლევებს აგრძელებენ.

მიიჩნევა, რომ Anti-OX40-ით გააქტიურების გაძლიერებით და anti-PDL1-ით შეკავების შემცირებით შეიძლება მოიძებნოს იმუნური სისტემის მოქმედების შეცვლის გზა და კიბოს მკურნალობაში მნიშვნელოვანი წინსვლა მოხდეს.
წყაროები
Rationale for anti-OX40 cancer immunotherapy.
Eur J Cancer. 2016 Jan;52:50-66. doi: 10.1016/j.ejca.2015.08.021. Epub 2015 Nov 30.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.