ინფრაწითელი გამოსახულება: ძუძუს კიბოს ბიოფსიის ხარისხის განსაზღვრის ახალი მეთოდი

მოკლე ინფორმაცია ძუძუს კიბოს პათოლოგიების შეფასებაში (ხარისხის განსაზღვრაში) ამჟამად გამოყენებული სისტემების შესახებ
ძუძუს კიბო, მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული კიბოა, ამასთან მკურნალობის ბოლო მიღწევებით სიკვდილიანობის მაჩვენებლები მნიშვნელოვნად შემცირდა. კლინიცისტებს კვლავ გადაუდებლად სჭირდებათ უფრო ზუსტი ტექნიკა, რათა განსაზღვრონ, რა მკურნალობაა საჭირო ძუძუს კიბოს მრავალი განსხვავებული სახეობის მქონე პაციენტებისთვის. ეს განსაკუთრებით ესტროგენის რეცეპტორ (ER) დადებითი ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებს ეხება.
ესტროგენის რეცეპტორ დადებითი ძუძუს კიბოები ძუძუს ყველა კიბოს დაახლოებით % 80-ს შეადგენს და ჰორმონული თერაპია პლუს ქიმიოთერაპია ამ პაციენტების ძირითადი მედიკამენტური მკურნალობაა. ამასთან კლინიცისტებმა უნდა გადაწყვიტონ, აძლევს თუ არა ქიმიოთერაპია დამატებით სარგებელს ყველა ჰორმონდადებით პაციენტს – განსაკუთრებით ადრეულ სტადიაზე, მცირე სიმსივნის მქონეებს –. ქიმიოთერაპიის შესახებ ამ გადაწყვეტილების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი განმსაზღვრელია ძუძუს კიბოს ქსოვილის ხარისხის (დიფერენცირების ხარისხის) გაზომვა.
კიბოს ხარისხისმაჩვენებელი აღწერს სიმსივნური უჯრედების დიფერენცირების ხარისხსა და სიმსივნეში მიტოზური დაყოფების რაოდენობას და კიბოს აგრესიულობის პროპორციულია. მაღალი ხარისხის (grade) სიმსივნეები ნაკლებად დიფერენცირებული და უფრო ხშირად გამყოფი კიბოს უჯრედებისგან შედგება. ჩვეულებრივ ხარისხი 1-4 რიცხვებით აღინიშნება.
ამჟამად ძუძუს კიბოს ქსოვილის ჰისტოპათოლოგიურ (მიკროსკოპის ქვეშ) დიაგნოსტიკაში ყველაზე გავრცელებული მეთოდი ჰემატოქსილინითა და ეოზინით (H+E) შეღებვაა. ჩვეულებრივ თვალით შეფასებული უბნები სუბიექტურ კრიტერიუმებს ეფუძნება, რადგან დაავადებისთვის სპეციფიკური შეფასების პროტოკოლების გამოყენებას მოითხოვს. მაგალითად, დაახლოებით 24.000 ბიოფსიის ანალიზის შემსრულებელმა, ძუძუს კიბოს ქსოვილის ხარისხის შემფასებელმა 732 პათოლოგმა ხარისხზე საშუალოდ %73 თანხმობას მიაღწია.
ელექტრომაგნიტური სპექტრის შუა ინფრაწითელი (შუა-IR) ნაწილი დაახლოებით 2.5 µm და 25 µm შორის ტალღის სიგრძეებს მოიცავს. მოლეკულები ამ ტალღის სიგრძეებს ხაზოვნად შთანთქავს მათი ქიმიური ბმებისთვის დამახასიათებელი ვიბრონული გადასვლებით. შედეგად სხვადასხვა მოლეკულისთვის დამახასიათებელი განსხვავებული თითის ანაბეჭდის (finger print) პიკები ჩნდება. ინფრაწითელი სპექტროსკოპიის ქიმიკოსები დიდი ხანია იყენებენ ინფრაწითელ სინათლეს, ხშირად ავტომატურ სისტემებში, უცნობი ნარევების ქიმიური შემადგენლობის გასაანალიზებლად და ნარევში სხვადასხვა ნაერთის კონცენტრაციის გასაზომად.
ძუძუს კიბოს ხარისხის ახალი მიდგომა: Digistain
მეცნიერებმა ახალი მიდგომით, რომელსაც Digistain უწოდეს, ზემოხსენებული ტექნიკა განავრცეს და 2-განზომილებიან გამოსახულებებში სპეციალურად შერჩეული შუა ინფრაწითელი ტალღების შთანთქმა გაზომეს. 8 µm და 6 µm ტალღები შესაბამისად ქსოვილში არსებულ ფოსფატურ (ბირთვულ) და ამიდურ (ციტოპლაზმურ) ნაწილებში ვიბრაციული აღგზნების სახით შთაინთქმება (აბსორბირდება). შთანთქმის ნედლი მონაცემები მუშავდება, რათა ქსოვილის ჭრილის მთელ სიგრძეზე შეიქმნას ამ ორი ქიმიური კომპონენტის თანაფარდობის სივრცითი რუკა, გარკვეული პროცენტული სიზუსტით. შემდეგ კომპიუტერი ამ ინფორმაციით ქსოვილის გამოსახულებას აფერადებს. პათოლოგი H+E-ით შეღებილ ძუძუს კიბოს პათოლოგიურ ბლოკზე დაყრდნობით ირჩევს “ინტერესის რეგიონს” და სიმსივნის Digistain გამოსახულების შესაბამისი პიქსელების მნიშვნელობებს ასაშუალოებს, რათა მიიღოს პროცენტულად ზუსტი Digistain გამოსახულების ქულა “DI score”. შემდეგ ხდება დაკავშირება წინა ჰისტოპათოლოგიურ და კლინიკურ მონაცემებთან.
ჩატარებული კვლევის შედეგად მეცნიერებმა ძლიერი კავშირი (კორელაცია) აღმოაჩინეს პათოლოგის მიერ დადგენილ ხარისხსა და ინფრაწითელი გაზომვით მიღებულ მნიშვნელობას შორის, ანუ ორი განსხვავებული გაზომვის შედეგები ერთმანეთს შეესაბამება.
ახალი Digistain ტექნიკა იყენებს კიბოს ქსოვილის რუტინულად დამუშავებულ, მაგრამ ჯერ შეუღებავ პარაფინის ბლოკებს და ბირთვულ-ციტოპლაზმურ ქიმიურ თანაფარდობას წუთებში ადგენს. სიმსივნის ქსოვილის ხარისხი ამ თანაფარდობით განისაზღვრება. რაც უფრო აქტიურია უჯრედის ბირთვი, მით მაღალია ეს თანაფარდობა და შესაბამისად ხარისხი. ტესტი ამ სფეროში გაღრმავებული მომზადების არმქონე პერსონალმაც შეიძლება შეასრულოს თაგვის ერთი დაწკაპუნებით და მის მიერ წარმოქმნილი გამოსახულების ინფორმაცია შეიძლება ციფრულად შეინახოს, გადაიგზავნოს და დიდი მონაცემების (Big Data) მეშვეობით გაანალიზდეს.
მომავალმა კვლევებმა Digistain გამოსახულებების ციფრული ფორმატის გამო შეიძლება ხარისხის შეფასების ნაწილობრივ ან სრულად ავტომატიზება გახადოს შესაძლებელი. გამოსახულების გაზომვის კონტროლირებადი და ობიექტური ხასიათის გამო უნდა აღინიშნოს, რომ Digistain გამოსახულებების პიქსელების მნიშვნელობები აბსოლუტური მნიშვნელობებია, რომლებიც უშუალოდ შეიძლება ბირთვულ-ციტოპლაზმურ ქიმიურ თანაფარდობას დაუკავშირდეს. თავად ბირთვულ-ციტოპლაზმური ქიმიური თანაფარდობა ცნობილი კიბოს ბიომარკერიარის. “აბსოლუტური მნიშვნელობის” ეს თვისება ბიოსამედიცინო გამოსახულების სფეროში საკმაოდ უჩვეულოა და მომავალში მანქანური ხედვით გამოსახულების ანალიზს ახალ გზებს შესთავაზებს.
წყაროები
Mid-infrared imaging in breast cancer tissue: an objective measure of grading breast cancer biopsies.
Convergent Science Physical Oncology, march 2018.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.