تصویربرداری فروسرخ: روشی تازه برای درجهبندی نمونهبرداری سرطان پستان

اطلاعات کوتاه درباره سامانههای کنونی ارزیابی پاتولوژی سرطان پستان (تعیین درجه)
سرطان پستان، علاوه بر اینکه یکی از شایعترین سرطانهای جهان است، با پیشرفتهای اخیر درمان با کاهش جدی مرگومیر روبهرو شده است. بااینحال پزشکان بالینی فوراً به روشهای دقیقتری نیاز دارند تا تعیین کنند بیماران دارای انواع بسیار متفاوت سرطان پستان به کدام درمانها نیاز دارند. این موضوع بهویژه برای بیماران سرطان پستان با گیرنده استروژن (ER) مثبت صدق میکند.
سرطانهای پستان با گیرنده استروژن مثبت حدود % 80 همه سرطانهای پستان را تشکیل میدهند و هورموندرمانی بهاضافه شیمیدرمانی، درمان اصلی پزشکی این بیماران است. بااینحال پزشک باید تصمیم بگیرد آیا شیمیدرمانی برای هر بیمار هورمونمثبت، بهویژه در مرحله اولیه با تومور کوچک، فایده اضافی دارد یا نه. یکی از مهمترین تعیینکنندههای این تصمیم، اندازهگیری بافت سرطان پستان از نظر گرید (درجه) است.
در یک سرطان، گریددرجه تمایز سلولهای تومور و تعداد تقسیمهای میتوز در آن را تعریف میکند و با تهاجمی بودن سرطان متناسب است. تومورهای با درجه بالا از سلولهای سرطانی کمتمایزتر و با تقسیم بیشتر تشکیل شدهاند. معمولاً درجه بین 1-4 شمارهگذاری میشود.
رایجترین روش کنونی در تشخیص بافتشناسی (زیر میکروسکوپ) بافت سرطان پستان، رنگآمیزی هماتوکسیلین و ائوزین (H+E) است. بخشهایی که معمولاً چشمی درجهبندی میشوند، چون نیاز به پروتکلهای درجهبندی ویژه بیماری دارند بر معیارهای ذهنی تکیه میکنند. برای مثال در تحلیل حدود 24.000 نمونهبرداری بافت سرطان پستان، 732 پزشک پاتولوژیستِ درجهبندیکننده بهطور میانگین درباره درجه، %73 توافق داشتند.
بخش فروسرخ میانی (mid-IR) طیف الکترومغناطیسی، طول موجهای حدود 2.5 µm تا 25 µm را شامل میشود. مولکولها این طول موجها را بهطور خطی با گذارهای ویبرونیک اختصاصی پیوندهای شیمیایی خود جذب میکنند. در نتیجه قلههای متفاوت و اختصاصی هر مولکول، به شکل اثر انگشت (finger print) ظاهر میشوند. شیمیدانان فروسرخ مدتهاست از نور فروسرخ برای تحلیل ترکیب شیمیایی مخلوطهای ناشناخته، اغلب در سامانههای خودکار، و اندازهگیری غلظت ترکیبات گوناگون در مخلوط استفاده میکنند.
رویکرد تازه برای درجه سرطان پستان: Digistain
دانشمندان با رویکرد تازهای به نام Digistain، روش بالا را با اندازهگیری جذب طول موجهای منتخب فروسرخ میانی در تصاویر 2 بعدی گسترش دادهاند. طول موجهای انتخابی 8 µm و 6 µm، بهترتیب به شکل برانگیختگی ارتعاشی در بخشهای فسفات (هستهای) و آمید (سیتوپلاسمی) موجود در بافت جذب میشوند. داده خام جذب برای ایجاد نقشه فضایی نسبت این دو جزء شیمیایی در طول یک مقطع بافت و با دقت در حد درصد پردازش میشود. سپس رایانه بر اساس این اطلاعات تصویر بافت را رنگآمیزی میکند. پاتولوژیست با مرجع گرفتن یک بلوک پاتولوژی سرطان پستانِ رنگشده با H+E، «ناحیه مورد علاقه» را انتخاب میکند و میانگین مقادیر پیکسل متناظر در تصویر Digistain تومور را برای تولید امتیاز تصویر Digistain با دقت درصدی، یعنی «DI score»، میگیرد. سپس ارتباط با دادههای بافتشناختی و بالینی پیشین برقرار میشود.
دانشمندان در نتیجه پژوهش، ارتباط قوی (همبستگی) میان درجه تعیینشده توسط پاتولوژیست و مقدار حاصل از اندازهگیری فروسرخ یافتند؛ یعنی نتایج دو اندازهگیری متفاوت با یکدیگر سازگارند.
روش تازه Digistain از بلوکهای پارافینی بافت سرطان که بهطور معمول فرآوری اما هنوز رنگآمیزی نشدهاند استفاده میکند و میتواند نسبت شیمیایی هستهای به سیتوپلاسمی را ظرف چند دقیقه مشخص کند. درجه بافت تومور بر اساس این نسبت تعیین میشود. هرچه هسته سلول فعالتر باشد، این نسبت و در نتیجه درجه بالاتر است. کارکنان بدون آموزش پیشرفته این زمینه میتوانند آزمایش را با یک کلیک ماوس انجام دهند و اطلاعات تصویری حاصل را در محیط دیجیتال ذخیره و منتقل کنند و با کلانداده (Big Data) تحلیل کنند.
چون تصاویر Digistain دیجیتالاند، مطالعات آینده ممکن است امکان خودکارسازی بخشی یا تمام روند درجهبندی را فراهم کنند. باید توجه کرد به دلیل ماهیت کنترلشده و عینی اندازهگیری تصویری، مقادیر پیکسلهای Digistain مقادیر مطلقی هستند که میتوان مستقیماً به نسبت شیمیایی هستهای به سیتوپلاسمی ربط داد. خود این نسبت یک نشانگر زیستی سرطانشناختهشده است. ویژگی «مقدار مطلق» در تصویربرداری زیستپزشکی بسیار غیرمعمول است و راههای تازهای برای تحلیل تصویر با بینایی ماشین در آینده ارائه خواهد کرد.
منابع
Mid-infrared imaging in breast cancer tissue: an objective measure of grading breast cancer biopsies.
Convergent Science Physical Oncology, march 2018.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.