კიბოს მკურნალობის ახალი მეთოდები

ამ სტატიაში ახალი წამლების შექმნისა და დამტკიცების პროცესების მოკლე განხილვის შემდეგ ვისაუბრებთ კიბოს ახალ მედიკამენტებზე, რომელთა გამოყენებაც 2014 წელს ამერიკის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციამ (FDA) დაამტკიცა... წამალი ეწოდება დაავადების დიაგნოსტიკის, მკურნალობისა და პრევენციისთვის გამოყენებულ პროდუქტს, რომელიც ორგანიზმის ფუნქციაზე ან სტრუქტურაზე მოქმედებს. ყოველი ახალი წამალი გამოყენებამდე მკაცრ შეფასებასა და დამტკიცების პროცესს უნდა გადიოდეს. ყოველ ქვეყანას ახალი წამლების დამტკიცების, ლიცენზირებისა და ანაზღაურების საკუთარი მექანიზმები აქვს, თუმცა ამ სფეროში წამყვანი დაწესებულებაა ამერიკის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაცია.
წამლების დამტკიცების პროცესები:
ადრეული ტესტირება: პოტენციური წამლის აღმოჩენის შემდეგ ტარდება ლაბორატორიული კვლევები, რათა შემოწმდეს, როგორ ურთიერთქმედებს ის ცოცხალ უჯრედებთან და რამდენად ტოქსიკურია.
ცხოველებზე ტესტირება: ლაბორატორიული კვლევების შემდეგ იმედისმომცემი წამალი შეიძლება ცხოველებზე ექსპერიმენტებში გამოიყენონ მისი უსაფრთხოების შესამოწმებლად. ამ გზით წარმოდგენა იქმნება წამლის გვერდით მოვლენებსა და სამკურნალო ძალაზეც.
ახალი წამლის კვლევის განაცხადები:
თუ ლაბორატორიულმა და ცხოველებზე კვლევებმა იმედისმომცემი შედეგები აჩვენა, მწარმოებელი კომპანია FDA-ს ახალი წამლის კვლევის (კლინიკური კვლევების) ჩატარების განაცხადით მიმართავს.
კლინიკური კვლევები: თუ FDA ახალი წამლის კვლევის განაცხადს დაამტკიცებს, იწყება ადამიანების მონაწილეობით კლინიკური კვლევები. კლინიკური კვლევები ფაზებად იყოფა:
- ფაზა 1-ის კვლევები, ჩვეულებრივ მოიცავს 100 ადამიანზე ნაკლებ მონაწილეს და მთავარი მიზანია წამლის უსაფრთხოების შემოწმება. მონაწილეები უმეტესად ჯანმრთელი მოხალისეები არიან.
- ფაზა 2-ის კვლევები, არის ასობით მონაწილით ჩატარებული კლინიკური კვლევები. კონკრეტული დაავადებებისა და მდგომარეობებისთვის წამლის ყველაზე შესაფერის დოზას იკვლევენ. მონაწილეები უმეტესად პაციენტები არიან.
- ფაზა 3-ის კვლევები, მოიცავს ასობით ან ათასობით მონაწილეს. მოწმდება წამლის უსაფრთხოება და ეფექტიანობა. ამ კვლევებში შესასწავლ წამალს უმეტესად ადარებენ პლაცებოს სახელით ცნობილ სამკურნალო მოქმედების არმქონე პროდუქტებს ან იმავე სფეროში ადრე დამტკიცებულ სხვა წამლებს.
ახალი წამლის გამოყენების დამტკიცების განაცხადები:
კლინიკური კვლევების დასრულების შემდეგ მწარმოებელი კომპანია ახალი წამლის გამოყენებისთვის განაცხადს წარადგენს. FDA სტანდარტულ ახალ წამლებს 10 თვის, ხოლო ძალიან მნიშვნელოვან ახალ წამლებს 6 თვის განმავლობაში ყურადღებით აკვირდება. თუ საბოლოოდ FDA წამალს დაამტკიცებს, მზადდება ინსტრუქცია და წამალი ბაზარზე გამოდის.
გაყიდვის შემდგომი მეთვალყურეობა:
წამლის დამტკიცების შემდეგ ინსტრუქციის ინფორმაცია უმეტესად გვერდითი მოვლენების საფუძველზე შეიძლება განახლდეს. მწარმოებელ კომპანიას შეუძლია წამლის უსაფრთხოების ინფორმაციის განახლების განაცხადი შეიტანოს; ექიმებსა და პაციენტებსაც შეუძლიათ სერიოზული გვერდითი მოვლენების შეტყობინება.
მოკლედ განვიხილეთ ახალი წამლის შექმნის პროცესები. ახლა ერთად გავეცნოთ რამდენიმე მნიშვნელოვან მედიკამენტს, რომლებიც 2014 წელს FDA-მ კიბოს სამკურნალოდ დაამტკიცა:
Akynzeo (Netupitant და Palonosetron)
10 ოქტომბერს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Akynzeo ქიმიოთერაპიით გამოწვეული გულისრევისა და ღებინების სამკურნალოდ შექმნილი დამხმარე პრეპარატია და ორი სხვადასხვა წამლის გაერთიანებისგან შედგება. Netupitant მოქმედებს ტკივილში მონაწილე სუბსტანცია P-ის მეშვეობით, ხოლო Palonosetron მოქმედებას ავლენს იმ ადგილზე ზემოქმედებით, რომელსაც 5HT3 (სეროტონინი) უნდა დაუკავშირდეს. Akynzeo ქიმიოთერაპიის მიმღებ პაციენტებში ხელსაყრელია როგორც უეცრად დაწყებული, ისე გვიან გამოვლენილი გულისრევისა და ღებინების თავიდან ასაცილებლად. ავლენს კიბოს წამლების უმრავლესობისთვის დამახასიათებელ ზოგად გვერდით მოვლენებს.
Beleodaq (Belinostat)
3 ივლისს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Beleodaq გამოიყენება პერიფერიული T-უჯრედული ლიმფომის (PTCL) დროს, რომელიც იშვიათი და სწრაფად განვითარებადი ლიმფური კიბოა, როდესაც მკურნალობის შემდეგ დაავადება განმეორდა ან მკურნალობაზე პასუხი საერთოდ არ ყოფილა. Beleodaq PTCL-ის სამკურნალოდ დამტკიცებული 3. წამალია. იგი კიბოს უჯრედების სიკვდილს იწვევს უჯრედის სასიცოცხლო ციკლში მონაწილე HDACs (ჰისტონ დეაცეტილაზა) მოლეკულის მოქმედების დაბლოკვით. Beleodaq-მა არსებული მკურნალობის არჩევანი გაზარდა. იწვევს კიბოს წამლების უმრავლესობისთვის დამახასიათებელ ზოგად გვერდით მოვლენებს.
Blincyto (Blinatumomab)
3 დეკემბერს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Blincyto გამოიყენება მკურნალობისადმი რეზისტენტული B-უჯრედული მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემიის დიაგნოზის მქონე პაციენტებში. ამ სისხლის კიბოს ახასიათებს ძვლის ტვინში არააქტიური B უჯრედების მკვეთრი მატება. Blincyto CD19-ისა და CD3-ის მეშვეობით აკავშირებს კიბოს უჯრედებთან მებრძოლ ლიმფოციტებს. მოქმედების ამ მექანიზმით დამტკიცებული პირველი წამალია. ყველაზე მნიშვნელოვანი გვერდითი მოვლენებია სუნთქვის გაძნელება და დაბალი არტერიული წნევა.
Cyramza (Ramucirumab)
12 დეკემბერს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული კიდევ ერთი წამალია Cryamza. მისი გამოყენება დაიწყო შორსწასული (მეტასტაზური) არაწვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბოს სამკურნალოდ. არაწვრილუჯრედოვანი ტიპი ფილტვის კიბოს ყველაზე გავრცელებული სახეობაა. Cryamza მოქმედებს სიმსივნის მკვებავი ახალი სისხლძარღვების წარმოქმნის დაბლოკვით. სასარგებლოდ ჩაითვალა ფილტვის კიბოს მკურნალობაში ეფექტიანი სხვა ქიმიოთერაპიული წამლების, მაგალითად დოცეტაქსელის, ერთად გამოყენება. აღინიშნა ისეთი გვერდითი მოვლენები, როგორიცაა მაღალი წნევა და დიარეა.
Keytruda (Pembrolizumab)
4 სექტემბერს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Keytruda გამოიყენება სხვა წამლებზე უპასუხო, პროგრესირებადი ან ქირურგიულად ამოუკვეთელი მელანომის სამკურნალოდ. მელანომა არის კანის ფერის მიმცემი მელანოციტების კიბო. წამალი ბლოკავს იმუნური სისტემის დათრგუნვაში მონაწილე PD1 მოლეკულის უჯრედშიდა მოქმედებას. Keytruda 2011 წლიდან მელანომის მკურნალობისთვის დამტკიცებული მეექვსე წამალია, თუმცა პირველია, რომელიც ამ უჯრედულ გზაზე მოქმედებს. იწვევს იმუნოთერაპიული წამლების უმრავლესობისთვის დამახასიათებელ ზოგად გვერდით მოვლენებს.
Lynparza (Olaparib)
19 დეკემბერს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Lynparza გამოიყენება შორსწასული საკვერცხის კიბოს მქონე ქალების სამკურნალოდ, რომლებსაც BRCA გენში მუტაცია (გენეტიკური ცვლილება) აქვთ. Lynparza DNA-ს დაზიანების აღმდგენი PARP ფერმენტის მოქმედების დაბლოკვით მუშაობს. კიბოს წამლების უმრავლესობისთვის დამახასიათებელ ზოგად გვერდით მოვლენებთან ერთად სიფრთხილეა საჭირო მიელოდისპლაზიური სინდრომის/მწვავე მიელოიდური ლეიკემიის გამოწვევის შესაძლებლობის გამო.
Opdivo (Nivolumab)
4 მარტს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Opdivo გამოიყენება შორსწასული ბრტყელუჯრედოვანი ფილტვის კიბოს მქონე პაციენტებში, როდესაც სტანდარტულ მკურნალობად წოდებული პლატინის შემცველი წამლების (ცისპლატინი, კარბოპლატინი) შემდეგ მკურნალობაზე უპასუხობა ვითარდება. Opdivo ბლოკავს ჩვენი იმუნური უჯრედების დამთრგუნველი PD-1 ცილის აქტივობას, რის შედეგადაც იმუნური უჯრედები მუშაობას აგრძელებს. Opdivo იმუნოთერაპიული წამალია, რომელიც მანამდე მელანომის მკურნალობისთვისაც დამტკიცდა. უმნიშვნელოვანეს გვერდით მოვლენად გამონაყარია დასახელებული.
Zydelig (İdelalisib)
23 ივლისს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Zydelig გამოიყენება განმეორებითი არაჰოჯკინის ლიმფომის, განმეორებითი ლეიკემიის ერთ-ერთი ტიპის დროს და კომბინაციაში გამოსაყენებლად განმეორებითი ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემიის სამკურნალოდ. მისი მოქმედების მექანიზმია სისხლის კიბოების გამომწვევი მცირე მოლეკულის, PI3K-ის (ფოსფოინოზიტიდ 3 კინაზა), დათრგუნვა უჯრედშიდა გზებით.
Zykadia (Ceritinib)
29 აპრილს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Zykadia არის ALK (ანაპლაზიური ლიმფომის კინაზა) თიროზინკინაზის დამთრგუნველი წამალი. ALK თიროზინკინაზის რეცეპტორი ადამიანში ALK გენით კოდირებული ფერმენტია. ზოგ სხვა გენთან შერწყმისას მას სხვადასხვა დაავადების პროვოცირება შეუძლია. EML4-ALK შერწყმული გენი ფილტვის ადენოკარცინომების დაახლოებით %5-ზეა პასუხისმგებელი. Ceritinib ამ შერწყმული გენის აქტივობას თრგუნავს. წამალი დამტკიცებულია შემდეგი პაციენტებისთვის: ALK (ანაპლაზიური ლიმფომის კინაზა) დადებითი მეტასტაზური არაწვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბო და წარსულში სხვა ALK თიროზინკინაზის ინჰიბიტორით, crizotinib-ით მკურნალობა. Zykadia ფილტვის კიბოს დროს FDA-ს მიერ დამტკიცებული 4. წამალია და ავლენს კიბოს წამლების უმრავლესობის ზოგად გვერდით მოვლენებს.
Somatuline (Lanreotide)
16 დეკემბერს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Somatuline გამოიყენება გასტროენტეროპანკრეასული ნეიროენდოკრინული სიმსივნეების სამკურნალოდ, რომლებიც ორგანიზმის ნორმალურ ქსოვილს კარგად ან ზომიერად ჰგავს, ოპერაციით ვერ ამოიკვეთა, ადგილობრივად შორს არის წასული ან გავრცელდა. გასტროენტეროპანკრეასული ნეიროენდოკრინული სიმსივნეები ნერვული და ჰორმონული სისტემიდან წარმოშობილი სიმსივნეების ქვეჯგუფია, რომელიც კუჭს, პანკრეასსა და ნაწლავებს მოიცავს. მიიჩნევა, რომ მოქმედებს ორგანიზმში გამოყოფილი და ძირითადად ზრდაზე მოქმედი ჰორმონის, სომატოსტატინის მსგავსი ფუნქციებით. ყველაზე ხშირ გვერდით მოვლენად ღებინებაა აღწერილი.
Jakafi, Jakavi (Ruxolitinib)
4 დეკემბერს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Jakafi გამოიყენება ჭეშმარიტი პოლიციტემიის მქონე პაციენტებში, რომელთა ორგანიზმის პასუხი სისხლის უჯრედების შემამცირებელ ჰიდროქსიშარდოვანაზე არასაკმარისია. ჭეშმარიტი პოლიციტემია არის ღეროვანი უჯრედების დაავადება, რომელიც ძვლის ტვინში ერითროციტების (სისხლის წითელი უჯრედების) ჭარბი წარმოქმნით ვითარდება. Jakafi-ის პრეპარატები მოქმედებს JAK1 და JAK2 (იანუს კინაზა) მოლეკულების ფუნქციის დაბლოკვით; ეს მოლეკულები სისხლის უჯრედების წარმოქმნასა და იმუნურ პასუხში მონაწილეობენ. ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენებია ანემია, თავის ტკივილი და კიბოს წამლების უმრავლესობისთვის დამახასიათებელი სხვა მოვლენები.
Altuzan (Bevacizumab)
14 ნოემბერს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Altuzan გამოიყენება პლატინის (ცისპლატინი, carboplatin) მიმართ რეზისტენტული, განმეორებითი საკვერცხის, ფალოპის მილის (საკვერცხის მილის) ან მუცლის ფარის, პერიტონეუმის კიბოს სამკურნალოდ პაკლიტაქსელისა და ტოპოტეკანის მსგავს წამლებთან ერთად. ფალოპის მილი საშვილოსნოსა და საკვერცხეებს შორის მდებარე ნაწილია. Altuzan ბლოკავს სიმსივნის მკვებავი ახალი სისხლძარღვების წარმოქმნას. პრეპარატი, რომლის ეფექტიანობაც მანამდე კიბოს მრავალ სახეობაში (მსხვილი ნაწლავის, ტვინის, საშვილოსნოს ყელის) დადასტურდა, ამგვარად საკვერცხის, ფალოპის მილისა და პერიტონეუმის კიბოს მკურნალობის ნაწილად იქცა. ყველაზე ხშირია მაღალი წნევა, სისხლის უჯრედებიდან ნეიტროფილების შემცირება და ნერვული სისტემის დაზიანება.
Purixan (Mercaptopurine)
28 აპრილს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Purixan სხვა წამლებთან ერთად გამოიყენება მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემიის (ALL) სამკურნალოდ. Mercaptopurine ALL-ის მკურნალობის შემავსებელი კომპონენტია. HGPRTase ფერმენტის მოქმედების გააქტიურებით იწვევს კიბოს უჯრედის სიკვდილს. გვერდითი მოვლენების სახით თრგუნავს ძვლის ტვინის, ღვიძლისა და იმუნური სისტემის მუშაობას.
Sylvant (Siltuximab)
23 აპრილს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Sylvant გამოიყენება მულტიცენტრული კასტლემანის დაავადების სამკურნალოდ, როდესაც არ აღინიშნება ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი HIV და ჰერპესის ვირუსი HHV -ტიპი 8-. კასტლემანის დაავადება არის ლიმფური კვანძების ჭარბი ზრდა ლიმფოიდურ ქსოვილებში წარმოქმნილი სისხლის უჯრედების, B ლიმფოციტებისა და პლაზმური უჯრედების, პათოლოგიური მატების შედეგად. Siltuximab ბლოკავს ამ უჯრედების წარმოქმნაში მონაწილე IL-6 მოლეკულის ფუნქციას. ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენებია ქავილი, წონის მატება, გამონაყარი, შარდოვანას ჭარბი წარმოქმნა და ზედა სასუნთქი გზების ინფექციები.
Imbruvica (Ibrutinib)
12 თებერვალს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Imbruvica გამოიყენება ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემიის მქონე პაციენტებში, რომლებმაც მანამდე მკურნალობა მიიღეს. Ibrutinib-მა ადრე, 2013 წლის ნოემბერში, FDA-ს თანხმობა მიიღო იშვიათი ლიმფომის, მანტიის უჯრედული ლიმფომის დროს გამოსაყენებლად. მცირე მოლეკულის BTK-ის აქტიურ ნაწილთან შეკავშირებით Ibrutinib ხელს უშლის იმუნიტეტში მნიშვნელოვან B უჯრედებს თავიანთი ფუნქციების შესრულებაში. ამასთან, არაკლინიკური კვლევები მიუთითებს კიბოს B უჯრედების გამრავლების შეჩერებაზე. იწვევს კიბოს წამლების უმრავლესობისთვის დამახასიათებელ ზოგად გვერდით მოვლენებს.
Arzerra (Ofatumumab)
17 აპრილს 2014 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული Arzerra ქლორამბუცილთან ერთად გამოიყენება ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემიის მქონე პაციენტებში, რომლებმაც ადრე ფლუდარაბინზე დაფუძნებულ წამლებით მკურნალობას არ უპასუხეს. Ofatumumab მოქმედებს B უჯრედების ზედაპირზე არსებულ CD20 მოლეკულაზე და მათ დაშლას იწვევს. ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენებია სისხლის თეთრი უჯრედების შემცირება (ნეიტროპენია), თავის ტკივილი, ჰერპესის ვირუსისადმი მგრძნობელობა, ქვედა სასუნთქი გზების ინფექციები, სახსრებისა და მუცლის ტკივილი.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.