მოწევის შეწყვეტა სიცოცხლეს კიბოს მე-4 სტადიის დიაგნოზის შემდეგაც ახანგრძლივებს!

მოწევის შეწყვეტა სიცოცხლეს კიბოს მე-4 სტადიის დიაგნოზის შემდეგაც ახანგრძლივებს!

კიბოს მკურნალობაში არსებობს მარტივი ჩარევა, რომელსაც ქირურგიის, რადიოთერაპიისა და სისტემური მკურნალობის (ქიმიოთერაპია, იმუნოთერაპია) მსგავსი ძლიერი გავლენა შეიძლება ჰქონდეს, თუმცა ხშირად უგულებელყოფილია: მოწევის შეწყვეტა.

მოწევა კვლავ კიბოთი გამოწვეული სიკვდილის შემთხვევათა დაახლოებით 30%-ის და ფილტვის კიბოთი გამოწვეული სიკვდილის შემთხვევათა 80%-ის მიზეზია. თუმცა ზიანი მხოლოდ კიბოს განვითარებამდე კი არა, დიაგნოზის შემდეგაც გრძელდება. უკვე ცნობილი იყო, რომ კიბოს დიაგნოზის შემდეგ მოწევის შეწყვეტა ამცირებს სიმპტომების ტვირთს, აუმჯობესებს მკურნალობაზე პასუხს და ამცირებს მეორეული კიბოს რისკს.

ამასთან, განსაკუთრებით შორს წასული დაავადების (III–IV სტადიის) მქონე პაციენტებში მოწევის შეწყვეტის გავლენა საერთო გადარჩენაზე (OS) აქამდე სადავო იყო. ბევრი კლინიცისტი ამ სტადიაზე მოწევის შეწყვეტის მხარდაჭერას მეორე პლანზე აყენებდა ფიქრით, რომ „უკვე ძალიან გვიანია“.

სწორედ ამ კონტექსტში, 2025 წლის ოქტომბერში JNCCN-შიგამოქვეყნებული Tohmasi-ისა და კოლეგების 2025 წლის დიდი კოჰორტული კვლევაძლიერ მტკიცებულებას გვთავაზობს ამ მცდარი წარმოდგენის შესაცვლელად. რეალური პრაქტიკის მონაცემებზე დაფუძნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ მოწევის შეწყვეტა არა მხოლოდ ადრეული, არამედ შორს წასული კიბოს დროსაც მნიშვნელოვნად ახანგრძლივებს სიცოცხლეს .

მიგნებები დამაჯერებლად შეგვახსენებს, რომ მოწევის შეწყვეტის მხარდაჭერამ ონკოლოგიური ზრუნვის მეოთხე ძირითად საყრდენად უნდა დაიმკვიდროს ადგილი ქირურგიის, რადიოთერაპიისა და სისტემური მკურნალობის გვერდით.

კვლევის დეტალები და ძირითადი მიგნებები

Tohmasi-მ და მისმა გუნდმა2018 წლის ივნისიდან დეკემბრამდე აშშ-ის დიდ ონკოლოგიურ ცენტრში (Alvin J. Siteman Cancer Center, Washington University) ჩატარებულ დაკვირვებით კოჰორტულ კვლევაში კიბოს მქონე 13282 პაციენტი შეაფასეს. მიზანი იყო მოწევის სტატუსისა და 6-თვიანი დაკვირვებისას მოწევის შეწყვეტის მაჩვენებლების გავლენის შესწავლა 2-წლიან საერთო გადარჩენაზე (Overall Survival — OS) .

🔹 მოწევის სტატუსი და სიკვდილის რისკი

საწყის ეტაპზე მწეველთა სიკვდილის რისკი მათთან შედარებით, ვისაც არასდროს მოუწევია, 35%-ით მაღალი იყო (aHR: 1.35; 95% CI: 1.20–1.53).

ყოფილ მწეველებში რისკის ზრდა 13% იყო (aHR: 1.13; 95% CI: 1.03–1.25).

ორწლიანი გადარჩენის მაჩვენებლები ასეთი იყო:

• არასდროს მწეველები: 81.4%
• მათ, ვისაც ადრე ჰქონდა შეწყვეტილი: 79.4%
• ამჟამინდელი მწეველები: 76.4% (P<0,001)

ეს განსხვავება არა მხოლოდ თამბაქოსთან დაკავშირებულ, მაგალითად ფილტვის კიბოში, არამედ კიბოს ყველა ტიპსა და ყველა სტადიაზე გამოვლინდა.

🔹 მოწევის შეწყვეტის გავლენა კიბოს დიაგნოზის შემდეგ

საწყის ეტაპზე მწეველი 1725 პაციენტიდან მხოლოდ 22.1%-მა (381-მა ადამიანმა) შეძლო 6 თვეში მოწევის შეწყვეტა. თუმცა ამ მცირე ჯგუფში მკვეთრი განსხვავება დაფიქსირდა:

• მოწევის გამგრძელებელთა სიკვდილის რისკიმათთან შედარებით, ვინც შეწყვიტა, 97%-ით მაღალი იყო (aHR: 1.97; 95% CI: 1.53–2.55).
• 2-წლიანი გადარჩენის ალბათობა: შეწყვეტის შემთხვევაში — 85.1%, გაგრძელების შემთხვევაში — 74.7% (P<0,001).

🔹 გავლენა შორს წასული (III–IV სტადიის) კიბოს მქონე პაციენტებში

ყველაზე საყურადღებო მიგნება იყო, რომ მოწევის შეწყვეტა შორს წასული (III–IV სტადიის) დაავადების დროსაც სიცოცხლეს მნიშვნელოვნად ახანგრძლივებდა:

შორს წასული კიბოს მქონე პაციენტებში მოწევის გამგრძელებელთა სიკვდილის რისკი, შემწყვეტებთან შედარებით, 111%-ით მაღალი იყო (aHR: 2.11; 95% CI: 1.60–2.79).

ოპერირებულ ქვეჯგუფში განსხვავება კიდევ უფრო მკვეთრი იყო: aHR: 4.408, ანუ სიკვდილის რისკი 4-ჯერ მეტი!

🏁 დასკვნა და კლინიკური მნიშვნელობა: ონკოლოგიის მეოთხე საყრდენი

გზავნილი მკაფიოა: კიბოს დიაგნოზის შემდეგ მოწევის შეწყვეტამხოლოდ სიმპტომებს კი არ ამცირებს, არამედ საერთო გადარჩენას მნიშვნელოვნად ზრდის — თანაც შორს წასული (III–IV სტადიის) დაავადების მქონე პაციენტებშიც.

რას გვეუბნება რიცხვები?

• ამჟამინდელი მწეველები შედარებით არასდროს მწეველებთან: სიკვდილის რისკი 35%-ით მაღალია (aHR: 1.35).
• ყოფილ მწეველებში: რისკი 13%-ით მაღალია (aHR: 1.13).
• დიაგნოზის შემდეგ 6 თვეში მოწევის შემწყვეტებში (22.1%): 2-წლიანი გადარჩენა 85.1% (გაგრძელების შემთხვევაში — 74.7%); მოწევის გაგრძელებისას aHR: 1.97.
• შორს წასული (III–IV სტადიის) დაავადების ქვეჯგუფში: მოწევის გაგრძელებისას სიკვდილის რისკი 111%-ით მაღალია (aHR: 2.11).

ეს მონაცემები მოწევის შეწყვეტის მკურნალობის ქირურგიის, რადიოთერაპიისა და ქიმიო/იმუნოთერაპიის გვერდით მეოთხე ძირითად საყრდენად განთავსების მტკიცებულებებზე დაფუძნებული საფუძველია. კლინიკური გუნდებისთვის ყველაზე პრაქტიკული გზა არის ავტომატური სკრინინგი + დაუყოვნებელი კონსულტაცია + ფარმაკოთერაპიაერთსა და იმავე ვიზიტზე ამოქმედდეს და EHR-ის მხარდაჭერით ეს პროცესები სტანდარტიზდეს.

📚 წყაროები

1. Tohmasi S, Baker TB, Heiden BT, et al. Smoking Cessation and Mortality Risk in Cancer Survivorship: Real-World Data From a NCI-Designated Cancer Center. J Natl Compr Canc Netw. 2025;23(10):e257059. DOI: 10.6004/jnccn.2025.7059
2. National Cancer Institute. Treating Smoking in Cancer Patients: An Essential Component of Cancer Care. Monograph-23. ხელმისაწვდომია: cancercontrol.cancer.gov
3. Fiore MC, D’Angelo H, Baker T. Effective cessation treatment for patients with cancer who smoke — the fourth pillar of cancer care. JAMA Netw Open. 2019;2:e1912264.

🩺 ვის, როდის და რომელი მკურნალობა?

მოწევის შეწყვეტის ჩარევაკიბოს ყველა სტადიის მქონე პაციენტში შეიძლება გამოიყენებოდეს. თუმცა მიდგომა პაციენტის კლინიკურ მდგომარეობას, მკურნალობის ეტაპსა და მოტივაციას უნდა მოერგოს.

💊 ფარმაკოთერაპიის ვარიანტები

• ვარენიკლინი: ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტიანი პრეპარატია. პირველი 3 დღე — 0.5 mg/დღე, შემდეგ — 1 mg x2. 12 კვირა; საჭიროებისას შეიძლება 24 კვირამდე გაგრძელდეს.
• ბუპროპიონი SR: იწყება 150 mg დღეში, მე-3 დღიდან — 150 mg x2. ანტიდეპრესიული ეფექტის გამო უპირატესია თანმხლები შფოთვის / დეპრესიის შემთხვევაში.
• ნიკოტინჩანაცვლება (NRT): პლასტირისა და საღეჭი რეზინის / სპრეის კომბინაცია საუკეთესო შედეგს იძლევა. განსაკუთრებით უსაფრთხოა ქირურგიულ პაციენტებში.

📅 მონიტორინგი და მეთვალყურეობა

• პირველი 6 თვე კრიტიკულია: შეფასება ყოველ 2–4 კვირაში უნდა ჩატარდეს.
• პირველი მცდელობისას წარუმატებლობის სიხშირე ≈60%-ია — ამიტომ განმეორებითი მცდელობა უნდა დაიგეგმოს.
• EHR სისტემების მეშვეობით ავტომატური შეხსენება (ELEVATE მოდელი) მოწევის შეწყვეტის მაჩვენებლებს ზრდის.

პრაქტიკული გზამკვლევი: როგორ ვუთხრათ პაციენტს?

მოწევის შეწყვეტის პროცესში სწორ სიტყვებს მკურნალობის მსგავსი ეფექტი აქვს. ქვემოთ მოცემულია კიბოს მქონე პაციენტებთან გამოსადეგი მოკლე, გამამხნევებელი ფრაზები 👇

მცირე შეხსენება: მოწევის შეწყვეტა ერთბაშად კი არა, პროცესის განმავლობაში ხდება. პირველი მცდელობისას წარმატების მაჩვენებელი დაბალია, თუმცა ყოველი ახალი მცდელობა წინაზე უფრო ღირებულია. კლინიკური გუნდისთვის მთავარი პრინციპია: „ყოველ ვიზიტზე მოკლე, მაგრამ მტკიცე შეხსენება“.

ეს მიდგომა პაციენტის მოტივაციას ინარჩუნებს და მოწევის შეწყვეტას „დამსჯელის“ ნაცვლად „გამოჯანმრთელებაზე ორიენტირებულ“ ქცევად აქცევს.