რა არის მენოპაუზა? მენოპაუზის სიმპტომები, ეფექტები და მართვის სტრატეგიები
ამ სტატიაში
რა არის მენოპაუზა?
მენოპაუზა ბუნებრივი პროცესია, რომლის დროსაც საკვერცხეების მიერ ჰორმონების წარმოების შეწყვეტის გამო მენსტრუალური ციკლი სამუდამოდ სრულდება. ქალში მენოპაუზის დიაგნოზისთვის აუცილებელია, რომ 12 თვის განმავლობაში მენსტრუაცია არ ჰქონოდა . მსოფლიოში მენოპაუზა, ჩვეულებრივ, 45-55 წლის ასაკში დგება, ხოლო თურქეთში საშუალო ასაკად 47-49 წელია მითითებული. 40 წლამდე მენსტრუაციის შეწყვეტას ადრეული მენოპაუზა ეწოდება და მას სხვადასხვა ძირითადი მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს. მენოპაუზა დაავადება არ არის — ცხოვრების ბუნებრივი ეტაპია; თუმცა თანმხლებმა ჰორმონულმა ცვლილებებმა გარკვეული სიმპტომები და ეფექტები შეიძლება გამოიწვიოს.
მენოპაუზის პერიოდი და ეტაპები
მენოპაუზის პერიოდი მხოლოდ ერთ დღეს კი არ მოიცავს, არამედ წლებზე გაწელილი პროცესია.
იგი ძირითადად სამი ეტაპისგან შედგება:
| პერიოდი | განსაზღვრება |
|---|---|
| პერიმენოპაუზა (მენოპაუზამდე პერიოდი) | მენოპაუზამდე გარდამავალი პერიოდია. ჰორმონების დონის რყევის გამო მენსტრუალური ციკლი არარეგულარული ხდება და პირველი სიმპტომები ჩნდება. ეს პერიოდი, ჩვეულებრივ, რამდენიმე წელი გრძელდება. |
| მენოპაუზა | ეტაპია, როდესაც მენსტრუალური სისხლდენა სრულად წყდება. ზედიზედ 12 თვის განმავლობაში მენსტრუაციის არარსებობისას მენოპაუზა დამდგარად ითვლება. ბუნებრივად, საშუალოდ, დაახლოებით 45-55 წლის ასაკში ხდება. |
| პოსტმენოპაუზა (მენოპაუზის შემდგომი პერიოდი) | მენოპაუზის შემდეგ დაწყებული პერიოდია. ესტროგენის მუდმივად დაბალი დონის ფონზე ორგანიზმში ხანგრძლივი ცვლილებები შეიძლება განვითარდეს; მაგალითად, შემცირდეს ძვლის სიმკვრივე და გაიზარდოს გულ-სისხლძარღვთა რისკები. |
მენოპაუზის პერიოდი , ჩვეულებრივ, პერიმენოპაუზით იწყება და მენოპაუზის შემდგომი ეტაპით გრძელდება. ამ პროცესში ქალები სხვადასხვა ფიზიკურ და ემოციურ ცვლილებას განიცდიან. ქვემოთ ჩამოთვლილია გავრცელებული სიმპტომები და ორგანიზმზე გავლენა.
მენოპაუზის სიმპტომები
ესტროგენის დონის დაქვეითებასთან დაკავშირებულმა მენოპაუზის სიმპტომებმა ორგანიზმის მრავალ სისტემაზე შეიძლება იმოქმედოს. ყველაზე გავრცელებული მენოპაუზის სიმპტომებია :
- მენსტრუაციის დარღვევები: მენსტრუაციებს შორის ინტერვალების გახანგრძლივება ან შემოკლება, სისხლდენის რაოდენობის მატება ან შემცირება. მენოპაუზის მოახლოებისას ციკლი არარეგულარული ხდება.
- ალები და ღამის ოფლიანობა: სხეულის ტემპერატურის უეცარმა მატებამ და ოფლიანობის შეტევებმა ძილი შეიძლება დაარღვიოს, განსაკუთრებით ღამით.
- საშოსა და კანის სიმშრალე: ესტროგენის დეფიციტის გამო საშოს ქსოვილი ელასტიკურობასა და ტენიანობას კარგავს, რამაც სქესობრივი აქტისას დისკომფორტი ან ტკივილი შეიძლება გამოიწვიოს. კანიც შეიძლება გამოშრეს და გათხელდეს.
- სქესობრივი სურვილის შემცირება: ჰორმონული ცვლილებები და ფიზიკური დისკომფორტი ლიბიდოზე მოქმედებს და სურვილს შეიძლება ამცირებდეს.
- ძილის პრობლემები: ღამის ოფლიანობის გავლენითაც ხშირია ჩაძინების გაძნელება, ხშირი გაღვიძება ან უძილობა.
- განწყობის ცვლილებები: შფოთვა, მოუსვენრობა, დეპრესიული განცდები და განწყობის უეცარი რყევები მენოპაუზის დროს ხშირად აღიწერება. ქალებმა შეიძლება თავი წინანდელზე უფრო მგრძნობიარედ ან გაღიზიანებულად იგრძნონ.
- დაღლილობა და გულმავიწყობა: ჰორმონულმა რყევებმა ენერგიასა და კოგნიტიურ ფუნქციებზე შეიძლება იმოქმედოს; ზოგიერთ ქალს მუდმივი დაღლილობა, კონცენტრაციის სირთულე ან მსუბუქი გულმავიწყობა აღენიშნება.
- მეტაბოლიზმის შენელება და წონის მატება: მენოპაუზასთან ერთად ბაზალური მეტაბოლიზმის სიჩქარე შეიძლება შემცირდეს. იმავე კვების რეჟიმის პირობებშიც წონის მატება ადვილდება, განსაკუთრებით მუცელზე ცხიმის დაგროვება შეიძლება გაიზარდოს.
- კუნთებისა და სახსრების ტკივილი, გულის ფრიალი: ზოგიერთი ქალი სახსრების ან სხეულის ზოგად ტკივილს გრძნობს. ჰორმონების დონის ცვლილებამ გულის ფრიალიც შეიძლება გამოიწვიოს.
- ოსტეოპოროზის (ძვლების გამეჩხერების) რისკი: ესტროგენი ძვლის სიმკვრივის შემნახველი ჰორმონია; მენოპაუზის შემდეგ ძვლოვანი მასის დაკარგვა შეიძლება დაჩქარდეს. ეს მნიშვნელოვანი ეფექტია, რომელიც შემდგომ წლებში მოტეხილობის რისკს ზრდის.
ზემოთ ჩამოთვლილი სიმპტომების სიმძიმე და ხანგრძლივობა ინდივიდუალურია. ზოგი ქალი მენოპაუზაში ძალიან მსუბუქი სიმპტომებით შედის, ზოგს კი ცხოვრების ხარისხზე მოქმედი ნიშნები აქვს. მნიშვნელოვანია მათი გაცნობიერება და საჭიროებისას სამედიცინო დახმარება.
მენოპაუზის ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ეფექტები
მენოპაუზის გავლენა ორგანიზმზე მხოლოდ დროებითი სიმპტომებით არ შემოიფარგლება; ვითარდება გარკვეული ხანგრძლივი ცვლილებებიც. ფიზიკურ ეფექტებს შორის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესია ესტროგენის დეფიციტთან დაკავშირებული ძვლის სიმკვრივის დაკარგვა. მენოპაუზის შემდეგ ოსტეოპოროზის რისკი მკვეთრად იზრდება. ესტროგენის გულ-სისხლძარღვთა დამცავი ეფექტის შემცირების გამო გულის დაავადების რისკიც პოსტმენოპაუზურ პერიოდში შეიძლება გაიზარდოს. მეტაბოლიზმის შენელების გამო წონის კონტროლი შეიძლება გართულდეს და ცხიმის განაწილების ცვლილებით მუცლის მიდამოში ცხიმი მოიმატოს.
ფსიქოლოგიური ეფექტების მხრივ, მენოპაუზის დროს ჰორმონულმა რყევებმა განწყობის ცვლილებები შეიძლება გამოიწვიოს. ბევრი ქალი ამ პროცესში მეტ დაძაბულობას, შფოთვასა და პესიმიზმს აღნიშნავს. ძილის დარღვევებმა და ოფლიანობამ ცხოვრების ხარისხზე ზემოქმედებით მოუთმენლობა ან გაღიზიანება შეიძლება გამოიწვიოს. ცხოვრების მომდევნო ეტაპზე გადასვლასთან დაკავშირებულმა განცდებმა (მაგალითად, ნაყოფიერების დასრულებაზე ფიქრმა) ზოგიერთ ქალში სევდა ან დეპრესიის სიმპტომები შეიძლება წარმოქმნას. საშოს სიმშრალისა და სხვა ფიზიკური ცვლილებების სქესობრივ ცხოვრებაზე გავლენის გამო თავდაჯერებულობის დაკარგვა ან ურთიერთობის პრობლემებიც ფსიქოსოციალური ეფექტების მაგალითებია.
დადებითი მხარეებიც არსებობს: მენსტრუალური ციკლის დასრულებასთან ერთად შეიძლება შვება მოიტანოს მენსტრუაციული დისკომფორტისა და ორსულობაზე შფოთვის გაქრობამ. თითოეული ქალი ამ პროცესს განსხვავებულად განიცდის; ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ეფექტები პირადი, ოჯახური და გარემო ფაქტორების მიხედვით იცვლება. მნიშვნელოვანია ცვლილებების გაცნობიერება, საჭიროებისამებრ ცხოვრების წესის მორგება და პროფესიული დახმარების მიღება.
მკურნალობისა და მართვის სტრატეგიები მენოპაუზის დროს
მიუხედავად იმისა, რომ მენოპაუზა ბუნებრივი პროცესია, მძიმე სიმპტომებმა ქალების ყოველდღიური ცხოვრება შეიძლება გაართულოს. საბედნიეროდ, მენოპაუზის პერიოდის სამართავად სხვადასხვა სტრატეგია და მკურნალობა არსებობს. რადგან შესაფერისი მეთოდი თითოეული ქალისთვის განსხვავდება, მათი ექიმთან შეფასება მნიშვნელოვანია. ქვემოთ მოცემულია ამ პერიოდის ჯანმრთელად და კომფორტულად გასავლელი ძირითადი სტრატეგიები:
ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპია (HRT)
ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპია მიზნად ისახავს მენოპაუზის დროს შემცირებული ესტროგენისა და პროგესტერონის მედიკამენტებით ჩანაცვლებას . HRT ალების, ღამის ოფლიანობის, საშოს სიმშრალის, ძილის დარღვევებისა და განწყობის რყევების მსგავსი მრავალი სიმპტომის შესამსუბუქებლად საკმაოდ ეფექტიანია. ძვლის სიმკვრივის შენარჩუნებით ოსტეოპოროზის რისკსაც ამცირებს. HRT შეიძლება ტაბლეტის, კანის პლასტირის, გელის ან ცხვირის სპრეის სახით გამოიყენონ. თუმცა, ნებისმიერი მკურნალობის მსგავსად, მასაც შეიძლება რისკები ჰქონდეს: ჰორმონული თერაპია განსაკუთრებით არ არის რეკომენდებული შედედების დარღვევის ან გარკვეული კიბოს ისტორიის მქონე ქალებში. ჰორმონული მკურნალობის უსაფრთხოება ინდივიდუალურ ჯანმრთელობაზეა დამოკიდებული; ამიტომ დაწყებამდე ექიმის შეფასებაა საჭირო, მკურნალობისას კი — რეგულარული კონტროლი. სწორად შერჩეულ პაციენტებში შესაბამისი ხანგრძლივობით გამოყენებამ სიმპტომების კონტროლით ცხოვრების ხარისხი მნიშვნელოვნად შეიძლება გააუმჯობესოს.
ბუნებრივი და მცენარეული საშუალებები
ქალებისთვის, რომლებსაც ჰორმონული თერაპიის მიღება არ სურთ ან არ შეუძლიათ, ბუნებრივი და მცენარეული საშუალებებიც ალტერნატივა შეიძლება იყოს. გამოთქმულია მოსაზრება, რომ ზოგიერთი მცენარეული დანამატი მენოპაუზის სიმპტომების შემსუბუქებას ეხმარება. მაგალითად, სოიის პროდუქტებში არსებული ფიტოესტროგენები ორგანიზმში ესტროგენის მსგავსად მოქმედებით ალების შემცირებას შეიძლება უწყობდეს ხელს. შავი კოჰოშისა (Black cohosh) და წითელი სამყურას მსგავსი მცენარეებიც ტრადიციულად მენოპაუზური ჩივილების შესამსუბუქებლად გამოიყენებოდა. ასევე სალბი, სელის თესლი, ჟენშენი და ფურისულას ზეთი ზოგიერთ ქალში სასარგებლოდ არის აღწერილი. ალტერნატიულ თერაპიებს შორის აკუპუნქტურამ და იოგამ სტრესის შემცირებით განსაკუთრებით ვაზომოტორული სიმპტომები (ალები, ოფლიანობა) შეიძლება შეამსუბუქოს.
თუმცა არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ბუნებრივი შემადგენლობის მიუხედავად, დანამატები ყველასთვის უსაფრთხო არ არის. მცენარეულმა პროდუქტებმა სხვა პრეპარატებთან ურთიერთქმედება ან გვერდითი ეფექტები შეიძლება გამოიწვიოს. ამიტომ ნებისმიერი დანამატის ან ჩაის გამოყენებამდე ექიმთან საუბარი მნიშვნელოვანია. მსუბუქი და საშუალო სიმპტომებისას ბუნებრივი მეთოდები შესაძლოა საკმარისი იყოს, თუმცა მძიმე შემთხვევებში სამედიცინო მკურნალობას ვერ ჩაანაცვლებს. საუკეთესო მიდგომაა სამეცნიერო მონაცემებზე დაფუძნებული დადასტურებული მეთოდების არჩევა და მცენარეული საშუალებების დამატებად გამოყენება.
ცხოვრების წესის ცვლილებები (კვება და ვარჯიში)
ცხოვრების წესის გარკვეული ცვლილებები მენოპაუზის ჯანმრთელად გასავლელად ძალიან ეფექტიანია. კვებას ამ პერიოდში განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. ძვლის ჯანმრთელობისთვის რეკომენდებულია კალციუმითა და D ვიტამინით მდიდარი საკვები. რძის პროდუქტები, მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული, ნუში და სეზამი კალციუმის წყაროა. D ვიტამინისთვის შესაძლოა მზის სინათლე და საჭიროებისას დანამატი იყოს საჭირო. რადგან ესტროგენის შემცირებით გულ-სისხლძარღვთა რისკი იზრდება, ხმელთაშუაზღვის ტიპის კვება (ბოსტნეულით, ხილით, მთლიანი მარცვლეულით, ჯანსაღი ცხიმებითა და ომეგა-3-ის წყარო თევზით მდიდარი დიეტა) გულის ჯანმრთელობას ხელს უწყობს. დამუშავებული საკვების, ზედმეტი შაქრისა და მარილის შემცირება იდეალური წონის შენარჩუნებას ეხმარება. მეტაბოლიზმის შენელებით წონის მატების ტენდენციის წინააღმდეგ დაბალანსებული და ზომიერი კვება მნიშვნელოვანია. საკმარისი წყალი, კოფეინისა და ალკოჰოლის ზომიერი მიღება და ალების შესაძლო გამომწვევი ცხარე საკვების შეზღუდვაც სასარგებლო ზომებია.
მენოპაუზის დროს რეგულარულ ვარჯიშს მრავალი ფიზიკური და ფსიქიკური სარგებელი აქვს. სხეულის წონით დატვირთვის ვარჯიშები (სიარული, მსუბუქი სირბილი, ცეკვა) და რეგულარული ფიზიკური აქტივობა ძვლის სიმკვრივის შენარჩუნებით ოსტეოპოროზის რისკის შემცირებას ეხმარება. ვარჯიში მეტაბოლიზმის გააქტიურებით წონის კონტროლს აადვილებს და გულის ჯანმრთელობას უწყობს ხელს. გაჭიმვა და იოგის მსგავსი აქტივობები მოქნილობას ზრდის, კუნთებს აძლიერებს და სტრესსაც ამცირებს. რეგულარულად მოვარჯიშე ქალები ძილის ხარისხისა და ზოგადი ენერგიის გაუმჯობესებას აღნიშნავენ. რეკომენდებულია კვირაში სულ მცირე 3-4 დღეს, 30 წუთით საშუალო ინტენსივობის ვარჯიში. თამბაქოს მოხმარების შემთხვევაში მისი შეწყვეტა სისხლძარღვებისა და ძვლების ჯანმრთელობისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. გახსოვდეთ, ცხოვრების წესის ასეთი დადებითი ცვლილებები არა მხოლოდ სიმპტომებს შეამსუბუქებს, არამედ ხანგრძლივად თქვენს ჯანმრთელობასაც დაიცავს.
მენოპაუზის დროს რეგულარული იოგა და ვარჯიში მოქნილობის ზრდით ძვლებისა და სახსრების ჯანმრთელობას უწყობს ხელს, ხოლო ფსიქოლოგიური მოდუნებით სტრესის მართვას ეხმარება.
ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა და კონსულტაცია
მენოპაუზის დროს ქალების ფსიქოლოგიური რყევებისთვის საჭიროებისას პროფესიული მხარდაჭერა ძალიან ღირებულია. ჰორმონული ცვლილებების გარდა, ამ ეტაპის ცხოვრებისეული ცვლილებებიც (შვილების სახლიდან წასვლა, დაბერებაზე ფიქრი და სხვ.) ემოციურ ტვირთს ქმნის. თუ მენოპაუზის დროს დეპრესიული განცდების, ძლიერი შფოთვის ან ბრაზის მსგავსი, ძნელად სამართავი განწყობის ცვლილებები აღინიშნება, ფსიქოლოგის ან ფსიქიატრის დახმარება შეიძლება სასარგებლო იყოს. ინდივიდუალური თერაპია და საჭიროებისას მოკლევადიანი მედიკამენტები ამ პერიოდის უფრო კომფორტულად გავლას ეხმარება. მსგავსი გამოცდილების მქონე ქალების მხარდაჭერის ჯგუფები ან ჯგუფური თერაპიაც ემოციური მხარდაჭერით მარტოობის განცდას ამცირებს.
ამასთან, სტრესის მართვის ტექნიკების სწავლამ მენოპაუზის ფსიქოლოგიური გავლენა შეიძლება შეამსუბუქოს. მედიტაცია, სუნთქვითი ვარჯიშები და მოდუნების ტექნიკები შფოთვასა და უძილობას ამცირებს. ჰობი და სოციალური აქტივობები გონების დაკავებით დადებითი განწყობის შენარჩუნებას ეხმარება. ამ დროს პარტნიორისა და ოჯახის მხარდაჭერა და ღია კომუნიკაცია ძალიან მნიშვნელოვანია. გახსოვდეთ, მენოპაუზა ცხოვრების ბუნებრივი ეტაპია და მისი გაცნობიერებულად, მხარდაჭერით გავლა შესაძლო ფსიქოლოგიურ სირთულეებს მინიმუმამდე შეამცირებს.
მენოპაუზის შემდგომი პერიოდი
მენოპაუზისა და მენსტრუაციის სრული შეწყვეტის შემდეგ დაწყებული მენოპაუზის შემდგომი პერიოდი (პოსტმენოპაუზა) ქალის ცხოვრების ახალი ეტაპია. ჯანმრთელობის დაცვა და ასაკის მატებასთან დაკავშირებული რისკების პრევენცია ამ დროს მნიშვნელოვანია. ძირითადი რეკომენდებული საკითხებია:
- ძვლის ჯანმრთელობის დაცვა: რადგან ესტროგენის დეფიციტმა ძვლოვანი მასის დაკარგვა შეიძლება დააჩქაროს, კალციუმისა და D ვიტამინის მიღება უნდა გაგრძელდეს და საჭიროებისას დანამატები გამოიყენონ. ექიმის რეკომენდაციით გარკვეული ინტერვალებით ძვლის სიმკვრივის გაზომვით (DEXA სკრინინგით) ოსტეოპოროზის რისკიც უნდა გაკონტროლდეს.
- გულისა და სისხლძარღვების ჯანმრთელობა: მენოპაუზასთან დაკავშირებული გულის დაავადების მომატებული რისკის წინააღმდეგ დაბალანსებული და ჯანსაღი კვება უნდა გაგრძელდეს. არტერიული წნევისა და ქოლესტერინის რეგულარული შემოწმება რეკომენდებულია. მოწევისა და ჭარბი ალკოჰოლის თავიდან აცილება და რეგულარული ვარჯიშის გაგრძელება გულის ჯანმრთელობას დაეხმარება.
- რეგულარული გინეკოლოგიური შემოწმებები: მენოპაუზის შემდეგაც უნდა გაგრძელდეს მეან-გინეკოლოგის კონტროლი. განსაკუთრებით პათოლოგიური ვაგინალური სისხლდენის შემთხვევაში ექიმს დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოთ (მენოპაუზის შემდეგ სისხლდენის განახლება ნორმალური არ არის და შეიძლება ძირითად პრობლემაზე მიუთითებდეს). ყოველწლიური გინეკოლოგიური გასინჯვა, პაპ-ტესტი და საჭიროებისას ტრანსვაგინალური ულტრაბგერა საშვილოსნოს, საკვერცხეებისა და ძუძუს ჯანმრთელობაზე დაკვირვებისთვის აუცილებელია.
- ზოგადი ჯანმრთელობის სკრინინგები: მენოპაუზის შემდეგაც ნუ გამოტოვებთ ასაკისთვის შესაბამის ზოგად სკრინინგებს — დიაბეტის, მსხვილი ნაწლავის კიბოს (მაგალითად, კოლონოსკოპიით) და თვალის ჯანმრთელობის შემოწმებას. ასე შესაძლო პრობლემები ადრე გამოვლინდება და ზომების მიღება მოხერხდება.
მენოპაუზის შემდგომი პერიოდი მთელი დარჩენილი სიცოცხლე გრძელდება და ქალებს შესაბამისი ზომებით ჯანმრთელობისა და აქტიურობის შენარჩუნება შეუძლიათ. ექიმის რეკომენდებული შემოწმებების დაცვა, საჭიროებისას დანამატებისა თუ მკურნალობის გამოყენება და ჯანსაღი ჩვევების შენარჩუნება ამ პერიოდის უპრობლემოდ გავლას დაეხმარება.
ხშირად დასმული კითხვები
რა ასაკში იწყება მენოპაუზა?
მიუხედავად იმისა, რომ მენოპაუზის ასაკი ინდივიდუალურია, ქალების უმეტესობა მას 45-55 წლის ასაკში აღწევს. თურქეთში საშუალო ასაკად დაახლოებით ~48 წელი მიიჩნევა. 40 წლამდე დაწყებულს ადრეული მენოპაუზა ეწოდება და საკმაოდ იშვიათია.
რა იწვევს ადრეულ მენოპაუზას?
ადრეული მენოპაუზა 40 წლამდე მენსტრუაციის მუდმივი შეწყვეტაა. იგი შეიძლება გამოიწვიოს გენეტიკურმა მიდრეკილებამ, აუტოიმუნურმა დაავადებებმა, ფარისებრი ჯირკვლის დარღვევებმა, კიბოს სამკურნალო ქიმიოთერაპიამ ან საკვერცხეების ქირურგიულმა ამოღებამ. ადრეული მენოპაუზის მქონე ქალები ახალგაზრდა ასაკში ესტროგენის დეფიციტის გავლენას განიცდიან და აუცილებლად ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ უნდა იყვნენ.
შეიძლება მენოპაუზის პერიოდში დაორსულება?
მენოპაუზამდე, პერიმენოპაუზაში, ოვულაცია არარეგულარულად შეიძლება გაგრძელდეს. ამიტომ მენსტრუაციის სრულ შეწყვეტამდე ორსულობის მცირე ალბათობა რჩება. განსაკუთრებით 40-იანი წლების პირველ ნახევარში დაუცველი სქესობრივი აქტით დაორსულება შესაძლებელია და არასასურველი ორსულობის თავიდან ასაცილებლად კონტრაცეფციის მეთოდები უნდა გამოიყენოთ. თუმცა მენოპაუზის დადგომის შემდეგ (12 თვე მენსტრუაციის გარეშე) ბუნებრივი გზით დაორსულება შეუძლებელია.
იწვევს თუ არა მენოპაუზა წონის მატებას?
მენოპაუზა უშუალოდ არ ზრდის წონას, თუმცა ჰორმონების ცვლილებამ მეტაბოლიზმი შეიძლება შეანელოს და ცხიმის განაწილება შეცვალოს. ამ პერიოდში ქალები განსაკუთრებით მუცლის მიდამოში ცხიმის მატებისკენ არიან მიდრეკილი. ასევე კუნთოვანი მასის შემცირებით კალორიების წვის უნარი ქვეითდება. შედეგად, საკვების იმავე რაოდენობამ მეტი წონის მატება შეიძლება გამოიწვიოს. დაბალანსებული კვებით და რეგულარული ვარჯიშით მენოპაუზის დროს წონის კონტროლი შესაძლებელია და რეკომენდებულია.
მთავრდება თუ არა სქესობრივი ცხოვრება მენოპაუზისას?
არა, მენოპაუზა სქესობრივი ცხოვრების დასასრულს არ ნიშნავს. საშოს სიმშრალემ და ქსოვილების ელასტიკურობის დაკარგვამ სქესობრივი აქტისას დისკომფორტი ან ტკივილი შეიძლება გამოიწვიოს. თუმცა დღეს ამ პრობლემების ეფექტიანი გადაწყვეტები არსებობს. საშოს სიმშრალისას ესტროგენის შემცველი ადგილობრივი კრემებით ან დამატენიანებლებით ქსოვილების დატენიანება შეიძლება. მნიშვნელოვანია წყვილის კომუნიკაცია და საჭიროებისას სპეციალისტის დახმარებაც. მიუხედავად იმისა, რომ სქესობრივი სურვილი შეიძლება ოდნავ შემცირდეს, პარტნიორის გაგებითა და საჭიროებისას ექიმის რეკომენდებული მკურნალობით ჯანსაღი და დამაკმაყოფილებელი სქესობრივი ცხოვრება გრძელდება. რადგან მენოპაუზის შემდეგ ორსულობის რისკი ქრება, ზოგიერთ წყვილს სქესობრივი ცხოვრების უფრო თავისუფლად და ნაკლები სტრესით განცდაც შეუძლია.
რომელ ექიმს მივმართოთ მენოპაუზის დროს?
მენოპაუზის მონიტორინგისა და მკურნალობისთვის პირველ რიგში მეან-გინეკოლოგს უნდა მიმართოთ. გინეკოლოგს ჰორმონული ტესტებით მენოპაუზის დადასტურება და საჭირო მკურნალობის (მაგალითად, ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპიის) დაგეგმვა შეუძლია. ძვლებისა და გულის ჯანმრთელობაზე გავლენის გამო შეიძლება შინაგანი მედიცინის ან ენდოკრინოლოგიის სპეციალისტებთან თანამშრომლობაც გახდეს საჭირო. მაგალითად, ოსტეოპოროზზე დაკვირვებისთვის ენდოკრინოლოგიის ან ფიზიკური მედიცინის სპეციალისტები, ხოლო გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობისთვის კარდიოლოგიის სპეციალისტი შეიძლება ჩაერთოს. ბევრ საავადმყოფოში „მენოპაუზის კლინიკის“ სახელით მულტიდისციპლინური სერვისია ხელმისაწვდომი და საჭიროებისას იქ დახმარების მიღება შეიძლება. ზოგადად, გინეკოლოგი პროცესს კოორდინაციას გაუწევს და საჭირო სხვა სპეციალისტებთან გადაგამისამართებთ.
ნორმალურია მენოპაუზის შემდეგ მენსტრუაციის დაბრუნება?
მენოპაუზის დიაგნოზის შემდეგ (ანუ 1 წელი მენსტრუაციის გარეშე) ვაგინალური სისხლდენის განახლება ნორმალური არ არის. პოსტმენოპაუზური სისხლდენა შეიძლება საშვილოსნოს ან საკვერცხეების პრობლემის ნიშანი იყოს და აუცილებლად უნდა გამოიკვლიონ. ასეთ დროს ექიმს დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოთ. სისხლდენა შეიძლება სხვადასხვა მიზეზით იყოს გამოწვეული — მარტივი ინფექციიდან კეთილთვისებიან პოლიპებამდე ან საშვილოსნოს გასქელებამდე. მიზეზი გინეკოლოგიური გასინჯვითა და ულტრაბგერით უნდა დადგინდეს და შესაბამისი მკურნალობა ჩატარდეს. მენოპაუზის შემდეგ ნებისმიერი სისხლდენისას ადრეული შემოწმება სერიოზული პრობლემის ადრეული გამოვლენის შესაძლებლობას იძლევა.
დასკვნა
მენოპაუზა ბუნებრივი პროცესია, რომელსაც ყველა ქალი განიცდის, და ამ პერიოდის გაცნობიერებულად მართვა შესაძლებელია. სწორი ინფორმაციით, ჯანსაღი ჩვევებითა და სამედიცინო მხარდაჭერით შეგიძლიათ სიმპტომები მინიმუმამდე შეამციროთ და ცხოვრების ახალი ეტაპით ისიამოვნოთ. გახსოვდეთ, საკუთარ თავზე ყურადღება, საჭიროებისას დახმარების მიღება და სხეულის მხარდაჭერა მენოპაუზის ჯანმრთელად და ბედნიერად გავლის გასაღებია.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.