თირკმელებში აღმოჩენილი ცირკადული საათი წამლების გამოყოფას არეგულირებს

ცირკადული საათი ჩვენი სხეულის საათია. ორგანიზმში მრავალი ფიზიოლოგიური პროცესი ცირკადული რიტმით რეგულირდება. იგი ტვინის სუპრაქიაზმურ ბირთვში მდებარე დროის განმსაზღვრელი ბუნებრივი მექანიზმია, რომელიც ფიზიკურ, გონებრივ და ქცევით პროცესებში ჩვენს ცირკადულ რიტმს 24 საათიან ციკლში ყურადღებით აკვირდება და აკონტროლებს.
ადამიანებსა და სხვა ცოცხალი არსებების უმრავლესობაში ცირკადულ რიტმზე ძირითადად სინათლე-სიბნელის ციკლი მოქმედებს. მაგალითად, ღამით საათი მელატონინის გამომუშავების ზრდას იწვევს და უჯრედებს ატყობინებს, რომ ძილის დრო მოვიდა.
როგორ მოქმედებს ცირკადული საათი ჩვენს სხეულზე და განსაკუთრებით რა კავშირი აქვს კიბოსთან, შევეცადეთ აგვეხსნა სტატიაში, რომელიც ჩვენი პატივცემული პროფესორის აზიზ სანჯარის ნობელის პრემიით დაჯილდოებულ კვლევასეხებოდა. იმავე სტატიაში ქრონოთერაპიის ცნებაც განვიხილეთ. მოკლედ რომ გავიხსენოთ, მრავალი დაავადება, კიბოს ჩათვლით, ცირკადული რიტმის გავლენას განიცდის. მისი ყველა დეტალი ჯერ არ ამოხსნილა, თუმცა მომავალში მკურნალობა ცირკადული საათის გათვალისწინებით შეიძლება ჩატარდეს და უფრო წარმატებული შედეგები მოგვცეს.
ახლახან Journal of the American Society of Nephrology-ში (JASN) გამოქვეყნებულმა კვლევამ ცირკადული საათის კიდევ ერთი განზომილება აჩვენა. თირკმელებთან მის კავშირზე ჩატარებული კვლევის ძირითადი საკითხები ასეთია:
- თირკმლის ცირკადული საათისგან გამოწვეულ ყოველდღიურ ცვლილებებს (მატებასა და კლებას) სხვადასხვა ამინომჟავის, ცხიმისა და სხვა კომპონენტების დონეებზე მნიშვნელოვანი გავლენა აქვს.
- წამლების მიმღებ ადამიანებში თირკმლის ცირკადული საათი ორგანიზმიდან წამლის გამოყოფას აკონტროლებს. ამიტომ მკურნალობაში პრეპარატის მოქმედებისა და ეფექტიანობის პერიოდზეც შეიძლება იმოქმედოს.
მკვლევრების მიხედვით, თირკმელები მრავალ მეტაბოლურ პროცესზე პასუხისმგებელ ცირკადულ საათს შეიცავს. გუნდი თავის კვლევაში ხსნის, როგორ თამაშობს ეს თირკმელშიდა საათი საკვანძო როლს თირკმლის ფუნქციებში.
თირკმელების ძირითადი ამოცანაა სისხლიდან ნარჩენებისა და ჭარბი სითხის მოცილება. ისინი მილიონობით ნეფრონს (სისხლის გამფილტრავ ფუნქციურ ერთეულს) შეიცავს. არასასურველი პროდუქტები სხეულიდან შარდით გამოიყოფა.
თირკმლის საათის რეგულაცია სინათლე-სიბნელის ციკლს შეესაბამება
კვლევის მიხედვით, თირკმელში შარდის წარმოქმნა და გამოყოფა ერთ-ერთი ყველაზე ადვილად შესამჩნევი რიტმული პროცესია; მკვლევრებმა ივარაუდეს, რომ ამ პროცესის სულ მცირე რამდენიმე ნაწილი ცირკადული საათის მექანიზმზეა დამოკიდებული.
ამის დასადასტურებლად მკვლევრებმა თირკმელში, რომელსაც ორგანოთა ცირკადულ მექანიზმში კრიტიკული მნიშვნელობა აქვს, Bmal1 სახელწოდების გენი დაბლოკეს.
შედეგად აღმოჩნდა, რომ თანდაყოლილი ცირკადული საათი თირკმლის შესაძლებლობებს დღის ნათელ და ბნელ მონაკვეთებთან, აქტივობასა და დასვენებასთან შეთანხმებულად არეგულირებს.
გუნდმა ასევე აღმოაჩინა, რომ თირკმელშიდა ცირკადული საათი ორგანიზმიდან წამლების გამოყოფას (მოცილებას) არეგულირებს. შესაბამისად, ამ შიდა საათს შეუძლია გავლენა მოახდინოს, როგორ იმოქმედებს მედიკამენტური მკურნალობა სხეულზე და რამდენ ხანს დარჩება პრეპარატი ორგანიზმში.
დასკვნის სახით, ცირკადული საათი სინათლე-სიბნელის ციკლებით ყოველდღიურ რიტმს მიჰყვება და უჯრედებს, ქსოვილებს, ორგანოებსა და მთელ სხეულს ეხმარება. როგორც კვლევამ აჩვენა, თირკმელებში ცირკადული საათი მრავალ მეტაბოლურ პროცესში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.
წყაროები
Nephron-Specific Deletion of Circadian Clock Gene Bmal1 Alters the Plasma and Renal Metabolome and Impairs Drug Disposition.
Journal of the American Society of Nephrology, 2016
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.