აღმოჩენილია ძუძუს კიბოსადმი მიდრეკილების გამაძლიერებელი კიდევ ერთი გენი: PALB2

ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ სამედიცინო ჟურნალ „New England Journal of Medicine“-ის 2014 წლის აგვისტოს ნომერში გამოქვეყნებულ კვლევაში დადგინდა, რომ BRCA1 და BRCA2 გენებთან ერთად PALB2 სახელით ცნობილი გენის ცვლილებებიც (მუტაციები) ძუძუს კიბოსადმი მიდრეკილებას ზრდის.
ძუძუს კიბო ძალიან მძიმე ონკოლოგიური დაავადებაა, რომელიც ძუძუს ქსოვილის უჯრედების უკონტროლო ან პათოლოგიური ზრდითა და გამრავლებით ვითარდება და ქალებში კიბოს სახეობებს შორის პირველ ადგილზეა. სიცოცხლის განმავლობაში ყოველი 8 ქალიდან ერთს ამ კიბოს განვითარების რისკი აქვს. ამიტომ მასთან ბრძოლაში უპირველესი მიდგომაა დაავადების თავიდან აცილება მის წარმოქმნამდე. თუმცა დაავადების ეფექტური პრევენციისთვის ჯერ უნდა გამოვლინდეს მისი გამომწვევი და/ან მისადმი მიდრეკილების გამაძლიერებელი ფაქტორები. ძუძუსა და მრავალი სხვა კიბოს განვითარებაში მონაწილე არაერთი გარემო ფაქტორია დადგენილი. ამასთან, ცნობილია ზოგი მემკვიდრეობითი ფაქტორისა და გარკვეულ გენებში ცვლილებების როლიც, თუმცა ამ გენების მხოლოდ მცირე ნაწილია გამოვლენილი. მათი აღმოჩენა კი შესაბამისი კიბოების პრევენციისა თუ ადრეული დიაგნოსტიკისთვის უაღრესად მნიშვნელოვანია. თუ მიდრეკილების გამომწვევი გენები დადგინდება, გარკვეული ტესტებით შესაძლებელია კიბოსადმი მიდრეკილი პირების წინასწარ გამოვლენა და შესაძლო კიბოს წარმოქმნის თავიდან აცილება.
ცნობილია ძუძუს კიბოს განვითარებაში მონაწილე და მისადმი მიდრეკილების გამაძლიერებელი 2 გენი: BRCA1 და BRAC2. ქალებს, რომელთაც BRCA1 ან BRCA2 მუტაციის მატარებლობა დაუდასტურდათ ან სავარაუდოდ აქვთ, ძუძუს კიბოს მაღალი რისკი აქვთ. BRCA1 და BRCA2 გენები უჯრედის DNA-ში დაზიანებების აღდგენაში მონაწილეობს. თუ BRCA1 და BRCA2 გენებში დაზიანება წარმოიქმნება, DNA-ის აღდგენა სათანადოდ ვერ ხერხდება და ძუძუს კიბოს რისკი იზრდება. ამასთან, დაზიანებული გენები თაობებს შორის მშობლებიდან შვილებზე გადადის. ამიტომ დაზიანებული გენის მატარებელი პირის ოჯახის წევრებშიც შესაძლებელია იგივე დაზიანება და ძუძუს კიბოს მაღალი რისკი არსებობდეს. შესაბამისად, მათში, ვისი პირველი ხარისხის ნათესავს ძუძუს და/ან საკვერცხის კიბო აქვს (BRCA საკვერცხის კიბოსთანაც არის დაკავშირებული), უნდა შეისწავლონ გენის დაზიანების არსებობა; დაზიანების მქონე პირები კი მეთვალყურეობის ქვეშ იყვნენ და ძუძუს კიბოს სკრინინგს იტარებდნენ. ამ გზით მრავალი კიბოს თავიდან აცილება მის განვითარებამდეც შეიძლება. ახლახან გამოქვეყნებულ კვლევაში, რომელშიც 8 ქვეყნის 14 მეცნიერი მონაწილეობდა, დადგინდა, რომ PALB2 გენიც ძუძუს კიბოსადმი მიდრეკილებას უკავშირდება.
ამ კვლევაში შეისწავლეს PALB2 გენის მუტაციის მქონე 154 ოჯახის 362 წევრის მონაცემები და მათში ძუძუს კიბოს უფრო მაღალი რისკი დადგინდა. ამ მუტაციის მქონე ქალებში რისკი 40 წლამდე ასაკში 8-ჯერ, 40-60 წლის ასაკში 6-8-ჯერ, ხოლო 60 წელზე უფროსებში 5-ჯერ მაღალი აღმოჩნდა. მუტაციის მატარებლებში ძუძუს კიბოს განვითარების ჯამური რისკი 50 წლამდე 14%, ხოლო 70 წლამდე 35% იყო. ამასთან, მუტაციის მატარებელ ქალებში, რომელთა ოჯახშიც ძუძუს კიბო არავის ჰქონდა, რისკი 33% იყო, ხოლო მათში, ვისი პირველი ხარისხის სულ მცირე 2 ნათესავიც ძუძუს კიბოთი იყო დაავადებული, 58%-მდე იზრდებოდა.
ამრიგად, BRCA გენებთან ერთად ძუძუს კიბოსადმი მიდრეკილებასთან დაკავშირებული კიდევ ერთი გენის აღმოჩენა ამ კიბოს პრევენციისა და ადრეული დიაგნოსტიკისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი წინსვლაა. მართალია, ამ კვლევის შედეგების კლინიკურ პრაქტიკაში დასანერგად არსებული მეცნიერული მონაცემები ჯერ საკმარისად მომწიფებული არ არის, მაგრამ PALB2 უკვე მოექცა იმ პოტენციურ გენებს შორის, რომელთა გამოკვლევაც მომავალში ოჯახში ძუძუს კიბოს ისტორიის მქონე პირებში იქნება შესაძლებელი.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.