ახალგაზრდები უფრო სწრაფად ბერდებიან? ადრეული ასაკის კიბოსთან დაკავშირებული ბიოლოგიური ასაკის სხვაობა
ბოლო ოცდაათ წელიწადში მსოფლიოში 50 წლამდე დიაგნოსტირებული კიბო თვალსაჩინოდ გაიზარდა. რატომ? Nature Medicine-ის ახალი კვლევა უჩვეულო ხედვას გვთავაზობს: შესაძლოა პრობლემა მხოლოდ ჩვენი ზემოქმედებები კი არ იყოს, არამედ რამდენად „ხანდაზმულად“ გამოიყურება ორგანიზმი ქრონოლოგიურ ასაკთან შედარებით. მკვლევრები აჩვენებენ, რომ ბოლო თაობების სისხლის ტესტებით გაზომილი „ბიოლოგიური ასაკი“ წინანდელ თაობებთან შედარებით უფრო მაღალია და ეს სხვაობა ადრეული ასაკის კიბოს რისკს უკავშირდება.
ადრეული ასაკის კიბო (ჩვეულებრივ 50 ან 55 წლამდე დიაგნოსტირებული კიბო) დღეს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისა და პრევენციის მნიშვნელოვან პრობლემად იქცა. გადმოცემულია, რომ 1990-დან 2019 წლამდე მსოფლიოში 50 წლამდე დიაგნოსტირებული კიბო დაახლოებით %24-ით გაიზარდა. უფრო თვალსაჩინოა, რომ მატება თაობიდან თაობაში ძლიერდება. ავსტრალიის, კანადის, გაერთიანებული სამეფოსა და აშშ-ის მონაცემებში 1990-იანებში დაბადებულებს 1960-იანებში დაბადებულებთან შედარებით სულ მცირე ოთხჯერ მეტი ადრეული კოლორექტალური კიბოს რისკი აქვთ. აშშ-ში 55 წლამდე დიაგნოსტირებული კოლორექტალური კიბოს წილი 1995 წელს %11 იყო, 2019 წელს კი %20-მდე გაიზარდა.
ეს სურათი „ახალი თაობობრივი რისკფაქტორების“ არსებობაზე ძლიერ მიანიშნებს. თუმცა ყველა ფაქტორის სათითაოდ ჩამოთვლა რთულია: მთელი ცხოვრების ზემოქმედებები არასრულად იზომება, თითოეულის გავლენა ცალკე შეიძლება მცირე იყოს და ყველაფერი ნარევის სახით, ერთმანეთთან ურთიერთქმედებით მოქმედებს. ამ ეტაპზე მკვლევრებმა ცალკეული ფაქტორების დევნის ნაცვლად მათი საერთო შედგენილი კვალის ამსახველი ინტეგრაციული მაჩვენებელი მოძებნეს: ბიოლოგიური დაბერება.
ყველამ ვიცით ჩვენი ქრონოლოგიური ასაკი: დაბადებიდან გასული წლები. თუმცა ორი ადამიანი შეიძლება ერთი ასაკის იყოს და მათი ორგანიზმების მდგომარეობა ძალიან განსხვავდებოდეს. „ბიოლოგიური ასაკი“ სხეულის ფიზიოლოგიური მდგომარეობის ამსახველ გაზომვად მაჩვენებლებს ეფუძნება. ქრონოლოგიურ და ბიოლოგიურ ასაკებს შორის განსხვავებას „ასაკობრივ სხვაობას“ (age gap) უწოდებენ.
მაჩვენებელი, რომელიც ასახავს, რამდენად განსხვავდება სისხლისა და ფიზიოლოგიური გაზომვებით შეფასებული ბიოლოგიური ასაკი რეალური (ქრონოლოგიური) ასაკისგან. დადებითი და დიდი სხვაობა ნიშნავს, რომ ადამიანი თანატოლებთან შედარებით ფიზიოლოგიურად „უფრო ხანდაზმულად“ გამოიყურება. კვლევაში ეს მნიშვნელობა სტანდარტიზებული (z-ქულა) იყო ჯგუფებს შორის შედარებისთვის.
მკვლევრები ბიოლოგიურ ასაკს ერთ გაზომვას არ დაუკავშირებდნენ; გამოიყენეს ურთიერთშემავსებელი სამი სისტემური „დაბერების საათი“. ყველაზე გამორჩეული იყო PhenoAge . PhenoAge-ის მიმზიდველი მხარეა ის, რომ მაღალტექნოლოგიურ მეთოდს არ საჭიროებს: აერთიანებს რუტინულ სისხლის ტესტში ისედაც შემავალ ცხრა ბიოქიმიურ პარამეტრს — ალბუმინს, ტუტე ფოსფატაზას, კრეატინინს, C-რეაქტიულ ცილას (CRP), გლუკოზას, ერითროციტის საშუალო მოცულობას, ერითროციტების განაწილების სიგანეს, ლეიკოციტების რაოდენობასა და ლიმფოციტების წილს. ანუ ღვიძლის, თირკმლის, ანთების დონის, სისხლის შაქრისა და იმუნური უჯრედების მდგომარეობის ამსახველ მაჩვენებლებს, რომლებსაც ექიმები რუტინულ შემოწმებაში ისედაც ითხოვენ.
იმის საჩვენებლად, რომ შედეგი მხოლოდ ერთი საათის თავისებურება არ იყო, გუნდმა ორი სხვა მაჩვენებელიც დაამატა: ქრონოლოგიური ასაკის გამოსაცნობად გაწვრთნილი Klemera–Doubal-ის მეთოდი (KDM) და სისხლის მეტაბოლიტურ პროფილზე დაფუძნებული მეტაბოლომური დაბერების ქულა. ცალკეული ორგანოების დაბერების გასაზომად სისხლის ცილოვანი (პროტეომური) მონაცემებიც გამოიყენეს.
ფიგურის განმარტება: a, კვლევის სქემა: UK Biobank-სა და All of Us კვლევის პროგრამაში სისტემური დაბერება დაბადების თაობებს შორის შეადარეს და ადრეული სოლიდური კიბოს რისკს პროსპექტულად დაუკავშირეს. UK Biobank-ის მონაცემებში ორგანოს სპეციფიკური დაბერება და მისი კავშირი ადრეულ სოლიდურ კიბოს რისკთანაც შეაფასეს. b, ამ კვლევაში გამოყენებული ბიოლოგიური დაბერების საათების შეჯამება; მოიცავს თითოეული საათის პროგნოზირებისთვის გამოყენებულ გაზომვებსა და პროგნოზირებულ შედეგებს. ფიგურა Nature-ის ორიგინალური კვლევიდანაა ნათარგმნი. KDM: Klemera-Doubal-ის მეთოდი.
დაბერება კიბოს ბევრ „განმასხვავებელ ნიშანთან“ იკვეთება. ქრონიკული ანთება, დაგროვილი გენეტიკური დაზიანება, ეპიგენეტიკური ცვლილებები, ქსოვილის მიკროგარემოს დარღვევა და იმუნიტეტის დისბალანსი — ყველა ეს პროცესი სიმსივნის დაწყებასა და პროგრესირებასთანაა დაკავშირებული. ერთმანეთის გაძლიერებით მათ შეიძლება ქსოვილი ავთვისებიანი გარდაქმნისთვის უფრო მოწყვლადი გახადონ. ემატება ევოლუციური ხედვაც: კიბოს არა მხოლოდ მუტაციების დაგროვება, არამედ ასაკობრივი ფიზიოლოგიური დაქვეითებით ქსოვილის გარემოს შეცვლაც შეიძლება უწყობდეს ხელს, რაც მანამდე „უვნებელ“ მუტაციებს უპირატესობას აძლევს. საინტერესო ნიუანსი: გვიან ასაკში დაბერებამ ღეროვანი უჯრედების შესაძლებლობისა და განახლების შემცირებით სიმსივნე შეიძლება დათრგუნოს, მაშინ როცა ადრეულ ზრდასრულობაში იგივე შეზღუდვები ჯერ სრულად ჩამოყალიბებული არ არის და მაღალი ასაკობრივი სხვაობა სიმსივნის წარმოქმნისთვის უფრო „დამშვებ“ გარემოს შეიძლება ქმნიდეს.
პირველი მიგნება თაობობრივი განსხვავება იყო. უფრო ახალ დაბადების კოჰორტებს სისტემურად მეტი ასაკობრივი სხვაობა ჰქონდათ. გაერთიანებული სამეფოს მონაცემებში 1965–1974 წლებში დაბადებულთა სტანდარტიზებული სხვაობა 1950–1954 წლებში დაბადებულებთან შედარებით დაახლოებით %23-ით მაღალი იყო. აშშ-ის კოჰორტაში ტენდენცია კიდევ უფრო მკვეთრია: 1990–1999 წლებში დაბადებულებმა 1965–1969 წლებში დაბადებულებთან შედარებით დაახლოებით %92-ით მაღალი სხვაობა აჩვენეს. ანუ ახალგაზრდა თაობები იმავე ასაკში მშობლების თაობასთან შედარებით ბიოლოგიურად „უფრო ხანდაზმულად“ გამოიყურებიან.
მეორე და მთავარი კითხვა: დაკავშირებულია თუ არა ასაკობრივი სხვაობა კიბოსთან? გაერთიანებულ სამეფოში დაახლოებით 950 ათასი ადამიან-წლის დაკვირვებისას PhenoAge-ის სხვაობის ზრდასთან ერთად ადრეული სოლიდური კიბოს რისკიც იზრდებოდა. უმაღლეს მესამედში მყოფებს უმცირეს მესამედთან შედარებით %15-ით მაღალი რისკი ჰქონდათ (HR 1,15; %95 სანდოობის ინტერვალი 1,03–1,28). თითო სტანდარტული გადახრის მატებას საერთო რისკის %8-იანი ზრდა შეესაბამებოდა (HR 1,08).
მაგრამ საერთო საშუალო შეცდომაში არ შეგიყვანოთ — რისკი ყველა კიბოში ერთნაირი არ იყო. მატებას რამდენიმე ტიპი განაპირობებდა:
- ფილტვის კიბო: HR 1,57 (%95 სანდოობის ინტერვალი 1,24–1,97) — მნიშვნელოვნად ყველაზე ძლიერი კავშირი.
- საშვილოსნოს კიბო: HR 1,31 (%95 სანდოობის ინტერვალი 1,04–1,66).
- კუჭ-ნაწლავის კიბოები (საერთო): HR 1,17 (%95 სანდოობის ინტერვალი 1,06–1,30); კოლორექტალურისთვის HR 1,14 (1,01–1,29).
- კავშირის არმქონე / სუსტი შემთხვევები: ძუძუს (HR 1,01), მელანომის (HR 0,98), ფარისებრი ჯირკვლის, პროსტატისა და ცენტრალური ნერვული სისტემის კიბოებში მნიშვნელოვანი კავშირი არ გამოვლინდა.
მესამე შრე კიდევ უფრო საინტერესოა. გუნდმა სისხლის ცილებით ცალკეული ორგანოების დაბერება გაზომა და გასაკვირად „სწორი“ შესაბამისობები იპოვა: იმუნური სისტემის დაბერება ადრეული ფილტვის კიბოს (HR 1,89; %95 სანდოობის ინტერვალი 1,20–2,97), ცხიმოვანი ქსოვილის დაბერება კი ადრეულ კოლორექტალურ კიბოს (HR 1,60; %95 სანდოობის ინტერვალი 1,11–2,32) უკავშირდებოდა. ეს შესაბამისობები ბიოლოგიურად აზრიანია: ფილტვი შესუნთქული ზემოქმედებების (მოწევა, ჰაერის დაბინძურება) მიერ გამოწვეული ქრონიკული სასუნთქი გზების ანთებისა და იმუნური გარდაქმნის ძირითადი სამიზნეა; კოლორექტალურ კიბოზე კი შინაგანი ორგანოების ცხიმოვან ქსოვილსა და ნაწლავს შორის მეტაბოლური და ანთებითი „ურთიერთსაუბარი“ მოქმედებს.
შესაძლოა ყველაზე მნიშვნელოვანი დეტალი ისაა, რომ ეს კავშირები მემკვიდრეობითი დაბერებისა და კიბოს მიდრეკილებისგან დამოუკიდებელი იყო. ტელომერის სიგრძის, ხანგრძლივი სიცოცხლისა და სიცოცხლის ხანგრძლივობის გენეტიკური რისკქულების და ფილტვის/კოლორექტალური/ენდომეტრიუმის კიბოს პოლიგენური რისკქულების გათვალისწინების შემდეგაც ფილტვის, GI და საშვილოსნოს კიბოს კავშირები შენარჩუნდა. ეს მიანიშნებს, რომ ასაკობრივი სხვაობა თანდაყოლილ გენეტიკურ ბედზე მეტს — დაგროვილი სიცოცხლისეული ზემოქმედების ფიზიოლოგიურ კვალს — აფიქსირებს.
კვლევა ძლიერი და თვალსაჩინოა, მაგრამ გადაჭარბების გარეშე უნდა წავიკითხოთ. რამდენიმე ძირითადი შეზღუდვის მკაფიო გაგება შედეგის სწორად შესაფასებლად აუცილებელია.
- ეს დაკვირვებითი კვლევაა. ასაკობრივ სხვაობასა და კიბოს შორის კავშირს აჩვენებს, მიზეზობრივ კავშირს არ ამტკიცებს. ვერ ვიტყვით „სწრაფი დაბერება კიბოს იწვევს“; სხვა გაუზომავი ფაქტორების (ნარჩენი დამაბნევლების) გავლენა სრულად ვერ გამოირიცხება.
- საერთო რისკის მატება ზომიერია. ყველა სოლიდური კიბოსთვის თითო სტანდარტულ გადახრაზე HR 1,08-ია — ანუ მცირე მატება. მთავარი სიგნალი რამდენიმე ტიპშია კონცენტრირებული (განსაკუთრებით ფილტვში); საშუალოდან ინდივიდუალური ბედის გამოტანა მცდარია.
- შედეგები ძირითადად გაერთიანებული სამეფოსა და აშშ-ის პოპულაციებს ეფუძნება. მონაწილეთა მნიშვნელოვანი ნაწილი თეთრკანიანი და შედარებით ჯანსაღი მოხალისე იყო. თურქეთის მსგავსი განსხვავებული დემოგრაფიული, გარემოსა და ჯანმრთელობის კონტექსტებისადმი განზოგადება შესაძლოა შეზღუდული იყოს.
- დაბერების საათები ჯერ კლინიკური სკრინინგტესტი არ არის. PhenoAge და მსგავსი მაჩვენებლები კვლევის ინსტრუმენტებია; ახალგაზრდა ზრდასრულებში მათი გადამოწმება შეზღუდულია. ეს „ბიოლოგიური ასაკის ტესტის ჩატარების“ მოწოდება არ არის.
- ორგანოს სპეციფიკურ მიგნებებში მეთოდოლოგიური გაფრთხილებაა. ავტორები თვითონ აღნიშნავენ: ორგანოთა დაბერების მოდელები ნაწილობრივ იმავე Biobank ნიმუშიდანაა მიღებული და „წრიულობის“ რისკი ბოლომდე ვერ გამოირიცხება; ეს ნაწილი საძიებო (exploratory) დონისაა.
- მნიშვნელოვანი შედეგის არმქონე ტიპებში (მაგ. ძუძუ, მელანომა) ვერ ვიტყვით „ეფექტი არ არის“; ნიმუშის სტატისტიკური ძალა შესაძლოა არასაკმარისი იყოს ან ზოგიერთ ქსოვილში დაბერების სიმსივნის მხარდამჭერი და დამთრგუნველი ურთიერთსაპირისპირო ეფექტები საშუალოში ერთმანეთს აბათილებდეს.
კვლევაში არმონაწილე დამოუკიდებელი ექსპერტებიც მსგავს ბალანსს აღწერენ: მიგნებას ახალგაზრდებში კიბოს ზრდის „მნიშვნელოვან ახალ მინიშნებად“ აფასებენ, თუმცა ხაზს უსვამენ, რომ ბიოლოგიური ასაკის გაზომვა გენეტიკის, ცხოვრების წესისა და გარემოს შედგენილ ეფექტს ასახავს და კვლევა სწრაფი დაბერების მიერ კიბოს პირდაპირ გამოწვევას არ აჩვენებს. მთავარი ღირებულება მომავალში რისკის ადრეული გამოვლენისა და პრევენციის სტრატეგიებისთვის საფუძვლის შექმნის შესაძლებლობაა.
„მეცნიერებმა დაამტკიცეს: 1965 წლის შემდეგ დაბადებულები უფრო სწრაფად ბერდებიან და ამიტომ კიბო ემართებათ. სისხლის ერთი ტესტით გაიზომეთ ბიოლოგიური ასაკი და გაიგეთ კიბოს რისკი.“
კვლევა აჩვენებს, რომ ახალ თაობებში ასაკობრივი სხვაობა გაიზარდა და ზოგიერთ ადრეულ კიბოსთან დაკავშირებულია — დამტკიცებული „მიზეზი-შედეგი“ არ არის. მატება ზომიერია და რამდენიმე ტიპშია კონცენტრირებული. ინდივიდისთვის „კიბოს რისკის“ განმსაზღვრელი დამტკიცებული ტესტი არ არსებობს; ეს კვლევითი მიგნებაა.
თავდაპირველად პანიკა საჭირო არ არის. ეს კვლევა ინდივიდუალური დიაგნოსტიკური ინსტრუმენტი არ არის; პოპულაციურ ტენდენციასა და შესაძლო ბიოლოგიურ მექანიზმს აჩვენებს. თუმცა პრაქტიკული, მშვიდი გზავნილი აქვს: PhenoAge-ის შემადგენელი მაჩვენებლები (ანთება, სისხლის შაქარი, თირკმლის-ღვიძლის მნიშვნელობები, სისხლის უჯრედების რაოდენობა) ამავე დროს შეცვლადი ცხოვრების წესითა და მეტაბოლური ჯანმრთელობით ფორმირებული მაჩვენებლებია. ანუ „ბიოლოგიური ასაკი“ მთლიანად ჩვენი ბედი არ არის.
მოწევა დიდწილად ხსნის, რატომ არის ფილტვის სიგნალი ასეთი ძლიერი — მაგრამ საყურადღებოა, რომ ადრეული ფილტვის კიბო სულ უფრო მეტად არასდროს მწეველ პირებშიც გვხვდება, უმეტესად ქალებში; შესაბამისად, ეს დადანაშაულების საკითხი არ არის. მოწევის შეწყვეტა ნებისმიერ ასაკში მნიშვნელოვან სარგებელს იძლევა. ზოგადად, ანთებისა და მეტაბოლური ტვირთის შემამცირებელი ნაცნობი საფუძვლები (აქტიური ცხოვრება, დაბალანსებული კვება, ძილის რეჟიმი, თამბაქოსა და ჭარბი ალკოჰოლისგან თავის შეკავება) როგორც გულ-სისხლძარღვთა, ისე კიბოს მიმართულებით სასარგებლოა. ინდივიდუალური მიზნებისა და მაჩვენებლებისთვის საუკეთესო მისამართი ექიმია, რომელიც გიცნობთ.
თუ ოჯახში ადრეული კიბოს ისტორია გაქვთ ან აუხსნელი მდგრადი სიმპტომები გაქვთ, „ახალგაზრდა ვარ, არ დამემართება“ ფიქრით არ გადადოთ; სკრინინგისა და შეფასებისთვის სპეციალისტს მიმართეთ. შესაძლოა კვლევის ყველაზე მყარი გაკვეთილი ესაა: ადრეული კიბო უკვე „ხანდაზმულთა დაავადების“ ვარაუდში აღარ ეტევა.
ადრეული კიბოს ზრდა გამოცანაა, რომელიც ცალკეული რისკფაქტორების ჩამოთვლით არ იხსნება. კვლევა მათ შედგენილ კვალზე ინტეგრაციულ მაჩვენებელს გვთავაზობს: რუტინული სისხლის ტესტებიდან გამოთვლილ „ბიოლოგიურ ასაკობრივ სხვაობას“. თუ დადასტურდება, შეიძლება ახალი გზა გახსნას იმის დასადგენად, რომელი ახალგაზრდა ზრდასრული ისარგებლებს უფრო ადრეული დაკვირვებითა და პრევენციით.
ორი დიდი, კარგად განსაზღვრული კოჰორტა (გაერთიანებული სამეფო + აშშ); მრავალშრიანი გადამოწმება (სამი ცალკე სისტემური დაბერების საათი და ორგანოს სპეციფიკური პროტეომიკა); თაობობრივი ანალიზი; კავშირების დამოუკიდებლობა ტელომერისა და გენეტიკური რისკქულებისგან. საყურადღებოა ფილტვის სიგნალის შენარჩუნება მოწევისა და კოლოფ-წლების კორექტირების შემდეგაც.
დაკვირვებითი დიზაინი — მიზეზობრივი კავშირი არ დგინდება, ნარჩენი დამაბნევლების შესაძლებლობა რჩება. მიგნებები უმეტესად თეთრკანიან/დასავლურ პოპულაციებს ეფუძნება; სხვა კონტექსტებზე განზოგადება გაურკვეველია. საერთო ეფექტის ზომა მცირეა (HR 1,08). ახალგაზრდა ზრდასრულებში დაბერების საათები შეზღუდულადაა გადამოწმებული; ორგანოს სპეციფიკურ ანალიზში გადაფარული ნიმუშით გამოწვეული წრიულობის რისკს ავტორებიც აღიარებენ.
დღეს პირდაპირი კლინიკური ტესტის ან გამოყენების რეკომენდაცია არ არის. თუმცა PhenoAge-ის საფუძვლად არსებული მაჩვენებლების შეცვლადი/მეტაბოლური ბუნება პრევენციისთვის იმედისმომცემია და გვახსენებს, რომ „ადრეული კიბო ხანდაზმულთა დაავადებაა“ ვარაუდი უნდა დავტოვოთ. რისკის ისტორიის მქონე ახალგაზრდა ზრდასრულებში ადრეული შეფასების ზღვარი უნდა შემცირდეს.
აჩქარებული დაბერება კიბოს მართლაც განაპირობებს თუ საერთო ზემოქმედების ჯაჭვის ანარეკლია? რომელი გარემო-სიცოცხლისეული ფაქტორები ზრდის ამ სხვაობას? ერთჯერადი გაზომვის ნაცვლად დროში ინდივიდუალური დაბერების ტრაექტორიები უფრო ინფორმაციულია? დადასტურდება თუ არა მიგნებები განსხვავებულ პოპულაციებში, თურქეთის ჩათვლით? პასუხები განმეორებითი გაზომვებისა და უფრო მრავალფეროვანი კოჰორტებისგან მოვა.
- Tian R, Zong X, Ren D, Tica S, Hong D, Oduyale O, Buenrostro JD, Govindan R, Cao Y. Biological aging and generational shifts in early-onset cancer risk. Nature Medicine. ონლაინ გამოქვეყნება 2026 წლის 22 ივნისი. DOI: 10.1038/s41591-026-04448-w.
- Zhao J, და სხვები. Global trends in incidence, death, burden and risk factors of early-onset cancer from 1990 to 2019. BMJ Oncology. 2023;2:e000049.
- Sung H, და სხვები. Differences in cancer rates among adults born between 1920 and 1990 in the USA. Lancet Public Health. 2024;9:e583–e593.
- Levine ME, და სხვები. An epigenetic biomarker of aging for lifespan and healthspan (PhenoAge). Aging (Albany NY). 2018;10:573–591.
- Goeminne LJE, და სხვები. Plasma protein-based organ-specific aging and mortality models. Cell Metabolism. 2025;37:205–222.
- Science Media Centre. Expert reaction to study of biological ageing and cancer in younger people. 2026 წლის 22 ივნისი.
რედაქტორის შენიშვნა: ეს მასალა მხოლოდ ინფორმირებისთვისაა და სამედიცინო რჩევას, დიაგნოზს ან მკურნალობის რეკომენდაციას არ ცვლის. ყველა წარმოდგენილი რიცხვითი მაჩვენებელი (HR, %95 სანდოობის ინტერვალები, კოჰორტების ზომები) პირველად წყაროში, Nature Medicine-ის სტატიაში, გადამოწმდა; ზოგ მეორეულ საინფორმაციო წყაროში მათი მცდარი გადმოცემა შენიშნეს. ეს კვლევა დაკვირვებითი ხასიათისაა: ბიოლოგიურ ასაკობრივ სხვაობასა და ადრეული კიბოს რისკს შორის კავშირს აჩვენებს, მაგრამ მიზეზობრივ კავშირს ვერ ადგენს; გაუზომავი დამაბნეველი ფაქტორების გავლენა სრულად ვერ გამოირიცხება. PhenoAge და მსგავსი „დაბერების საათები“ კვლევის ინსტრუმენტებია; დამტკიცებული ინდივიდუალური კლინიკური სკრინინგის/რისკის ტესტები არ არის და სტატია ტესტის ჩატარებისკენ არ მოგიწოდებთ. მიგნებები ძირითადად გაერთიანებული სამეფოსა და აშშ-ის პოპულაციებიდანაა მიღებული და სხვა კონტექსტებზე განზოგადება შესაძლოა შეზღუდული იყოს. ჯანმრთელობის გადაწყვეტილებისა და ინდივიდუალური შეფასებისთვის მიმართეთ ექიმს, რომელიც გიცნობთ.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.