არტთერაპია, რომელიც კიბოს მქონე პაციენტებს სახლში მარტივად შეუძლიათ: ნიღბის დამზადება

ექსპრესიული თერაპიის კონტინუუმი (DVTS - The Expressive Therapy Continuum ETC) არტთერაპიის, შემოქმედებითი არტთერაპიისა და ექსპრესიული არტთერაპიის ძირითად კონცეპტუალურ ჩარჩოს ქმნის. ის პირველად 1970-იანი წლების ბოლოს ორმა სპეციალისტმა თერაპევტმა, სანდრა გრეივსმა (კაგინმა) და ვია ლუსებრინკმა წამოიწყო და კვლევები დღემდე გრძელდება.
ნევროლოგიურ კვლევებზე დაფუძნებით DVTS ემოციურ და მოტორულ განვითარებას, შემეცნებით უნარს, ემოციურ ქცევებსა და ადამიანის ფსიქოლოგიას აერთიანებს. არტთერაპიასთანდაკავშირებით, უპირველესად, განიხილება თეორია, რომ DVTS-ის ძირითადი ჩარჩოს გამოყენება კიბოს მქონე პაციენტების მკურნალობაში სხვადასხვა არტთერაპიის ფარგლებში შესაძლებელია და სასარგებლო შეიძლება იყოს.
DVTS 4 სხვადასხვა დონეზე განიხილება;
- კინესთეტიკური / სენსორული,
- აღქმითი / ეფექტი (ფორმა)
- კონცეპტუალური / სიმბოლური (სქემა)
- შემოქმედებითობა
სპეციალისტი თერაპევტის, პერის განვითარების თეორიის თანახმად, პირველი სამი დონე დადებითად მოქმედებს შუა ტვინზე, ლიმბურ სისტემასა და ქერქზე.
კინესთეტიკური / სენსორული დონე ადამიანს, ჩვეულებრივ, ხელოვნების აქტივობებით კვლევაზე ორიენტირებული კავშირის დამყარებისა და კომუნიკაციის გზაზე მიუძღვის. კინესთეტიკურ ასპექტებს მოტორული აქტივობები და მოძრაობები აყალიბებს. თავისუფალი მოძრაობა ან თავისუფალი ხატვა შეიძლება კინესთეტიკურს ჰგავდეს; სინამდვილეში თიხითა და საძერწი ცომით სამგანზომილებიანი ქანდაკებების შექმნა სენსორული დონის საუკეთესო მაგალითია. პაციენტის შეხება თიხასთან, ხელებით ექსპერიმენტებით სამგანზომილებიანი ფორმის შექმნა, საკუთარ თავთან მარტო დარჩენა, თვითდაკვირვება და მთელი ეს პროცესი გაცილებით მნიშვნელოვანია, ვიდრე დასრულებული ქანდაკების ესთეტიკური დეტალები.
აღქმითი / ემოციური დონე უნდა იყოს პროცესი, როცა ადამიანი ექსპერიმენტებით იკვლევს მხატვრულ გრძნობასა და ფორმას და ფერებით ასახავს ემოციებს. ამ დონეზე მხატვრული შექმნის პროცესი განსაკუთრებით პაციენტის იდეების განვითარებასა და გრძნობების გამოხატვას ემსახურება. მაგალითად; ხაზებით ფორმის შექმნითა და გაფერადებითგამოხატვა აღქმით დონეს მიეკუთვნება, მუსიკით გამოხატვა კი — ემოციურ დონეს. ამგვარად, ხელოვნების მეშვეობით პაციენტს შეუძლია დაინახოს საკუთარი გამოხატვის საზღვრები და საკუთარ თავს დააკვირდეს. ამ პროცესმა კიბოს მქონე პაციენტებში ემოციურ და აღქმით გამოჯანმრთელებას შეიძლება შეუწყოს ხელი.
კონცეპტუალური / სიმბოლური (სქემის) დონე; პაციენტს შეუძლია მხატვრული ფორმები პრობლემების გადასაჭრელად, მნიშვნელობის ძიებისას და კონკრეტულ სიტუაციებში გამოიყენოს. ამ დონეზე ადამიანი შემოქმედებით პროცესში უნარებს ავითარებს, პროცესთან დაკავშირებულ ანალიტიკურ პრობლემებს წყვეტს და თანმიმდევრულ პროგრესს აღწევს. კონცეპტუალური / სიმბოლური დონის გამოცდილებისას პაციენტები ავტომატურად იწყებენ საკუთარი ნამუშევრების გააზრებასა და საკუთარი თავის სხვადასხვა ასპექტის გაგებას. ამის მეშვეობით პაციენტს შეუძლია იმ საკითხისადმი, რომელსაც ადრე პრობლემად მიიჩნევდა, განსხვავებული ხედვა და გამოსავალი შეიმუშაოს. ეს შეიძლება დაეხმაროს პაციენტს სირთულეებთან გამკლავებასა და პრობლემების გადაჭრის უნარის განვითარებაში.
პრაქტიკაში თერაპევტს შეუძლია პროცესის განმავლობაში პაციენტთან ეს ექსპრესიული მეთოდები გამოიყენოს. შეიძლება სხვადასხვა მხატვრული მეთოდის ჩართვა (ცეკვა, წერა, მუსიკა, ქანდაკება და სხვ.); მნიშვნელოვანია, რომ განსხვავებული აღქმისა და შეგრძნებების გააქტიურებისას ყურადღება შედეგზე კი არა, პროცესზე იყოს მიმართული.
ოსკარ უაილდი: „მიეცით მას ნიღაბი და სიმართლეს გეტყვით“
აქ მოცემული მოკლე ინფორმაციის საფუძველზე პაციენტებს შეუძლიათ საკუთარ საცხოვრებელ გარემოშიც დამოუკიდებლად შეასრულონ შემოქმედებითი აქტივობები. ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამოყენებული თერაპიული ტექნიკა, ნიღბის დამზადება დასაწყისისთვის იდეალურია.

ისტორიის განმავლობაში ნიღბებს იყენებდნენ სხვადასხვა მიზნით: გასართობად, თავდასაცავად, რელიგიური რწმენის გამო, ტრადიციულ ცერემონიებსა და ნადირობაში; დღეს ისინი უფრო იშვიათად და განსაკუთრებული მიზნებით გამოიყენება.
ნიღაბი ადამიანის იდენტობას წარმოადგენს; ის საშუალებაა, რომლითაც ადამიანს შეუძლია სახეც დაიცვას და საკუთარი სახე-იდენტობა ისე შექმნას და წარმოაჩინოს, როგორც სურს. სურვილის შემთხვევაში ნიღბით შეიძლება შეუცნობელი გახდეს, გამოხატოს ან არ გამოხატოს ბრაზი, სევდა და ძალადობის მსგავსი განცდები, ან საკუთარი თავი ფერადი და სამგანზომილებიანი სხვა გზებით გამოხატოს.
ნიღბის დამზადება ექსპრესიული არტთერაპიის ერთ-ერთი ხშირად გამოყენებული ტექნიკაა, რომლის გამოცდაც პაციენტს სახლში მარტივად შეუძლია.
საჭირო მასალები;
- მზა ფორმის ნიღაბი ან თვითგამშრალი კერამიკული მასა
- ფერადი მარკერები
- ფერადი საღებავები
- ფუნჯი
- წყალი და ჭურჭელი
- წებო
- მაკრატელი
- და პირადი არჩევანის მიხედვით სხვადასხვა მასალა: ბუმბული, ქვები, ღილები, ბამბა, ქსოვილის ნაჭრები, ფერადი ქაღალდი, ძაფი, მძივები, ზღვის ნიჟარები, გამხმარი ფოთლები და ა.შ.
მასალები სურვილის მიხედვით შეიძლება შეირჩეს და ხელთ არსებული სხვა მასალებიც გამოიყენოთ. მასალების შეზღუდვა არ არსებობს. თუმცა კვლევების თანახმად, მზა ნიღბის ნაცვლად კერამიკული მასით შექმნის პროცესი კინესთეტიკურ და აღქმით დონეებზე უკეთ მოქმედებს და მუშაობაც უფრო ნაყოფიერია. დასაწყისში პაციენტს შეუძლია თავისუფლად ჩაერთოს შემოქმედებაში ისე, რომ ნიღბის „რაღაცისთვის“ დამსგავსებაზე არ ინერვიულოს და თავი ყველაზე პრიმიტიული ტომის პირველ ნიღბის შემქმნელად წარმოიდგინოს. ამგვარად, შინაგანი ხმის მოსმენითა და პროცესისთვის მინდობით, გარეგანი ზემოქმედებებისგან მოშორებით შეუძლია საკუთარი გრძნობებისა და შეგრძნებების გამოხატვა.

თერაპიის პროცესში ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ადამიანი პროცესის დინებას მიენდოს
ბოლოს შეუძლია შექმნილი ნიღაბი სურვილისამებრ მორთოს, შეღებოს და დასაცავად ლაქით დაამაგროს. ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ყველა მასალა წყლის ბაზაზე იყოს და სუნი არ ჰქონდეს. დასრულებული ნიღაბი შეიძლება შეინახოთ და გარკვეული პერიოდულობით შექმნილ ახალ ნიღბებს შეადაროთ, რათა პროცესს დააკვირდეთ.
წყაროები
Expressive Therapies Continuum: A framework for using art in therapy.
New York: Routledge
2. Cathy Malchiodi, (2010)
Cool Art Therapy Intervention #8 Mask Making,
Psychology Today
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.