კიბოთი დაავადებული მშობლის ბავშვებს ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა უნდა მიეცეს

დიაგნოზირებული პირის ახლობლების, განსაკუთრებით ბავშვების, რთული პროცესის გასაადვილებლად ყველაზე სწორი გზა ფსიქოლოგიური დახმარებაა.
კიბოს დიაგნოზიდანვე სწორი მართვა სჭირდება. უეცრად შეცვლილ ცხოვრებასთან გამკლავება სამედიცინო მხარდაჭერითაა შესაძლებელი, თუმცა ფსიქოლოგიური მხარეც საჭიროა. ხანგრძლივ რთულ გზაზე პაციენტისა და ოჯახის მხარდაჭერა სულიერ სიცარიელეს ავსებს, მარტოობას ამცირებს და მიმართულებას აჩვენებს.
ამიტომ ფსიქოლოგიური დახმარების მნიშვნელობა არ უნდა უგულებელვყოთ: ის საჭიროა როგორც დიაგნოზირებული ადამიანისთვის, ისე მისი ახლობლებისთვის. განსაკუთრებით უნდა გვახსოვდეს, რომ ბავშვისთვის ამ მგრძნობიარე მდგომარეობის გაგების საუკეთესო გზა სპეციალისტ ფსიქოლოგთან შეხვედრაა. ბავშვის მხარდაჭერისა და პროცესის მინიმალური ზიანით გავლისთვის მშობლებს უნდა ვუჩვენოთ გზა, რომ ამ მიმართულებით იმოქმედონ და სპეციალისტის დახმარება მიიღონ.
ამ აზრით ჩვენი სპეციალისტი კლინიკური ფსიქოლოგი Almıla Şen გამოვკითხეთ, როგორ ვეხმაროთ დაავადებული მშობლის ბავშვებს.
როგორია კიბოს ფსიქოლოგიური გავლენა?
კიბოს დიაგნოზის უდიდესი ფსიქოლოგიური გავლენა შფოთვითი (anxiete) აშლილობაა. ადამიანს აინტერესებს, როგორი იქნება ცხოვრება და დაუბრუნდება თუ არა ძველ წესს; ფიქრობს განკურნებაზე, მკურნალობის სარგებელსა და გვერდით მოვლენებზე და კიბოს ცხოვრებისეულ გავლენაზე. ეძებს პასუხებს. ადრე განუცდელ მდგომარეობასთან მარტო ბრძოლაში პასუხის ვერპოვნა შფოთვას ქმნის. პიროვნული თვისებების მიხედვით შფოთვას ზოგჯერ ბრაზი, მოუთმენლობა, დეპრესია და სხვა ფსიქოლოგიური მდგომარეობები მოჰყვება.
როგორ ვუთხრათ ბავშვს მშობლის კიბოზე და რას გრძნობს?
არსებობს ასაკის, ხასიათისა და აღქმის შესაბამისი ახსნის გზა. საჭიროა გულწრფელობა და რეაქციებთან გამკლავების ცოდნა. იდეალურია თავად დაავადებულისგან მოსმენა და არა ფსიქოლოგისგან ან პერსონალისგან. თუ ძალა არ აქვს, საყვარელმა სანდო უფროსმა უსაფრთხო გარემოში, მაგალითად სახლში, უნდა აუხსნას; დაავადებულის იქ ყოფნა საუკეთესოა.
ოჯახები ხშირად არ უზიარებენ ბავშვს ამბავს, რადგან მის ცხოვრების წესზე, სწავლაზე გავლენისა და დიდი სევდის ეშინიათ. ავიწყდებათ, რომ ბავშვი გარშემო მოვლენებს ამჩნევს. პროცესში მარტო დატოვება დამოუკიდებელი ძიებისკენ უბიძგებს და შეიძლება არსებულზე უარესი წარმოიდგინოს. პრობლემებს გონებაში ზრდის და ფიქრობს, რომ მშობლის მდგომარეობა იმდენად ცუდია, არაფერს ეუბნებიან. მხოლოდ „ცოტა ავად ვარ“ თქმით თავის არიდებამ, როცა შემდეგ ქიმიოთერაპიისგან თმა ცვივა, შეიძლება აფიქრებინოს: „ავადმყოფობა ეს ყოფილა; მეც თუ გავხდები, თმა დამცვივდება და ასე დავსუსტდები“. ამ მცდარმა აღქმამ უბრალო გაციებისასაც ძლიერი შფოთვა შეიძლება გამოიწვიოს.
რა უნდა გააკეთონ ახლობლებმა ცხოვრების გასაადვილებლად?
პირველ რიგში ღია, მკაფიო და გულწრფელი უნდა ვიყოთ. პაციენტის შესაძლო გვერდითი მოვლენა წინასწარ ბავშვისთვის გასაგებად სიტყვიერად ავუხსნათ, რათა აზრს შეეჩვიოს და მოემზადოს. მაგალითად, თმის ცვენისას ვუთხრათ, რომ წამალი დროებით იწვევს, ქიმიოთერაპიის შემდეგ კი ძველი თმა დაბრუნდება. უთქმელად შეჭრილი თმით სახლში მოსვლის ნაცვლად ერთად პარიკმახერთან წასვლა, თმამოსახსნელი და პარიკის მქონე თოჯინის ყიდვა და ინტერესის სათამაშოების შესაბამისად მოწყობა ადაპტაციას ეხმარება. გვახსოვდეს, სწორად და გაცნობიერებულად ახსნისას ბავშვები ძალიან სწრაფად ეგუებიან.
მასწავლებელი, სპორტული კლუბი და სხვა ჯგუფების პასუხისმგებლებიც ინფორმირებული უნდა იყვნენ. ყოველდღიური რეჟიმი შეძლებისდაგვარად გაგრძელდეს.
მშობლის კიბოს გაგების შემდეგ ბავშვი ყველაზე მეტად რაში გრძნობს თავს უმწეოდ? ამ განცდის მოსაშორებლად რა მოვალეობები აქვთ ახლობლებს?
შფოთვა გაგების გზაზეა დამოკიდებული. ცვლილებების შესახებ უინფორმაციო ბავშვი უმწეოა: ვერ აზიარებს, ვერ კითხულობს და ფიქრობს, იმდენად ცუდია, რომ არ ეუბნებიან. თვითმკვლევარ ბავშვს მეტი შიში და სტრესი აქვს, ვიდრე მას, ვისაც აუხსნეს და უთხრეს: „რაც უნდა განიცადო, აქ ვართ და გვერდით გიდგავართ“.
ამიტომ ამ პროცესში ბავშვთან მიდგომისთვის სპეციალისტი ფსიქოლოგის დახმარების მნიშვნელობა აშკარაა. მხარდაჭერა და ახსნის გზა ბავშვის ხასიათისა და ასაკის მიხედვით განსხვავდება. დედის ან მამის დაკარგვის შიშით შფოთვა და შიში ყოველდღიურ ჭამასა და ძილზე შეიძლება უარყოფითად მოქმედებდეს. ახლობლების ამოცანაა გუნდურად მუშაობა. სიტყვები და ქცევა თანმიმდევრული უნდა იყოს. ოჯახის წევრების განსხვავებულმა ნათქვამმა შეიძლება ბავშვი აიძულოს, სანდო ახლობლებს ცალ-ცალკე ჰკითხოს, რამდენად მართალია მდგომარეობის აღწერა და სიმძიმე. მოკლედ, გულწრფელობა, ღიაობა და სიცხადე პროცესის ჯანსაღად გასავლელად ძალიან მნიშვნელოვანია.
სჭირდება ბავშვს ფსიქოლოგიური დახმარება?
ეს ოჯახის მიდგომაზეცაა დამოკიდებული. თავიდანვე ჯანსაღი კომუნიკაციისას ბევრს შეიძლება არ დასჭირდეს.
პირველ რიგში სასარგებლოა, ოჯახმა ბავშვისთვის ახსნამდე სპეციალისტ ფსიქოლოგს ჰკითხოს, როგორი დამოკიდებულება და ქცევა ჰქონდეს. ფსიქოლოგი ბავშვის ხასიათსა და ასაკს გაითვალისწინებს, ოჯახს მხარს დაუჭერს და გზას უჩვენებს. მნიშვნელოვანია ბავშვისთვის თქმა, რომ სურვილისას გარეთ ვინმე დაეხმარება. ერთხელ მაინც ფსიქოლოგთან შეხვედრით გაუჩნდება აღქმა, რომ არსებობს ობიექტური სპეციალისტი, რომელსაც დახმარება შეუძლია. ოჯახურ მდგომარეობაზე გარედან სპეციალისტთან საუბარი ნდობას მისცემს. შემდეგ ოჯახი და ფსიქოლოგი ერთად გადაწყვეტენ, სჭირდება თუ არა შემდგომი მხარდაჭერა.
ფიქრობთ, ჩვენს ქვეყანაში საკმარის დახმარებას იღებენ?
სამწუხაროდ არა. ბევრი ოჯახი თავადაც ვერ აცნობიერებს დახმარების საჭიროებას და არ სჯერა. ასეთ დროს ბავშვს როგორ დაეხმარება ან დახმარებას მოითხოვს?
პროფესიონალებმა ჯერ ოჯახები უნდა გავაცნობიეროთ, რადგან ყველაფერი იქ იწყება. ბევრს დიაგნოზიდანვე გაზიარება არ სურს. ფსიქოლოგზე მხოლოდ აკადემიური შედეგის დაცემისას ფიქრობენ; პრევენციულად საჭიროებას ვერ ხედავენ. ჩემი აზრით, თავიდანვე ერთად მხარდაჭერა დადებით თუ უარყოფით მოვლენებთან უფრო მყარ გამკლავებას დაეხმარება.
ძვირფასი მოსაზრებებისთვის სპეციალისტ კლინიკურ ფსიქოლოგ Almıla Şen-ს გულწრფელ მადლობას ვუხდით.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.