ონკოლოგია ჩიტის თვალით: მტრედებმა რადიოლოგებისა და პათოლოგების ადგილებს დაადგეს თვალი!

პათოლოგები და რადიოლოგები მრავალი წლის განმავლობაში მუშაობენ, რათა შეიძინონ მედიცინაში აუცილებელი პროფესიული და ვიზუალური უნარები და თავიანთ საქმეში სპეციალისტები გახდნენ. ამ ხანგრძლივი ძალისხმევის შედეგად სწორი დიაგნოზის დასმის უნარის შესაძენად გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს დაავადებების პათოლოგიური და რადიოლოგიური გამოსახულებების თავისებურებებისა და მახასიათებლების სწორ აღქმას.
ადამიანების ქცევის გასაგებად შესაფერის ცხოველურ მოდელებს დიდი ხანია იყენებენ. ჩვენი სტატიის საგნად ქცეულ კვლევაში პათოლოგებისა და რადიოლოგების ვიზუალური უნარების უკეთ განვითარების გზების გამოსაკვლევად გამოიყენეს ჩვენს ქვეყანაშიც გავრცელებული Columba livia სახეობის მტრედები. ამ მტრედების არჩევის მიზეზი ისაა, რომ მათი მხედველობის სისტემა ადამიანისას ჰგავს. მკვლევრების განცხადებით, მანამდე სხვა კვლევით მტრედების სამედიცინო გამოსახულებებზე დაკვირვების უნარი ნაჩვენები არ ყოფილა.
კვლევის ფარგლებში შეისწავლეს მტრედების უნარი, ერთმანეთისგან გაერჩიათ კიბოს უჯრედები და ნორმალური უჯრედები. მტრედებს აჩვენებდნენ ძუძუს ავთვისებიანი (მალიგნური) და კეთილთვისებიანი (ბენიგნური) ქსოვილების ჰისტოპათოლოგიურ სურათებს და სწორი არჩევანის შემთხვევაში საკვებით აჯილდოებდნენ. შედეგად მტრედების გამორჩეული ვიზუალური უნარი აღმოაჩინეს. უფრო მნიშვნელოვანი კი ისაა, რომ გამოსახულებების განსხვავებულ ნაკრებებთან შეხვედრისას მტრედებმა მანამდე ნასწავლის განზოგადებაც მოახერხეს.
1 თვის სწავლების ბოლოს მტრედების მიერ კიბოს ქსოვილის გამოვლენის წარმატებამ %80-მდე მიაღწია, თუმცა ეს მაჩვენებელი ადამიან სპეციალისტებს ვერ უტოლდება. ბევრად უფრო შთამბეჭდავი იყო გუნდის ერთობლივი მოქმედების წარმატება. როდესაც სხვადასხვა ფრინველს ერთსა და იმავე გამოსახულებებს აჩვენებდნენ და მათ ვარაუდებს აერთიანებდნენ, სიზუსტე %99-მდე იზრდებოდა, რაც ამ საკითხში გამოცდილი პათოლოგების მაჩვენებელს უტოლდება; ეს მაჩვენებელი გამოსახულებების ავტომატური ანალიზის შემსრულებელი კომპიუტერის შედეგსაც ბევრად აღემატება.
ფრინველების მიერ ამ ჰისტოლოგიური გამოსახულებების სწორად ამოცნობის უნარზე გამოსახულების ფერი და შეკუმშვის ხარისხი მოქმედებდა, თუმცა აჩვენეს, რომ შემდგომი სწავლებით ამ უნარების გაუმჯობესებაც შესაძლებელი იყო.
ადამიანის თვალში ფერის აღმქმელი რეცეპტორული უჯრედები მგრძნობელობის მიხედვით 3 ტიპის ფერად კოლბად იყოფა (მწვანე, ლურჯი, წითელი); ამ 3 სახეობის კოლბის მგრძნობელობა, აღქმის შესაძლებლობა და მუშაობის პრინციპი ფერად მხედველობას უზრუნველყოფს. ცნობილია, რომ მტრედების ფერის რეცეპტორულ უჯრედებს 5 ტიპის ფერადი კოლბა აქვს და ფიქრობენ, რომ ამის წყალობით ისინი ფერებს უფრო მგრძნობიარედ აღიქვამენ.
ამასთან, რთული დავალებების შესასრულებლად ცხოველების გაწვრთნა რთული პროცესია. პრობლემების სწორად გადასაჭრელად ცხოველებმა შეიძლება მწვრთნელებისგან ან სხვა ადამიანებისგან უნებლიე მინიშნებები მიიღონ. მაგალითად, ჭკვიანი ჰანსის სახელით ცნობილი ცხენი, რომელიც 20. საუკუნის დასაწყისში ცხოვრობდა, თითქოს მარტივ არითმეტიკულ ამოცანებს ხსნიდა. თუმცა მოგვიანებით აჩვენეს, რომ ცხენი სინამდვილეში გონებრივ გამოთვლებს არ ასრულებდა და მოლოდინებს მასზე დამკვირვებელი ადამიანების რეაქციებში მცირე ცვლილებებით აღიქვამდა. მიუხედავად იმისა, რომ ცხოველებს გარკვეულ პირობებსა და გარკვეულ დავალებებში ძალიან კარგი შედეგის ჩვენება შეუძლიათ, პირობებისა და მასალების ცვლილებისას მათი უნარები მცირდება.
ჭკვიანი ჰანსის ეფექტის თავიდან ასაცილებლად მკვლევრებმა ცდები ჩაატარეს გარემოში, სადაც ადამიანები თვალსაჩინოდ არ იმყოფებოდნენ, მტრედები კი ყუთში, კომპიუტერის ეკრანის წინ იყვნენ მოთავსებული.
რადიოლოგიური მიმართულებით დადასტურდა, რომ მტრედებს მსგავსი უნარი ჰქონდათ მამოგრაფიულ გამოსახულებებზე კიბოსთან დაკავშირებული მიკროკალციფიკაციების აღმოჩენისასაც. თუმცა როდესაც მათ მამოგრაფიაზე საეჭვო წარმონაქმნების შეფასება მოსთხოვეს, რაც ადამიანებისთვისაც საკმაოდ რთულია, აღმოჩნდა, რომ მტრედებს მხოლოდ სურათის დამახსოვრება შეეძლოთ და განსხვავებული ნიმუშების ჩვენებისას წარმატებას ვერ აღწევდნენ.
ამ სფეროში ფრინველების წარმატებები, რა თქმა უნდა, არ ნიშნავს, რომ მტრედები სერტიფიცირებულ პათოლოგებად ან რადიოლოგებად გახდომისთვის მზად არიან; თუმცა აჩვენებს, რომ ისინი სამედიცინო გამოსახულებების გაგების შესაფერისი დამხმარეები არიან. ამასთან, პრაქტიკაში სხვადასხვა სირთულე არსებობს. ამ აღმოჩენამ შესაძლოა სამედიცინო გამოსახულებების დამუშავებისა და ანალიზის საშუალებების განვითარებასაც შეუწყოს ხელი.
წყაროები
Pigeons (Columba livia) as Trainable Observers of Pathology and Radiology Breast Cancer Images.
Levenson RM, Krupinski EA, Navarro VM, Wasserman EA
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.