პროტეომიკა: ახალი მეცნიერება კიბოს სფეროში

კიბოთი სიკვდილიანობის მთავარ მიზეზებს შორისაა ადრეული დიაგნოზის სისტემების განუვითარებლობა და ბიომარკერების აღმოუჩენლობა. გენეტიკის იმედისმომცემ მიღწევებთან ერთად ბოლო წლებში ვეცნობით მეცნიერებას, რომელიც კიბოს ადრეულ დიაგნოზს მნიშვნელოვნად გაამარტივებს: „პროტეომიკა“.
პროტეომიკა ცილებსა და მათ ურთიერთკავშირებს სწავლობს
როგორც ცნობილია, უჯრედის მთავარი მმართველი დნმ-ია. მის თითოეულ მონაკვეთს გენი ეწოდება; მასში არსებული ინფორმაციით წარმოიქმნება ცილები, რომლებიც ორგანიზმში სასიცოცხლო პროცესებს ახორციელებს.
კონკრეტული მაგალითით, ცილები კერძად წარმოვიდგინოთ, გენები კი მათი მომზადების რეცეპტს აღწერს.
ბოლო წლებში ცილების კვლევა გახშირდა. ორგანიზმში 22 ათას გენს შეესაბამება 500.000-ზე მეტი სახეობის ცილა. ცილები გენებზე უფრო რთულია. მათი მოდიფიკაციები, სხვადასხვა გზებთან კავშირი, სხვადასხვა ადგილას ფუნქციონირება და დაავადებებსა თუ სტიმულებზე რეაგირება სასიცოცხლო მნიშვნელობას განაპირობებს. ამასთან, გენის მაღალი აქტივობა მის მიერ წარმოქმნილი ცილის სიჭარბეს არ ნიშნავს. ამიტომ კიბო პროტეომულ დაავადებად შეიძლება ჩაითვალოს.
გენომური სტრუქტურის წვლილთან ერთად, ცილების წარმოქმნის შემდგომი მოდიფიკაციის შეცდომები კიბოს განვითარებაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობს. ამიტომ სიმსივნისთვის სპეციფიკური ცილების აღმოჩენა ადრეული დიაგნოზის დიდ იმედს იძლევა.
კიბოში ცილების როლს იკვლევს კლინიკური პროტეომიკა სახელწოდების მეცნიერება. მისი მიზანია კიბოში მონაწილე ცილების აღმოჩენა და მათი სასიგნალო გზების გამოვლენა. მკვლევრები შემდეგ საკითხებზე მუშაობენ;
- კიბოში წამლებისადმი რეზისტენტობისგამომწვევი ცილების აღმოჩენა
- კიბოს გამომწვევი იშვიათი ცილების აღმოჩენა მცირე რაოდენობის სისხლის ან შარდის ნიმუშით
- სიმსივნის მიძინებისგამომწვევი ცილების აღმოჩენით განსაზღვრა, როდის და როგორ იძინებს სიმსივნე
- კიბოში მუტირებული ცილების დაზიანების პირობებისა და ფორმის დადგენით მიზნობრივი მკურნალობების შექმნა.
დასკვნის სახით, პროტეომიკა კიბოს კვლევაში ახალ ჰორიზონტებს ხსნის. ბოლო წლებში დიდი მნიშვნელობა შეიძინა, რადგან კიბოს განვითარებაში გენებზე უფრო ფუნქციურ ცილებზეა მიმართული.
წყაროები
Proteomics Approaches towards Early Detection and Diagnosis of Cancer
J Carcinogene Mutagene 2013, S14
2. Pothur R. Srinivas
Proteomics for Cancer Biomarker Discovery
Clinical Chemistry Aug 2002, 48 (8) 1160-1169;
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.