შეიძლება თუ არა წინასწარ დადგინდეს, უპასუხებენ თუ არა კიბოს უჯრედები წამლებს?

კიბოს ეფექტიანი მკურნალობის შემუშავება ინდივიდუალური გენეტიკური განსხვავებების გამოვლენასა და შესაბამისი წამლების შექმნაზეა დამოკიდებული. ბოლო წლებში კიბოს კვლევებში მნიშვნელობა შეიძინა „პერსონალიზებული მკურნალობის“ ცნებამ და იკვლევენ გენეტიკური განსხვავებების როლს პაციენტის წამალზე პასუხში. ამ სფეროში მნიშვნელოვანი კვლევა 2015 წლის ნოემბერში ავტორიტეტულ სამეცნიერო ჟურნალში Nature Biotechnologyგამოქვეყნდა. კვლევის თანახმად, შექმნილი მოწყობილობით შესაძლებელია პაციენტისთვის წამლის გამოყენებამდე ვივარაუდოთ, უპასუხებს თუ არა მას სიმსივნის უჯრედი.
კიბოს კვლევებში გენეტიკური ბიომარკერებისმნიშვნელობა სულ უფრო იზრდება. გენეტიკური ბიომარკერების გამოყენება დაიწყო კიბოს მიზნობრივი მკურნალობის ეფექტიანობის შესამოწმებლად. თუმცა დღემდე აღმოჩენილი გენეტიკური ბიომარკერების უმეტესობა კიბოს მხოლოდ მცირე რაოდენობის სახეობაში გამოიყენება. ამავდროულად, არსებობს ტესტების სანდოობისა და სიზუსტის პრობლემები. ამიტომ სხვა სტრატეგიებია საჭირო.
ბაქტერიული ინფექციების სამკურნალოდ გამოყენებული ანტიბიოტიკების ტესტებით შთაგონებულმა მკვლევრებმა კიბოს უჯრედების წამლებზე რეაქციის გაზომვა სცადეს. ამისთვის შექმნილი მოწყობილობა კიბოს უჯრედების გამრავლებას ძალიან მოკლე ინტერვალებითა და მაღალი სიზუსტით ზომავს. კვლევაში გამოიყენეს გლიობლასტომად წოდებული ტვინის სიმსივნის უჯრედები და მწვავე ლიმფოციტური ლეიკემიის უჯრედები. უჯრედებზე კიბოს წამლების გარკვეული კონცენტრაციებით ზემოქმედებდნენ და მათი გამრავლების სიჩქარის გაზომვას ცდილობდნენ.
კიბოს დროს წამლის მგრძნობელობის ტესტები ახალი ცნება არ არის. Oncogram სახელით ცნობილი ქიმიოთერაპიის მგრძნობელობის ტესტები ონკოლოგიურ პრაქტიკაში თითქმის 30 წელია გამოიცდება, თუმცა ტესტის ხანგრძლივობამ და ლაბორატორიული ტექნიკის სისუსტემ გავრცელება შეაფერხა. ჩვენს სტატიაში განხილულ ტექნიკას კი, რომელიც „suspended microchannel resonator“ მოწყობილობაზე გამოიყენება, მრავალი სიახლე შემოაქვს. ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესია მცირე მოცულობის ნიმუშის გამოყენება. მაგალითად, ანალიზისთვის დაახლოებით 1000 კიბოს უჯრედის შემცველი 1 წვეთი სისხლი შეიძლება საკმარისი იყოს. ამასთან, ყველა ანალიზი 1 დღეში შეიძლება დასრულდეს. სხვა ტექნიკებთან შედარებით სიზუსტე 100-ჯერ მაღალია და უჯრედების გამრავლების მცირე ცვლილებების დანახვის საშუალებასაც იძლევა.
კვლევის შედეგების თანახმად;
- დადგინდა, რომ წამლისადმი მგრძნობიარედ ცნობილი უჯრედების გამრავლების სიჩქარე მედიკამენტური მკურნალობის შემდეგ შემცირდა.
- წამლისადმი რეზისტენტული უჯრედები კი ზრდის სიჩქარის შეუცვლელად აგრძელებდა გამრავლებას.
რას ნიშნავს ეს კვლევა კლინიკური თვალსაზრისით?
- ამ მოწყობილობაზე პაციენტისგან აღებული სიმსივნური ნიმუშებისა და წამლების გამოცდით შესაძლებელია მკურნალობისთვის ყველაზე შესაფერისი წამლის შერჩევა.
- პაციენტის სიმსივნური ნიმუშების ანალიზით შეიძლება მკურნალობისადმი რეზისტენტული უჯრედების არსებობა დადგინდეს. ამან მკურნალობის სხვა სტრატეგიებზე გადასვლა შეიძლება გახადოს შესაძლებელი.
ეს კვლევა წამლისადმი რეზისტენტობის გამომწვევი მექანიზმების გამოსავლენ კვლევებსაც უჩვენებს გზას. შექმნილი მოწყობილობით გამოვლენილი წამალრეზისტენტული უჯრედების გენეტიკური ანალიზით შესწავლა ხელს შეუწყობს იმის დადგენას, რომელი გენები იწვევს რეზისტენტობას.
წყაროები
Drug sensitivity of single cancer cells is predicted by changes in mass accumulation rate,
Nature Biotechnology 34, 1161–1167 (2016)
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.