آیا میتوان از پیش تعیین کرد سلولهای سرطانی به دارو پاسخ میدهند یا نه؟

توسعه درمانهای مؤثر سرطان به شناسایی تفاوتهای ژنتیکی مختص هر فرد و طراحی داروهای متناسب با آنها وابسته است. در سالهای اخیر، مفهوم «درمان شخصیسازیشده» در پژوهش سرطان اهمیت یافته و نقش تفاوتهای ژنتیکی در پاسخ بیمار به دارو بررسی میشود. پژوهشی مهم در این حوزه در نوامبر 2015 در مجله علمی معتبر Nature Biotechnology منتشر شد. بر اساس این پژوهش، با دستگاهی که ساخته شده است، میتوان پیش از تجویز دارو به بیمار پیشبینی کرد سلول تومور به آن پاسخ خواهد داد یا نه.
در پژوهش سرطان، اهمیت نشانگرهای زیستی ژنتیکی رو به افزایش است. نشانگرهای زیستی ژنتیکی برای آزمودن اثربخشی درمانهای هدفمند سرطان به کار گرفته شدهاند. اما بیشتر نشانگرهای کشفشده تا کنون فقط در تعداد کمی از انواع سرطان استفاده میشوند. همچنین مشکلاتی درباره قابلیت اعتماد و دقت آزمایشها وجود دارد؛ به همین دلیل به راهبردهای متفاوت نیاز است.
پژوهشگران با الهام از آزمایش آنتیبیوتیکها برای درمان عفونتهای باکتریایی، کوشیدند واکنش سلولهای سرطانی به داروها را اندازه بگیرند. ویژگی دستگاه طراحیشده برای این هدف، اندازهگیری تکثیر سلولهای سرطانی در فاصلههای زمانی بسیار کوتاه و با دقت بالاست. در این پژوهش از سلولهای تومور مغزی موسوم به گلیوبلاستوما و سلولهای لوسمی لنفوسیتی حاد استفاده شد. سلولها در معرض مقادیر مشخصی داروهای سرطان قرار گرفتند تا سرعت تکثیر آنها اندازهگیری شود.
آزمایش حساسیت دارویی در سرطان مفهوم تازهای نیست. Oncogram نام آزمایشهای حساسیت به شیمیدرمانی است که نزدیک به 30 سال در کار بالینی سرطان آزموده میشوند، اما طولانی بودن زمان آزمایش و ضعف روش آزمایشگاهی مانع گسترش آنها شده است. با این حال، روش موضوع این نوشته که در دستگاه «suspended microchannel resonator» اجرا میشود، از جنبههای زیادی نوآورانه است. یکی از مهمترین نوآوریها، استفاده از نمونه کم است. برای مثال، 1 قطره خون حاوی حدود 1000 سلول سرطانی میتواند برای تحلیل کافی باشد. همچنین همه تحلیلها ممکن است طی 1 روز تمام شوند. دقت آن نسبت به روشهای دیگر 100 برابر بیشتر است و حتی امکان مشاهده تغییرات کوچک تکثیر سلولی را فراهم میکند.
بر اساس نتایج پژوهش؛
- مشخص شد پس از درمان دارویی، سرعت تکثیر سلولهایی که حساس بودنشان به دارو شناخته شده بود کاهش یافت.
- سلولهای مقاوم به دارو، بدون تغییر در سرعت رشد به تکثیر ادامه دادند.
این پژوهش از نظر بالینی چه معنایی دارد؟
- با آزمودن داروها روی نمونه تومور گرفتهشده از بیمار در این دستگاه، میتوان مناسبترین دارو را برای درمان انتخاب کرد.
- با تحلیل نمونه تومور بیمار میتوان وجود سلولهای مقاوم به درمان را تشخیص داد. این امر میتواند تغییر به دیگر راهبردهای درمانی را ممکن کند.
این پژوهش همچنین راهنمای مطالعاتی است که سازوکارهای مقاومت دارویی را آشکار میکنند. بررسی ژنتیکی سلولهای مقاوم به دارو که با این دستگاه شناسایی شدهاند، به یافتن ژنهای عامل مقاومت کمک خواهد کرد.
منابع
Drug sensitivity of single cancer cells is predicted by changes in mass accumulation rate,
Nature Biotechnology 34, 1161–1167 (2016)
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.