იცით, რამდენად მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ჩვენი სხეულის, არამედ ჩვენთან თანაცხოვრებაში მყოფი მიკრობიოტის სწორად გამოკვებაც?

რა არის მიკრობიოტა?
მიკრობიოტა ეწოდება ადამიანის სხეულში მნიშვნელოვან ადგილს დაკავებულ, ძირითადად კანზე და გასტროინტესტინურ (კუჭ-ნაწლავის) სისტემაში დასახლებულ, ბაქტერიების, ვირუსების, სოკოებისა და პროტოზოების მსგავსი მიკროორგანიზმებისგან შემდგარ ეკოსისტემას, რომელიც ორგანოს მსგავსად ფუნქციონირებს. გამოთვლების თანახმად, 70 კილო წონის ადამიანში დაახლოებით 1.5 კილო მიკრობიომია და ამ სასარგებლო მიკროორგანიზმების რაოდენობა, რომლებთანაც თანაცხოვრობთ, 30 ტრილიონზე მეტია.
საიდან იღებს მიკრობიოტა ენერგიას / როგორ იკვებება?
მიკრობიოტა ენერგიის წყაროდ იყენებს საკვების კომპონენტებს, რომლებიც საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის ზედა ნაწილებიდან მოუნელებლად აღწევს მსხვილ ნაწლავში.
რომელი ნახშირწყალია მიკრობიოტისთვის შესაფერისი?
ნახშირწყლები, რომლებიც ადამიანის ორგანიზმისთვის ენერგიის მნიშვნელოვანი წყაროა, ნახშირბადის, ჟანგბადისა და წყალბადის ატომებისგან შედგება. თუ ნახშირწყლებს 3 ძირითად ჯგუფად (მონოსაქარიდები, დისაქარიდები, პოლისაქარიდები) განვიხილავთ, მათი აგებულების გამო მონოსაქარიდებსა და დისაქარიდებს მარტივ შაქრებს უწოდებენ, პოლისაქარიდებს კი — რთულ ნახშირწყლებს. მარტივი ნახშირწყლები წვრილ ნაწლავში მთლიანად შეიწოვება, ამიტომ მსხვილ ნაწლავამდე ვერ აღწევს და მიკრობიოტის კვებისთვის არასაკმარისია. რთული ნახშირწყლების მრავალი სახეობა წვრილი ნაწლავის საჭმლის მომნელებელი ფერმენტებისადმი მდგრადობის გამო ზედა კუჭ-ნაწლავის სისტემაში სრულად ვერ ინელება და შედეგად მსხვილ ნაწლავამდე აღწევს. იქ მოხვედრილი კომპონენტები მიკრობიოტაში არსებული ბაქტერიების მიერ ფერმენტირდება და შედეგად მოკლეჯაჭვიანი ცხიმოვანი მჟავები წარმოიქმნება. ფერმენტაციის შედეგად მიღებული მოკლეჯაჭვიანი ცხიმოვანი მჟავებია პროპიონატი, ბუტირატი და აცეტატი. წარმოქმნილ ცხიმოვან მჟავებს ჯანმრთელობაზე დადებითი ზემოქმედებით მისი გაუმჯობესება შეუძლია.
რა უნდა გავაკეთოთ მიკრობიოტის კარგად გამოსაკვებად?
დღეს უკვე ცნობილია, რომ მიკრობიოტის მრავალფეროვნებასა და წონასწორობას მრავალი დაავადებისგან დამცავი ეფექტი აქვს. საპირისპიროც მართალია: მიკრობიოტის ჯანმრთელობისა და წონასწორობის დარღვევა, რომელსაც ნაწლავის დისბიოზი ეწოდება, მრავალი დაავადების, მათ შორის მსხვილი ნაწლავის კიბოს, განვითარებას უწყობს ხელს. მიკრობიოტის კვებისთვის უნდა გამოვიყენოთ მოკლეჯაჭვიანი ცხიმოვანი მჟავების ჯანმრთელობის გამაუმჯობესებელი მოქმედება. როგორც ზემოთ აღინიშნა, დღეს ცნობილია, რომ მრავალი პოლისაქარიდი საჭმლის მომნელებელი სისტემის ზედა ნაწილებში ვერ ინელება და მსხვილ ნაწლავში მიკრობიოტისთვის საკვების პოტენციურ წყაროდ ხვდება. თუმცა 1970-იანი წლების ბოლომდე ცნობილი არ იყო, რა მასშტაბით შეეძლო ნაწლავის ბაქტერიებს საკვები ბოჭკოების მეტაბოლიზება. იმ წლებში მკვლევრებმა ამ ხარვეზის შესავსებად მრავალი კვლევა ჩაატარეს და ადამიანის მსხვილ ნაწლავში არსებული სხვადასხვა ანაერობული ბაქტერიული სახეობის მიერ პოლისაქარიდების ფერმენტაციის უნარი შეამოწმეს. მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ Bifidobacterium-ისა და Bacteriodes-ის სახეობების მიერ სხვადასხვა პოლისაქარიდის ფერმენტაციის წყალობით ნაწლავის შტამებს სხვადასხვა სუბსტრატის დაშლის მრავალფეროვანი და ინდუცირებადი უნარი აქვს.
მიკრობიოტისა და საკვები ბოჭკოს კავშირი
ნაწლავის ბაქტერიების მიერ პოლისაქარიდების ფერმენტაციის უნარის გაგების შემდეგ მიკრობიოტისა და კვების კავშირის კვლევა გაგრძელდა. ამჯერად მკვლევრებმა წამოაყენეს ვარაუდი, რომ რაციონში საკვები წყაროების არსებობის შეცვლით (მაგალითად, ბოჭკოს მიღების შეზღუდვით) შეიძლება გააქტიურდეს ფერმენტები, რომლებსაც ნაწლავის მუცინის შრის (ნაწლავის ეპითელიუმში არსებული ცილების) დაშლა, ადამიანის ჯანმრთელობაზე ზემოქმედება და თვით მსხვილი ნაწლავის კიბოზე გავლენის მოხდენა შეუძლია. თუმცა 2005 წლამდე მკვლევრებმა ვერ დაადასტურეს რაციონის ცვლილებების ზემოქმედება ადამიანის ორგანიზმში მსხვილი ნაწლავის მიკრობიოტაზე. ჩატარებული კვლევების შედეგად კვების ჩვევებისა და მიკრობიოტის კავშირის შესახებ მრავალი კვლევა განხორციელდა და სასურველი შედეგები იქნა მიღებული. ერთ-ერთ ასეთ კვლევაში მკვლევრებმა უბაქტერიო ნაწლავების მქონე საცდელი თაგვების ნაწლავები სხვადასხვა სუბსტრატის ფერმენტაციის უნარის მქონე, Bacteroides-ის გვარის ბაქტერიული სახეობით, Bacteroides thetaiotaomicron-ით დაასახლეს და სხვადასხვა დიეტის გავლენა ბაქტერიული გენების ექსპრესიაზე/გამოხატვაზე შეამოწმეს. ამ კვლევამ დაადგინა, რომ ბოჭკოთი მდიდარი რაციონით გამოკვებილ თაგვებში პოლისაქარიდების მეტაბოლიზმში მონაწილე B. thetaiotaomicron-ის გენების ექსპრესია მნიშვნელოვნად გაიზარდა. კიდევ ერთმა კვლევამ კი საკვები ბოჭკოს მოხმარების გავლენა მიკრობიოტის მრავალფეროვნებაზე შეისწავლა. საცდელი თაგვები შემთხვევითობის პრინციპით 2 ცალკე ჯგუფად დაყვეს. ერთი ჯგუფი 7 კვირის განმავლობაში ბოჭკოს დაბალი შემცველობის რაციონით იკვებებოდა. საკონტროლო ჯგუფის საცდელ თაგვებს კვლევის განმავლობაში ბოჭკოს მაღალი შემცველობის რაციონს აძლევდნენ. კვლევის დასაწყისში 2 ჯგუფის მიკრობიოტის შემადგენლობა ერთმანეთისგან განუსხვავებელი იყო, მაგრამ რაციონის შემადგენლობის შეცვლის შემდეგ იმ თაგვების მიკრობიოტის შემადგენლობამ და მრავალფეროვნებამ, რომლებმაც დაბალბოჭკოვანი კვება დაიწყეს, საკონტროლო ჯგუფთან შედარებით უარყოფითი ცვლილებები გამოავლინა. დასკვნის სახით, საკვები ბოჭკოსა და მიკრობიოტის კავშირის შემსწავლელმა კვლევებმა დაადგინა, რომ:
- საკვები ბოჭკო ნაწლავის ბაქტერიებს კვებავს და მიკრობული ეკოსისტემის ჩამოყალიბებაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს,
- რაციონში ცვლილებებს მიკრობიოტაზე მნიშვნელოვანი გავლენის მოხდენა შეუძლია,
- ნაწლავურ სისტემაში მონელებისადმი მდგრად ნახშირწყლებს (მაგალითად, რეზისტენტულ სახამებელს), რომლებიც მსხვილ ნაწლავში მიკრობიოტის მიერ ფერმენტირდება, მოკლეჯაჭვიანი ცხიმოვანი მჟავების წარმოქმნის ხელშეწყობით ადამიანის ჯანმრთელობის გაუმჯობესება შეუძლია.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.