კიბოში ყველაზე ხშირად არასწორად გაგებული 7 სამედიცინო ტერმინი
ამ სტატიაში
რატომ ჩნდება ამდენი დაბნეულობა?
ონკოლოგიაში გამოყენებული ბევრი ტერმინი ვიზუალიზაციის მაჩვენებლებს (CT/PET) და შეფასების სტანდარტულ კრიტერიუმებს ეყრდნობა. პაციენტისთვის კი ეს სიტყვები ხშირად „კარგი ამბავი–ცუდი ამბავის“ ჩარჩოში ექცევა. თუმცა კლინიკაში ზოგიერთ გამოთქმას შეიძლება ჰქონდეს ნეიტრალური ან თუნდაც დადებითი მნიშვნელობა.
მოკლე გზამკვლევი კითხვისას
- არის გაზომვადი ცვლილება?
- არის დაავადება კონტროლის ქვეშ?
- უნდა გაგრძელდეს მიმდინარე მკურნალობის გეგმა?
- საჭიროა ახალი შეფასება ან გამოკვლევა?
- „დასრულდა / სრულად გაქრა.“
- „ყველაფერი უარესდება.“
- „მკურნალობამ ფუჭად ჩაიარა.“
- „ხელი ჩაიქნიეს.“
ყველაზე ხშირად არეული 7 ტერმინი
ქვემოთ მოცემულ ბარათებზე თითოეული ტერმინისთვის არის: პაციენტის გავრცელებული განმარტება, სამედიცინო მნიშვნელობა და ამ ტერმინის მოსმენისას დასასმელი ყველაზე სწორი კითხვა .
1) პროგრესირება
პაციენტის გავრცელებული განმარტება: „ყველაფერი უარესდება.“
სამედიცინო მნიშვნელობა: სტანდარტული კრიტერიუმებით დაავადება წინა შეფასებასთან შედარებით წინ წავიდა; მაგალითად, ზოგი დაზიანება გაიზარდა ან ახალი კერა გამოჩნდა.
ხშირად არასწორად ესმით2) სტაბილური დაავადება
პაციენტის გავრცელებული განმარტება: „მკურნალობა არ მუშაობს.“
სამედიცინო მნიშვნელობა: დაავადება საგრძნობლად არ შემცირებულა, მაგრამ არც პროგრესირებს; ანუ „კონტროლის ქვეშაა“.
ხშირად კარგი ამბავია3) ნაწილობრივი პასუხი
პაციენტის გავრცელებული განმარტება: „სრულად არ გამოვჯანმრთელებულვარ.“
სამედიცინო მნიშვნელობა: სიმსივნური ტვირთი საგრძნობლად შემცირდა, თუმცა სრულად არ გამქრალა.
დადებითი პასუხი4) სრული პასუხი
პაციენტის გავრცელებული განმარტება: „კიბო მთლიანად დასრულდა.“
სამედიცინო მნიშვნელობა: გაზომვადი დაავადება ვიზუალიზაციით ან კლინიკური ნიშნებით ვერ ვლინდება.
განკურნებაში ერევათ5) რემისია
პაციენტის გავრცელებული განმარტება: „აღარაფერი დარჩა.“
სამედიცინო მნიშვნელობა: დაავადების ნიშნები საგრძნობლად შემცირდა ან აღარ ვლინდება. რემისია შეიძლება იყოს „სრული“ ან „ნაწილობრივი“.
„განკურნების“ ტოლფასი არ არის6) რეციდივი
პაციენტის გავრცელებული განმარტება: „მკურნალობამ ფუჭად ჩაიარა.“
სამედიცინო მნიშვნელობა: დაავადება გარკვეული ხნით კონტროლის შემდეგ ხელახლა ჩნდება.
ახალი გეგმა დგება7) მკურნალობის შესვენება
პაციენტის გავრცელებული განმარტება: „ხელი ჩაიქნიეს.“
სამედიცინო მნიშვნელობა: დაგეგმილი ან დაუგეგმავი პაუზა გვერდითი ეფექტების სამართავად, ორგანოების დასაცავად, აღდგენის შესაძლებლობის მისაცემად ან სტრატეგიული ხელახალი შეფასებისთვის.
არ ნიშნავს, რომ „დასრულდა“რა იწვევს ყველაზე ხშირად ამ ტერმინების მცდარ განმარტებას?
ერთსა და იმავე პასუხს ორმა ადამიანმა შეიძლება განსხვავებული აზრი მისცეს. მცდარ განმარტებებს ზრდის შემდეგი გავრცელებული „ხაფანგები“:
- ვიზუალიზაციის განსხვავება: CT და PET ერთსა და იმავე კითხვას არ პასუხობს. CT უფრო „ზომას“ აჩვენებს, PET კი „მეტაბოლურ აქტივობაზე“ მიგვანიშნებს.
- გაზომვის ცდომილება: მილიმეტრული განსხვავებები ზოგჯერ აპარატს ან გადაღების ტექნიკას უკავშირდება; ზოგჯერ კი კლინიკურად უმნიშვნელოა.
- იმუნოთერაპიაში „ცრუ ზრდის“ შესაძლებლობა: მიუხედავად იშვიათობისა, სიმსივნეში იმუნური უჯრედების თავმოყრამ სურათზე შეიძლება დროებითი ზრდის სახე მიიღოს. ექიმები ამას ცალკე შეფასების კრიტერიუმებით განიხილავს.
- მკურნალობის მიზნის შეცვლა: ზოგიერთ კიბოში მიზანი „სრული გაქრობა“ კი არა, „ხანგრძლივი კონტროლია“. ამიტომ „სტაბილური“ შეიძლება ძალიან ღირებული იყოს.
- „ეს ტერმინი ჩემი დაავადებისას კარგ ამბად ითვლება თუ ცუდად?“
- „მკურნალობის მიზანი შემცირებაა თუ კონტროლი?“
- „რა კრიტერიუმით გაკეთდა ეს შეფასება — CT/PET, გაზომვის კრიტერიუმები და სხვა?“
- „კონკრეტულად რა არის ჩვენი შემდეგი ნაბიჯი?“
სამეცნიერო ლიტერატურა
- Eisenhauer EA, et al. New response evaluation criteria in solid tumours: Revised RECIST guideline (version 1.1). European Journal of Cancer. 2009.
- Seymour L, et al. iRECIST: guidelines for response criteria for use in trials testing immunotherapeutics. The Lancet Oncology. 2017.
- National Cancer Institute (NCI). Dictionary of Cancer Terms: Remission, Recurrence, Progression, Response. (პაციენტის ლექსიკონი / ტერმინების გზამკვლევი).
- ASCO (American Society of Clinical Oncology) Patient Information. “Understanding scans and treatment response”. (საინფორმაციო მასალები პაციენტებისთვის).
- ESMO (European Society for Medical Oncology) Patient Guides. “How to understand treatment outcomes and follow-up”.
- Street RL Jr, et al. Patient-centered communication in cancer care: promoting healing and reducing suffering. (კიბოს მოვლისას კომუნიკაციის ლიტერატურა).
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.
არასწორმა გაგებამ მკურნალობაზეც კი შეიძლება იმოქმედოს.
ონკოლოგიურ პრაქტიკაში ხშირად ვხედავთ შემდეგს: პაციენტი სიტყვას „სტაბილური“ ცუდად აღიქვამს და იმედს კარგავს, „სრულ პასუხს“ იგებს როგორც „რისკი აღარ არსებობს“ და დაკვირვებას ასუსტებს, ან „მკურნალობის პაუზას“ „ხელის ჩაქნევად“ განმარტავს.
სწორი კითხვა კი ასეთია: „რას ნიშნავს ეს ტერმინი ჩემი კიბოსა და ჩემი მკურნალობის მიზნისთვის?“ ვიზიტზე მხოლოდ ამ წინადადების თქმაც კი კომუნიკაციას მკვეთრად აუმჯობესებს.
შენიშვნა: ეს სტატია ზოგადი ინფორმაციისთვისაა; შეფასების მეთოდი და კლინიკური მნიშვნელობა თითოეულ პაციენტში შეიძლება განსხვავდებოდეს. საკუთარი პასუხი აუცილებლად მკურნალ ონკოლოგიურ გუნდთან ერთად განმარტეთ.