რა არის Covid-ის ახალი ვარიანტი XBB.1.5? რა ვიცით მის შესახებ?

Covid-19-ის გამომწვევი SARS-CoV-2 კორონავირუსის ახალმა ქვევარიანტმა, XBB.1.5 თანდათან გავრცელება დაიწყო და შეშფოთების წყაროდ იქცა. ეს ვარიანტი Omicron ვარიანტიდან წარმოიშვა და მთელ მსოფლიოში გავრცელებას იწყებს.

მოსალოდნელია, რომ XBB.1.5-ით გამოწვეული Covid-19-ის სიმპტომები Omicron-ის წინა ვარიანტების სიმპტომებს დაემსგავსება, თუმცა საბოლოო დასკვნისთვის ჯერ ადრეა. ადამიანების უმეტესობას გაციების მსგავსი ნიშნები აქვს.

არის თუ არა XBB.1.5 წინა ვარიანტებზე უფრო გადამდები ან საშიში?

XBB.1.5 2022 წლის სექტემბერში ინგლისში გავრცელებული და ჯანდაცვის უწყებების მიერ „შეშფოთების გამომწვევ ვარიანტად“ არდაკლასიფიცირებული XBB ვარიანტიდან წარმოიშვა.

XBB-ს ორგანიზმის იმუნური სისტემისგან თავის არიდების მომცემი მუტაცია ჰქონდა, თუმცა ეს თვისება ამავე დროს ადამიანის უჯრედების დაინფიცირების უნარს ამცირებდა.

მეცნიერებმა განაცხადეს, რომ XBB.1.5-ს ახალი მუტაცია, F486P, აქვს, რომელიც უჯრედებთან შეკავშირებას აღადგენს და ამავდროულად იმუნიტეტისგან თავის არიდებას ინარჩუნებს. ამიტომ იგი უფრო მარტივად ვრცელდება. ეს ევოლუციური ცვლილებები ორგანიზმის თავდაცვითი მექანიზმებისგან თავის არიდების მსურველი ვირუსისთვის „გადასადგმელი ნაბიჯებივითაა“.

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (ჯანმო) მეცნიერებმა დაადასტურეს, რომ XBB.1.5-ს აქამდე ნანახ სხვა ქვევარიანტებზე მაღალი „გამრავლების უპირატესობა“ აქვს. თუმცა აღნიშნეს, რომ არ არსებობს ნიშანი იმისა, რომ იგი Omicron-ის წინა ვარიანტებზე უფრო მძიმე ან საზიანოა. ჯანმომ განაცხადა, რომ პაციენტებზე ამ ვარიანტის გავლენის გასაგებად ლაბორატორიულ კვლევებს, საავადმყოფოს მონაცემებსა და ინფექციის მაჩვენებლებს ყურადღებით დააკვირდება.

საიდან ვრცელდება?

XBB.1.5 აშშ-ში Covid-ის შემთხვევების 40 პროცენტის მიზეზი გახდა და Omicron-ის სხვა ვარიანტებს სწრაფად გაუსწრო, რითაც წამყვან ვარიანტად იქცა. გაერთიანებულ სამეფოშიც XBB.1.5-მ Covid-ის შემთხვევების 25 პროცენტის შედგენა დაიწყო და რამდენიმე კვირაში შეიძლება უფრო გავრცელდეს. თურქეთში XBB.1.5-ის გავრცელების შესახებ ჯერ მკაფიო მონაცემები არ გვაქვს.

მოსალოდნელია, რომ XBB.1.5-ის გავრცელებისას ჰოსპიტალიზაცია გაიზრდება. მიუხედავად ამისა, Covid-ზე აცრა XBB.1.5-ის წინააღმდეგაც უპირატესობას იძლევა. თუმცა უნდა ვიცოდეთ, რომ შესაძლოა იმოქმედოს რისკჯგუფზე, რომლის იმუნური სისტემა სუსტია და ვაქცინისგან ნაკლებ სარგებელს იღებს.

ამასთან, ვერ ვიტყვით, რომ XBB.1.5 Omicron-თან შედარებით უფრო მსუბუქ დაავადებას იწვევს, და აღნიშნულია, რომ Omicron-ის არსებულ ვარიანტებზე მეტ ჰოსპიტალიზაციასა და სიკვდილს არ გამოიწვევს.

ჩინეთიდან თუ აშშ-დან?

მიუხედავად ჩინეთიდან XBB.1.5-ის წარმოშობის შესაძლებლობისა, მიიჩნევა, რომ იგი სინამდვილეში აშშ-დან წარმოიშვა. ვაღიარებთ, რომ XBB.1.5-ის შესახებ კიდევ ბევრი რამ არის გასაგები, თუმცა მოსალოდნელია, რომ ვაქცინაციის მაღალი მაჩვენებლის მქონე ქვეყნებში დიდ პრობლემებს არ შექმნის. მთავარი შეშფოთება უკავშირდება ქვეყნებს, სადაც ეფექტიანი ვაქცინაციის მაჩვენებელი დაბალია და ხანგრძლივი კარანტინის გამო ბუნებრივი იმუნიტეტიც მცირეა, განსაკუთრებით ჩინეთს. ამიტომ ძალიან მნიშვნელოვანია, ჩინეთმა ინფიცირებული ადამიანების რეალური კლინიკური ინფორმაცია გააზიაროს.