თანამედროვე ონკოლოგიური მკურნალობები ისტორიის ნამდვილ ამბავს წერს... ონკოლოგიური მკურნალობის ბრწყინვალე სამი მუშკეტერი: İpilimumab (ათოსი), Nivolumab (პორტოსი), Pembrolizumab (არამისი)

Alexandre Dumas-მა ეპოქის ისტორია ფანტაზიაში გადაიტანა და შექმნილი გმირებით გონებასა და გულებში კვალი დატოვა. კიბოს სფეროს ახალი განვითარებები თითქოს ამ სამეულისა და D'Artagnan-ის მსგავსი მოლეკულებით დიუმას მიმართავს: ჩვენ სამი მუშკეტერის მსგავსი ნამდვილი წარმატების ისტორიას ვწერთ.
ერთად გავეცნოთ ამ ახალ მკურნალობებს და იმას, თუ იმედის რა სხივს სთავაზობს ისინი პაციენტებს.
თითქმის 100 წლის განმავლობაში კიბოს მკურნალობის კვლევები უშუალოდ კიბოს უჯრედის მომკვლელ მეთოდებს უმიზნებდა. ორგანიზმის ერთ-ერთი უმთავრესი დამცავი მექანიზმის, იმუნური სისტემის ძალა უგულებელყოფილი იყო, ან მისი უკმარისობა კიბოს უჯრედის სიძლიერეს მიეწერებოდა. იმუნური სისტემა ორლესულ დანას ჰგავს. ჭარბი და უკონტროლო მოქმედებისას სხვადასხვა ორგანოს დაზიანებით მიმდინარე დაავადებები ვითარდება, რასაც იმუნური სიჭარბე შეიძლება ვუწოდოთ. არასაკმარისი მუშაობისას კი ინფექციებიდან კიბოსადმი მიდრეკილებამდე არასასურველი მდგომარეობები ჩნდება.
როდესაც მეცნიერებმა 1990-იან წლებში კიბოს წინააღმდეგ იმუნური სისტემის მეშვეობით წამლის შექმნის იმედი დაკარგეს, პროფ. James Allison ერთ-ერთი იყო, ვინც იმედს ინარჩუნებდა. UC Berkeley-ის კიბოს კვლევის ლაბორატორიის დირექტორობისას 1990-იანი წლების ბოლოს მისი ყურადღება CTLA-4 ბიოლოგიურმა მოლეკულამ მიიპყრო. Allison-მა და კოლეგებმა დაამტკიცეს, რომ იმუნური სისტემის უმნიშვნელოვანესი T უჯრედების ზედაპირზე არსებული ეს მოლეკულა მათ აქტივობას ამუხრუჭებს (აინჰიბირებს). ცნობილი იყო T უჯრედების გადამწყვეტი როლი იმუნურ შეტევაში. ამ დაბრკოლების მოხსნის სარგებლის გამოსარკვევად სამეულმა კიბოს თაგვის მოდელებზე მუშაობა დაიწყო. 1996 წლის სტატიაში Jim Allison-მა, Max Krummel-მა და Dana Leach-მა აჩვენეს, რომ ანტისხეულით CTLA-4-ის აქტივაციის დაბლოკვისას თაგვებში სიმსივნის ზრდის აღმოფხვრა შეიძლება. ამ კვლევამ შთააგონა ახალი გარღვევითი წამლები, რომლებიც იმუნური საკონტროლო წერტილების მარეგულირებლებად (checkpoint regulators) არის ცნობილი. შემდეგ CTLA-4-ის დამბლოკავი ანტისხეულის ტიპის, ვაქცინის მსგავსი წამალი İpilimumab (YERVOY) გამოიყენეს ძალიან აგრესიული, შორსწასული კანის კიბოს, ავთვისებიანი მელანომის პაციენტებში. ადამიანთა ადრეულ კლინიკურ კვლევებში წარმატებულმა YERVOY-მ შორსწასულ (მეტასტაზურ) მელანომაში სიცოცხლის ხანგრძლივობა მნიშვნელოვნად გაზარდა. წარმატებული შედეგები 2010 წელს ერთ-ერთ ყველაზე პატივცემულ ჟურნალ New England Journal of Medicine-ში გამოქვეყნდა.
კიბოს უჯრედებზე მიმართული სამიზნე წამლების შემდეგ ამ კვლევამ ახალი რევოლუცია და წარმატების ისტორია მოიტანა. ამ ცოდნით გამოავლინეს ახალი მუხრუჭები, რომელთა მეშვეობით კიბოს პაციენტის ნოკაუტში მყოფი იმუნური სისტემის ამოქმედებაა შესაძლებელი. PD-1 პროგრამირებული უჯრედული სიკვდილის ცილადაცაა ცნობილი და უჯრედის ზედაპირული რეცეპტორია. მას ცილოვანი ლიგანდი PD-L1 უკავშირდება და კიბოს მიმართ იმუნურ მუხრუჭს რთავს. ამ ცილების წინააღმდეგ შექმნილი Nivolumab (Opdivo) და Pembrolizumab (Keytruda) არა მხოლოდ ავთვისებიან მელანომაში, არამედ კიდევ ერთ ძალიან რთულად სამართავ კიბოში, ფილტვის კიბოშიც ეფექტიანი აღმოჩნდა. ipilimumab-ით დაწყებული და PD-1 რეცეპტორის წინააღმდეგ შექმნილი ანტისხეულების ტიპის ამ ორი ახალი წამლით გაგრძელებული თავგადასავალი სამი მუშკეტერის გულებსა და მეხსიერებაში დატოვებულ კვალს მახსენებს. კანისა და ფილტვის კიბოში დაწყებული იმედისმომცემი გზა, როგორც ჩანს, სხვა ტიპებშიც გაგრძელდება.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.