Kimyaterapiya alarkən vaxtımı necə keçirə bilərəm?
Bu məqalədə
İnfuziya zamanı vaxtı dəyərləndirməyin yolları
İnfuziya nədir?
İnfuziya dərmanların venaya (IV) periferik kateter, port və ya PICC xətti ilə, bəzi dərmanların isə dərialtına (SC) inyeksiya edilərək verilməsidir. Müddət dərmana, dozaya, ilk və ya təkrar doza olmasına və fərdi dözümlülüyə görə dəyişə bilər. İlk infuziyalar mümkün reaksiya riskinə görə adətən daha yavaş və yaxından izləmə ilə aparılır.
Qəbuldan əvvəl hazırlıq
- Rahat geyim: Qola çatmaq asan olsun; qat-qat geyinməyə üstünlük verin.
- Özünüzlə gətirin: Su, yüngül qəlyanaltı, qulaqcıq, daşınan şarj cihazı, kitab/planşet.
- Dərmanlar: Daimi dərman və allergiya siyahınızı gətirin; ön dərmanları tibb bacısı ilə dəqiqləşdirin.
- Nəqliyyat planı: Yorğunluq/sedasiya riski varsa, müşayiətçi və ya taksi təşkil edin.
- İlk infuziya: Daha uzun çəkə bilər; kifayət qədər vaxt ayırın.
İnfuziya zamanı vaxtı dəyərləndirmək
İnfuziya zamanı vaxt keçirməyin ən yaxşı yolu insandan insana dəyişir. İnfuziya hərəkəti məhdudlaşdıra bilər, buna görə çox yer tutmayan və rahatlıq verən məşğuliyyətlər seçmək faydalıdır. İnfuziyada istifadə edilən dərmanlar ürəkbulanma və ya yorğunluq kimi əlavə təsirlər də yarada bilər; bu da insanın zövq alacağı fəaliyyətə təsir edə bilər.
- Söhbət: Müşayiətçi ilə danışmaq və ya sevdiklərinizə zəng etmək yaxşı hiss etdirir.
- Oxumaq: Kitab/jurnal/elektron oxuyucu; yüngül məzmun diqqəti toplamağı asanlaşdırır.
- İstirahət/yuxu: Qısa yuxu, nəfəs və meditasiya məşqləri rahatladır.
- Məşğuliyyətlər: Krossvord/sudoku, gündəlik yazmaq, sadə rəsm/boyama.
- Video və audio: Serial/film/podkast/musiqi — qulaqcıqla.
- Sənəd işləri: Sadə formalar/kiçik fayllar; ağır iş yükündən çəkinin.
- Yeni hobbi: Toxuculuq, kiçik əl işləri, vizual qeydlər və s.
Xəstə təhlükəsizliyi — əsas qaydalar
- Çağırış düyməsi həmişə əlçatan olsun.
- Təkbaşına ayağa qalxmayın; başgicəllənmə/sərsəmlik varsa, kömək istəyin.
- Əlamətləri gizlətməyin: Səpgi, qaşınma, titrəmə, öskürək, təngnəfəslik, sinə ağrısı, başgicəllənmə, ürəkbulanma/qusma, ishal və s. olduqda dərhal bildirin.
- Hidrasiya: İcazə verilən qədər su için; tualetə getmək üçün kömək istəyin.
- Venoz giriş: Ağrı/yanma, şişkinlik və ya sızma hiss etsəniz, dərhal xəbər verin.
Təhlükəsizlik: infuziya reaksiyaları — nə vaxt xəbər verməli?
| Ağırlıq | Mümkün əlamətlər | Nə etməlisiniz? |
|---|---|---|
| Yüngül | Qaşınma, yüngül səpgi/qızartı, yüngül başgicəllənmə, burun axması | Dərhal tibb bacısına deyin; sürət tənzimlənə və dəstəkləyici müalicə verilə bilər. |
| Orta | Yayılmış övrə, qızdırma-titrəmə, öskürək, sinədə sıxılma, ürəkbulanma | Dərhal xəbər verin; infuziya müvəqqəti dayandırıla, müşahidə və dərman tətbiq oluna bilər. |
| Ciddi (təcili) | Angioödem, ağır təngnəfəslik/bronxospazm, hipotoniya, bayılma | Yerinizdə qalın, çağırış düyməsinə basın; komanda təcili protokolu başladır. |
Ekstravazasiya və venoz girişdə diqqət tələb edən məqamlar
Erkən əlamətlər
- İynə/kateter ətrafında yanma, ağrı, şişkinlik, gərginlik
- Dəridə solğunluq və ya aydın qızartı
Dərhal görüləcək tədbirlər
- Dərhal tibb bacısına bildirin; xətti özünüz çıxarmayın.
- Qolu rahat və mümkündürsə, ürək səviyyəsindən yuxarı saxlayın.
- Soyuq/isti tətbiq və mümkün antidotlar dərmanın növünə görə komanda tərəfindən planlanır.
İnfuziyadan sonra diqqət tələb edən məqamlar
- Hidrasiya və yüngül qidalanma: Ürəkbulanmanı/baş ağrısını azalda bilər; təyin edilmiş antiemetiklərin vaxtına riayət edin.
- Fiziki fəaliyyət: Qısa gəzintilərlə tədricən qayıdın; ilk 24 saatda isti duş, ağır məşq və avtomobil sürməkdən çəkinin (komandanız başqa cür deməyibsə).
- Təhlükə əlamətləri: Ağır səpgi, təngnəfəslik, sinə ağrısı, 38°C-dən yüksək qızdırma, nəzarətsiz qusma/ishal, şüur dəyişikliyi → klinika ilə təcili əlaqə.
- Əlaqə: İş vaxtından kənar təcili əlaqə xətlərini/nömrələrini telefonunuzda saxlayın.
Tez-tez verilən suallar
İnfuziya nə qədər çəkir?
Dərmana/dozaya, ilk və ya təkrar olmasına bağlıdır; ilk dozalar adətən daha yavaş verilir.
İnfuziya zamanı yata bilərəmmi?
Bəli. Çağırış düyməsi əlçatan olsun; qəfil ayağa qalxmayın.
Özümlə nə götürməliyəm?
Qulaqcıq, şarj kabeli/daşınan şarj cihazı, su-qəlyanaltı, yüngül jaket, şəxsiyyət sənədi və dərman siyahısı.
Reaksiya olsa, nə baş verir?
Komandanız əlamətləri qiymətləndirir; lazım gələrsə infuziya yavaşladılır/dayandırılır və dəstəkləyici müalicələr tətbiq olunur.
Həmişə öz həkim və tibb bacısı komandanızın göstərişlərinə əməl edin.
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.
Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.