Piylənmə yoğun bağırsaq (kolon və düz bağırsaq) xərçənginə necə səbəb olur?

Bir müddətdir çoxlu tədqiqat piylənmə ilə yoğun bağırsaq (kolorektal) xərçəngi arasında bioloji əlaqəni göstərmişdir. Nəticələri yeni açıqlanan iş isə FDA-nın qıcıqlanmış bağırsaq sindromu üçün təsdiqlədiyi dərmanın kolorektal xərçəng inkişafının qarşısını ala biləcəyini göstərdi. Tapıntılar Cancer Research jurnalında dərc edildi.
Arıqlara nisbətən piylənməsi olanlarda kolorektal xərçəng riski 50% çoxdur. Filadelfiyada Thomas Jefferson Universitetində əlaqəni araşdıran siçan işlərində artıq yağ, karbohidrat istehlakı və ya hər ikisinə bağlı piylənmənin quanilin hormonunun itməsi ilə əlaqəli olduğu görüldü. Quanilin bağırsağın goblet adlanan ifrazatçı səth hüceyrələrində istehsal edilən zülal quruluşlu hormondur.
Bağırsaq səthi çox hərəkətlidir və daim yenilənir. Quanilin siklaza C (GUCY2C) reseptoru yenilənməyə kömək edir. Quanilin bu reseptoru stimullaşdıran hormondur.
Tapıntılar yüksək kalorili qidalanmanın bağırsaqda quanilin ifadəsini söndürərək şişi basdıran yolu təsirsizləşdirdiyini göstərmişdir.
Aşağı quanilin ifadəsi şişlərə zəmin yaradır
Kolorektal xərçəngin xüsusiyyəti quanilin geninin təsirsizləşməsidir. Həm insan, həm heyvanda görülür. Arıqlara nisbətən piylənməsi olanlarda quanilin gen ifadəsi %80 aşağıdır.
Quanilin hormon reseptorunun şişi basdıran böyümə nəzarəti funksiyası gördüyü tapılmışdır. Hormonsuz reseptor erkən xərçəng mərhələlərindən səssiz qalır. Bu, epitelin funksiyasını itirməsinə və xərçəng inkişafı şəraitinə səbəb olur.
Tapıntıları yoxlamaq üçün araşdırmaçılar quanilin geninin sönməsini dayandıran transgenli siçanlar yaratmışlar. Beləcə həddən artıq kalorili qidalansalar da, şiş basdırıcısı açılaraq xərçəng inkişafı əngəllənmişdir.
Araşdırmalar hormon və reseptorunun piylənmiş siçanlarda arıqlara nisbətən daha səssiz olduğunu göstərmişdir. İş diabetin insulinlə müalicəsi kimi piylənməsi olanlara hormon əvəzedici müalicə ilə kolorektal xərçəngin önlənə biləcəyini irəli sürmüşdür.
Araşdırmaçılar nəhayət piylənməsi olanlarda, bəlkə digərlərində də kolorektal xərçəngin mənşəyinə böyük ipucu tapdıqlarını düşünürlər. Xərçəngin bu səssiz mexanizmlə inkişaf etdiyinə və bunun daha çox piylənməsi olanlarda baş verdiyinə inanırlar.
Linaclotide itmiş hormonu əvəz edə bilər
Əlavə tapıntılar quruluşca itmiş hormonla əlaqəli olan linaclotide (Linzess) adlı dərmanın piylənməsi olanlarda kolorektal xərçəng profilaktikasında istifadə edilə biləcəyini göstərmişdir.
Linaclotide qəbizliklə gedən qıcıqlanmış bağırsaq sindromu və səbəbi bilinməyən xroniki idiopatik qəbizlik müalicəsi üçün Amerika Dərman İdarəsindən (FDA) 2012-ci ildə təsdiq almışdı.
Həmçinin araşdırmaçılar kalorinin məhdudlaşdırılmasının hətta piylənmiş siçanlarda artıq kalori istehlakını geri çevirdiyini və quanilin ifadəsini bərpa etdiyini göstərib həyat tərzini dəyişməyi tövsiyə etmişlər.
Hormon istehsalını dayandıran molekulyar mexanizmi müəyyən etmək üçün daha çox araşdırma lazımdır. Bu arada linaclotide dozası və yan təsirləri üzrə işlər davam edir.
Mənbələr
Obesity-Induced Colorectal Cancer Is Driven by Caloric Silencing of the Guanylin–GUCY2C Paracrine Signaling Axis.
Cancer Res. 2016 Jan 15;76(2):339-46. doi: 10.1158/0008-5472.CAN-15-1467-T.
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.





Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.