Qan testi ilə süd vəzi xərçəngi riskini müəyyən etmək mümkündürmü?

Keçən həftə Genome Medicine jurnalında dərc olunan, ingilis alimləri tərəfindən aparılmış tədqiqatın nəticələrinə görə, bəlkə də sadə bir qan testi ilə qadında süd vəzi xərçənginin inkişaf riski proqnozlaşdırıla bilər..
Tədqiqatçılar ilk növbədə epigenetik bir biomarker müəyyən etmişlər. Bu biomarker süd vəzi xərçənginə tutulmağı asanlaşdıran irsi genetik mutasiyaya malik qadınlarda aşkar edilmişdir.
Bu mutasiya BRCA1 genində baş verir və süd vəzi xərçənglərinin ən azı % 10 qədərinə səbəb olduğu düşünülür. Qalan % 90 süd vəzi xərçəngi hallarının altında yatan səbəblər isə tam olaraq müəyyən edilməmişdir. Bununla belə, getdikcə artan sayda tədqiqat süd vəzi xərçənginin inkişafında yeganə töhfənin genetik mutasiyalar tərəfindən təmin edilmədiyini düşündürməyə başlamışdır.
Bu günlərdə alimlər genlərimizin özlərini necə tənzimlədiyini və ifadə etdiyini (epigenetika) araşdırırlar. Başqa sözlə, bu tədqiqatın mövzusu “DNT metilasiyası” kimi tanınan və üzərində çoxsaylı araşdırmalar aparılmış epigenetik mexanizmdir.
Tədqiqatçılar İngiltərədə əvvəllər aparılmış iki böyük tədqiqat zamanı toplanmış qan nümunələrini analiz etmişlər. Qan nümunələri iştirakçı qadınlarda xərçəng inkişaf etməzdən illər əvvəl götürülmüşdür.
Qadınların qanındakı DNT metilasiyası biomarkerlərinin müqayisəsi nəticəsində həm irsi, həm də qeyri-irsi süd vəzi xərçəngi inkişaf etdirən qadınların eyni biomarkerləri paylaşdığı müəyyən edilmişdir.
Mutasiyaya uğramış BRCA1 genində müəyyən edilmiş epigenetik biomarker artmış xərçəng riski və aşağı sağqalma göstəriciləri ilə əlaqəlidir. Təəccüblü şəkildə, bu tədqiqat qrupu BRCA1 mutasiyası daşımayan qadınlarda da eyni biomarkeri aşkar etmiş və bununla süd vəzi xərçəngi riskinin diaqnoz qoyulmazdan illər əvvəl proqnozlaşdırıla biləcəyi irəli sürülmüşdür.
Tədqiqat qrupunun fikrincə, epigenetik biomarkerlər immun hüceyrələrində susdurulan genlərə cavabdeh ola bilər və bu genlərin susdurulması nəticəsində immun hüceyrələri süd vəzi xərçənginin inkişafına qarşı daha az qoruyucu ola bilər.
Bununla belə, bu epigenetik biomarkerin süd vəzi xərçəngi riski və xəstəliyin gedişatı üçün göstərici olub-olmayacağını müəyyən etmək üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac vardır.
Gələcəkdə qadınlarda potensial təhlükəli genetik mutasiyaları araşdırmağa ehtiyac qalmadan süd vəzi xərçəngi riskini müəyyən etmək üçün sürətli nəticə verən qan əsaslı epigenetik testlərdən istifadə edilə bilməsi həyəcanvericidir.
Mənbələr
A BRCA1-mutation associated DNA methylation signature in blood cells predicts sporadic breast cancer incidence and survival.
Genome Med. 2014 Jun 27;6(6):47. doi: 10.1186/gm567
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.





Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.