بیایید با هم سرطان پروستات را بشناسیم

روز یکشنبه 14 دسامبر، در 10. جلسه «مدرسه سرطان» که با همکاری شهرداری کلانشهر آنتالیا و مرکز سرطان مدستار برگزار شد، درباره سرطان پروستات توضیح داده شد.
پروفسور دکتر آکین ییلدیز، متخصص پزشکی هستهای بیمارستان مدستار آنتالیا که مدیریت پنل تشخیص زودهنگام و روشهای جدید درمان سرطان پروستات را بر عهده داشت، در سخنرانی آغازین گفت بزرگی پروستات و سرطان پروستات مشکل جدی مردان است و افزود: «این بیماری همراستا با سن پیش میرود.» او با تأکید بر اهمیت کار گروهی در تشخیص و درمان گفت: «در تشخیص و درمان سرطان پروستات، اورولوژیست، متخصص انکولوژی پزشکی، انکولوژی پرتوی، رادیولوژیست، متخصص رادیولوژی مداخلهای، پاتولوژیست و متخصص پزشکی هستهای باید با هم عمل و تصمیمگیری کنند.»
«چون سرطان پروستات بیماری سنین بالاست، مرگومیر افزایش مییابد. بنابراین غربالگری و تشخیص زودهنگام بسیار مهم است.»
دانشیار دکتر بوراک هوشجان، متخصص اورولوژی بیمارستان مدستار توپچولار، با ارائه اطلاعات درباره غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان پروستات گفت این سرطان پس از سرطان ریه شایعترین سرطان مردان و از نظر مرگ در رتبه 2. است. او گفت برای غربالگری باید بیماری شایع باشد، باعث مرگ و مشکلات جدی سلامت شود و دوره نهفتگی قابل شناسایی داشته باشد: «هدف غربالگری پروستات، شناسایی سرطان هنگامی است که محدود به پروستات است و از این راه کاهش مرگومیر.» او با بیان اینکه سرطان پروستات با افزایش سن ظاهر میشود، افزود: «چون بیماری سنین بالاست مرگومیر افزایش مییابد؛ بنابراین غربالگری و تشخیص زودهنگام بسیار مهم است.» او گفت غربالگری با معاینه انگشتی و اندازهگیری PSA (آنتیژن اختصاصی پروستات) خون انجام میشود: «دادههای مطالعات امروزی شواهد قوی دارند که غربالگری سرطان پروستات پیشرفت بیماری را کاهش میدهد. پس از کاربرد گسترده PSA، از 1993 تا 2003 مرگومیر %32,5 کاهش یافت. PSA باید در همه مردان بالاتر از 50 سال و مردان بالاتر از 40-45 سال دارای سابقه خانوادگی سرطان پروستات انجام شود.»
«به نظر میرسد سامانه تلفیقی MR-TRUS، ترکیبی از نمونهبرداری هدایتشده با MR و سونوگرافی ترانسرکتال که روشی عملیتر است، وارد کاربرد روزمره شود.»
دکتر صافتین کایا، جراح متخصص اورولوژی بیمارستان مدستار آنتالیا، درباره افراد نیازمند نمونهبرداری پروستات و نوآوریهای روشهای آن توضیح داد. او گفت: «نمونهبرداری در صورت یافتن سفتی و ندول در معاینه انگشتی پروستات یا بالا بودن سطح PSA (آنتیژن اختصاصی پروستات) انجام میشود.» او شایعترین روش را نمونهبرداری با سونوگرافی ترانسرکتال، یعنی ورود از مقعد با هدایت سونوگرافی برای گرفتن نمونه پروستات، دانست. او گفت این کار در عمل روزانه بدون بیهوشی عمومی انجام میشود: «با ژل کاهنده درد و لغزنده در مقعد، حساسیت کم میشود؛ سپس تزریق بیحسی موضعی اطراف پروستات درد را بهطور چشمگیری برطرف میکند.» او گفت در استعداد شدید خونریزی، مشکل فعال و دردناک مقعد، اختلال دستگاه دفاعی بدن یا التهاب فعال پروستات نباید نمونهبرداری انجام شود. او تأکید کرد نمونهبرداری علاوه بر وجود یا نبود سرطان، درباره سرعت تکثیر و گسترش سلولها، درصد تومور نمونهها، گسترش به عصب و وجود سلولهای پیشسرطانی اطلاعات میدهد. او درباره روش اشباع که طی 10 سال اخیر انجام میشود گفت: «پروستات را از نمونهبرداری اشباع میکنیم. در این اقدام با بیهوشی عمومی، باز با سونوگرافی ترانسرکتال، از همه بخشهای پروستات بیش از 20 نمونه گرفته میشود.» او افزود: «روش عملیتر تلفیقی MR-TRUS، ترکیب نمونهبرداری هدایتشده با MR و سونوگرافی ترانسرکتال، ظاهراً در آینده نزدیک وارد کار روزانه میشود.» همچنین گفت عوارضی مانند خونریزی، عفونت و ناتوانی در ادرار کردن، مشکلاتی گذرا هستند.
«جراحی رباتیک در درمان سرطان پروستات، تکنیکی با پیشرفت سریع است.»
دانشیار دکتر موتلو آتش، متخصص اورولوژی بیمارستان مموریال آنتالیا، درباره نوآوریهای جراحی سرطان پروستات توضیح داد. او با بیان اینکه این سرطان بیماری سنین بالاست گفت: «ترکیه اکنون جمعیت جوانی دارد؛ اما در 2023 کشوری سالمند خواهیم شد و این یعنی همراه با افزایش جمعیت مسن، سرطان پروستات بیشتری خواهیم داشت.» او بر پیشرفت روشهای درمان همراه با تشخیص زودهنگام تأکید کرد: «بهویژه در سرطان پروستات زودرس، پروستاتکتومی رادیکال میتواند با هورموندرمانی یا پرتودرمانی و هورموندرمانی ترکیب شود.» او گفت: «در پروستاتکتومی رادیکال بهطور کلی دو روش داریم: رتروپوبیک (باز)، پرینهای (باز) یا لاپاروسکوپی رباتیک (بسته). پروستات که تداوم مجرای ادرار را فراهم میکند کاملاً برداشته و به جای آن کاتتری برای تداوم مسیر ادرار گذاشته میشود. هنگام برداشتن تومور که معمولاً در پوسته پروستات است، آسیب نزدن به عصبهای همان منطقه مهم است و عوارض پس از عمل را به حداقل میرساند. چون عضلات نگهدارنده ادرار در ابتدا و انتهای پروستاتاند، آنها هم باید در جراحی خوب حفظ شوند.» او مثبتترین جنبه عمل را حذف کامل سلول سرطانی از بافت دانست: «سیر بیماری را بهتر میکند، فایده روانی دارد، با حفظ عصبها نعوظ حفظ میشود و چون PSA بسیار پایین است پیگیری مقادیر مؤثرتر است.» او ادامه داد: «روش بسته پروستاتکتومی رادیکال، جراحی کمتهاجمی نام دارد. جراحی باز بهمرور جای خود را به پروستاتکتومی لاپاروسکوپی داد و سرانجام نوع رباتیک پدید آمد. در هر دو، با ایجاد تونل و گذاشتن لوله به عضله هدف میرسیم؛ این کمآسیبترین شیوه برای بیمار است. نوع رباتیک برخلاف لاپاروسکوپی با کمک ربات تحت کنترل جراح انجام میشود.» او گفت: «جراحی رباتیک سریع پیشرفت میکند. اکنون از 4-5 سوراخ وارد ناحیه هدف میشویم، اما در آینده از یک سوراخ، یعنی ناف، وارد خواهیم شد. تصور میشود بازوی ربات واردشده از ناف درون بدن مانند مار خم شود، اندام هدف را پیدا و جراحی کند. دیده شده جراحی بسته آسیب کمتری میزند و جراحی رباتیک نسبت به لاپاروسکوپی از نظر نگهداری ادرار و نعوظ اثر مثبتتر و کیفیت زندگی بهتری دارد، اما هزینهاش بسیار بیشتر از جراحی باز و لاپاروسکوپی است.» او پایان داد: «ممکن است از نظر کنترل سرطان جراحی رباتیک ترجیح داده نشود، اما برای کیفیت زندگی، یعنی کنترل ادرار و نعوظ، توصیه میشود.»
«در درمان سرطان پروستات، هنوز جراحی و پرتودرمانی پرکاربردترین روشهای جهاناند. مهمترین علت آن این است که هنگام تلاش برای درمان تمام پروستات، میزان عوارض هنوز به اندازه کافی کم نیست. بنابراین درمانهای مداخلهای را برای شناسایی زودهنگام سرطان، درمان تومور داخل پروستات به جای کل آن و سپس پیگیری بیمار استفاده میکنیم.»
پروفسور دکتر صایم ییلماز، متخصص رادیولوژی مداخلهای بیمارستان مدستار آنتالیا، روشهای درمان مداخلهای بدون جراحی را شرح داد: «کرایوابلیشن (انجماد) با ورود سوزن از پرینه، یعنی میان آلت و مقعد، همچنین نایفونایف، لیزر و رادیوفرکانسی و نیز هایفو (HIFU) بدون سوزن از رکتوم، یعنی درمان با امواج صوتی از ناحیه درست داخل مقعد، درمانهای مداخلهای مورد استفادهاند.» او تأکید کرد روشهای سوزاننده مانند لیزر، رادیوفرکانسی و هایفو در درمان سرطان پروستات در مرحله آزمایشیاند. او گفت شایعترین روش، انجماد یا کرایوابلیشن، با هدایت سونوگرافی انجام میشود؛ با MR هم انجام میشود و برخی متخصصان آن را سودمندتر میدانند. او گفت نایفونایف در سالهای اخیر محبوبتر شده است: «ویژگی این روش آن است که بدون سوزاندن با جریان برق درمان میکند، پس به عصبهای منطقه کمتر آسیب میزند.» او درباره هایفو، روش دیگر پرکاربرد، گفت: «امواج صوتی با عدسی متمرکز میشوند. دما در این کانون 80-100 درجه است؛ اما فقط کانون را میسوزاند، نه محل عبور از پوست را.» او گفت جراحی و پرتودرمانی نتایج مثبت دارند اما عوارضی مرتبط با کنترل ادرار و نعوظ میتوانند کیفیت زندگی را کاهش دهند: «انتظار از درمان مداخلهای عوارض کمتر و موفقیت هماندازه درمانهای دیگر است.» او تأکید کرد کرایوابلیشن و هایفو ابتدا در عود پس از پرتودرمانی انجام شدند و موفق بودند: «زیرا پرتودرمانی دوباره در این بیماران مشکل دارد و عوارض جراحی هم زیاد است. بنابراین درمان مداخلهای بهعنوان درمان نخست و جایگزین جراحی و پرتودرمانی شروع شد.» او گفت چون روش تازه است نتایج بلندمدت در مقایسه با جراحی و پرتودرمانی هنوز روشن نیست: «نتایج انکولوژیک 5-10 ساله مشابه جراحی و پرتودرمانیاند، اما عوارضی مانند بیاختیاری ادرار، مشکلات نعوظ و تنگی مجرای ادرار کمتر است. با این حال روشهای شایع جهان هنوز جراحی و پرتودرمانی هستند، چون هنگام درمان کل پروستات میزان عوارض هنوز به اندازه کافی کم نیست. بنابراین درمان مداخلهای را برای یافتن زودهنگام سرطان، درمان تومور درون پروستات به جای کل آن و سپس پیگیری بیمار به کار میبریم.» او پایان داد: «MR چندپارامتری جدید و رو به توسعه، %90 سرطانهای پروستات را درست نشان میدهد و مشخص میکند کدام سرطان شناساییشده در آینده مشکل ایجاد میکند و کدام حتماً باید درمان شود. هدف آینده کاربرد بیشتر MR چندپارامتری، درمان مداخلهای با دیدن هدف و نمونهبرداری با مشاهده هدف است.»
«برای ما مهم است در زمان درست و جای درست پرتودرمانی کنیم! بیماران سرطان اکنون در پرتودرمانی با عوارض کمتر روبهرو میشوند؛ پس کیفیت زندگی بالاتر میرود، بیشتر عمر میکنند و راهبردهای جدید درمان قابل آزمایش میشود.»
دانشیار دکتر برین پهلیوان، متخصص انکولوژی پرتوی بیمارستان مدستار آنتالیا، درباره روشهای پرتودرمانی سرطان پروستات توضیح داد. او گفت این سرطان شایع است و بخش بسیار بزرگی از بیماران بدون هیچ نشانهای، سالهای طولانی بدون درمان سیر میکنند و بیماری بر زندگی اثر نمیگذارد: «به همین دلیل فقط بخش کوچکی از سرطانهای پروستات را درمان میکنیم. هنگام درمان هم نتایج بسیار خوب داریم و شیوه درمان آسان است.» او گفت: «پرتودرمانی شاید برای تیم اجرا کمی پیچیده باشد، اما برای بیمار بسیار ساده است؛ زیرا در طول درمان هیچ درد و رنجی احساس نمیشود. تنها کار بیمار بیحرکت خوابیدن در دستگاه است.» او گفت بیماران مراجعهکننده برای پرتودرمانی را بر اساس PSA و نمونهبرداری به گروه خطر تقسیم میکنند: «در گروه کمخطر با جراحی یا پرتودرمانی درمان میکنیم. پیش از تصمیم، طبیعتاً باید رویکرد چندتخصصی داشت و نه فقط با نظر پرتودرمانی یا جراحی، بلکه با نظر همه متخصصان درمان تعیین شود.» او توضیح داد در گروه خطر متوسط، هورموندرمانی از 1-2 ماه پیش از پرتودرمانی شروع و 3-6 ماه ادامه مییابد و پرتودرمانی همزمان داده میشود: «در خطر بالاتر، پرتودرمانی و سپس دستکم 2 سال هورموندرمانی را توصیه میکنیم.» او گفت نتایج پرتودرمانی با جراحی برابر، تحمل آن آسان و اثر آن بر کیفیت زندگی حداقلی است: «محل سرطان برای برنامه درمان بسیار مهم است؛ پشت پروستات آخرین بخش روده و جلو و کمی بالای آن مثانه قرار دارد. برای محافظت خوب از روده پشت و مثانه جلو، محاسبات دقیق میلیمتری انجام میدهیم.» او گفت پرتو X هنگام خروج از بدن میتواند به برخی بافتهای طبیعی هم آسیب بزند، اما فناوری جدید با کمینه کردن آن عوارض را کاهش داده است. او ادامه داد: «مهم است در زمان درست به جای درست پرتودرمانی کنیم» و گفت ناحیه پرتودهی و اندامهای نیازمند حفاظت باید کاملاً شناخته شوند: «با فناوری جدید اکنون این کار را بسیار خوب انجام میدهیم؛ عوارض سرطان کمتر، کیفیت زندگی بیشتر و طول عمر بالاتر میشود و راهبردهای جدید درمان آزمایش میشوند.» او بر مراجعه به مراکز دارای پرتودرمانی با شدت تعدیلشده، تکنیکی استاندارد، تأکید کرد و گفت بیماران باید مراکزی را انتخاب کنند که تیم متخصص آگاه و مجهز از نظر فنی و پزشکی دارند و در آن احساس راحتی میکنند.
«برای بیماری گسترشیافته، روشهای تشخیص و درمان مولکولی اختصاصی پروستات واقعاً ظرفیت بزرگی دارند. بهویژه به نظر میرسد با ایزوتوپهای لوتسیم و رادیوم موفقیتهای مهمی حاصل شود.»
پروفسور دکتر آکین ییلدیز، متخصص پزشکی هستهای بیمارستان مدستار آنتالیا، درباره تشخیص و درمان مولکولی سرطان پروستات توضیح داد. او درباره شناسایی گسترش دوردست و درمانهای جدید این مرحله گفت سرطان در گسترش دوردست ابتدا در استخوان دیده میشود. برای بررسی آن اسکن استخوان تمام بدن انجام میشود: «اگر نمره گلیسون در گزارش پاتولوژی 7 یا بالاتر یا PSA بیش از 20 باشد، خطر گسترش بالا محسوب و اسکن استخوان انجام میشود.» او همچنین به PET استخوان که فقط برای استخوان است اشاره کرد: «استخوان از فلوراید کلسیم استفاده میکند. با PET فلوراید رادیواکتیو توسعهیافته بر این اساس، وجود بیماری استخوان بسیار بهتر از اسکن استخوان دیده میشود. در PET-BT استاندارد با دادن گلوکز، یعنی قند، نواحی سرطان تصویربرداری میشود. اما سلولهای پروستات قند زیادی مصرف نمیکنند؛ پس PET-BT کلاسیک معمولاً برای تصویربرداری سرطان پروستات موفق نیست و چندان ترجیح داده نمیشود.» او گفت روشهای مولکولی جدید وجود دارد: «پروستات قند دوست ندارد اما پروتئینهای اسید آمینه را دوست دارد. روش جدید PET کولین با اسیدهای آمینه کولین موجود است. این تصویربرداری که هنوز در کشورمان انجام نمیشود به فناوری بسیار خاص نیاز دارد، اما در شناسایی سرطان پروستات میزان پایینی حدود %70 دارد.» او روش جدید دیگر در برخی نقاط جهان را PSMA PET معرفی کرد: «با بهرهگیری از پروتئین آنتیژن غشایی اختصاصی پروستات روی سلول سرطانی، آن پروتئین را میگیرد و تصویر میکند.» او گفت درمانهای رادیواکتیو هم مطرحاند: «نه فقط رادیواکتیو، بلکه ویروسدرمانی هدفمند، واکسیناسیون PSMA و فعالسازی پیشدارو هم سریع توسعه مییابند. همچنین در آینده نزدیک نانوذرات هدفمند PSMA، نقاط سرطانی تصویربرداریشده را هدف گرفته نابود میکنند؛ اما این روشها هنوز بسیار تازهاند.» او یکی از درمانهای مولکولی فعلی را ساماریوم دانست: ایزوتوپی داده میشود که به سرطان گسترشیافته به استخوان میرسد، درد را کاهش میدهد و هرچند بسیار مؤثر نیست تا حدی سود دارد. او گفت: «رادیوم 223 با نام Xofigo که هنوز در ترکیه نیست، فقط به نقاط بیماری استخوان میرود، آنها را تخریب میکند و میتواند به طول عمر کمک کند. در درمان تازه آغازشده دیگر، ایزوتوپ لوتسیم پروتئین اختصاصی سرطان پروستات و آن سلول را هدف میگیرد.» او پایان داد: «برای بیماری گسترشیافته، تشخیص و درمان مولکولی اختصاصی پروستات واقعاً ظرفیت بزرگی دارند؛ بهویژه ظاهراً با لوتسیم و رادیوم موفقیت مهمی حاصل خواهد شد.»
«مشکل اصلی سرطان این بود که سلولهای دستگاه ایمنی بدن، سلول سرطان را نمیشناختند. آنتیبادیهای توسعهیافته به همین دلیل، شناسایی سلول سرطان را ممکن کردند. با این پیشرفت انقلابی در 2014 میتوانم بگویم در آستانه گشایش تازه در درمان بسیاری سرطانها از جمله پروستات هستیم.»
دکتر عایشهگل کارگی، متخصص انکولوژی پزشکی بیمارستان مدستار آنتالیا، درباره شیمیدرمانی، هورموندرمانی و واکسنها توضیح داد: «غده پروستات برای رشد و عملکرد به آندروژنهایی به نام تستوسترون نیاز دارد. بخشی از آندروژن مردان از بیضه، بخش بزرگی از غدد فوقکلیوی و در بیماران سرطانی از تومور پروستات و متاستازهای آن تولید میشود. درمانهای هورمونی ضدآندروژن جایگاه مهمی در درمان سرطان پروستات دارند.» او گفت بیماران پیشرفته به هورموندرمانی خوب پاسخ میدهند، برخی نشانهها مانند درد استخوان %70-80 کاهش و تومور %50 کوچک میشود: «هورموندرمانی شایعترین روش درمان پروستات است و هنوز درمان خط اول بیماری گسترشیافته است.» او گفت با همه فواید، هورموندرمانی همیشه موفق نیست: «پس از مدتی در بسیاری بیماران مقاومت ایجاد و بیماری پیشرفت میکند؛ آن هنگام شیمیدرمانی شروع میکنیم.» او گفت تا 2004 تنها داروی شیمیدرمانی پروستات میتوکسانترون بود که طول عمر را چندان افزایش نمیداد: «در 2004 دوستاکسل توسعه یافت و مزیت بقا داد؛ بنابراین پس از هورموندرمانی داروهای تاکسان را شروع کردیم.» او گفت: «از 2010 در 4 سال اخیر هورموندرمانیهای جدید، داروهای تازه شیمیدرمانی، درمانهای واکسنی منتشرکننده امواج آلفا و آنتیبادیهای مونوکلونال مؤثر بر ایمنی کشف شدند. در پیشرفت تازه 2014 دیدیم بهویژه اگر متاستاز استخوان بیش از 4 باشد یا گسترش احشایی وجود داشته باشد، ترکیب شیمیدرمانی و هورموندرمانی بقا را آشکارا افزایش میدهد؛ پس در این شرایط میتوانیم همزمان استفاده کنیم.» او داروهای شیمیدرمانی را دوستاکسل و کابازیتاکسل و داروی هورمونی را آبیراترون دانست و گفت انزالوتامید هم بهزودی در کشورمان استفاده میشود. او تأکید کرد: «مشکل اصلی سرطان نشناختن سلولهای سرطان توسط دستگاه ایمنی بود. آنتیبادیهایی که برای این هدف ساخته شدند شناسایی را ممکن کردند. با این تحول انقلابی 2014 میتوان گفت درمان بسیاری سرطانها از جمله پروستات در آستانه گشایش است.» او گفت افزون بر گزینههای هورمونی و شیمیدرمانی، واکسن نابودکننده سلول تومور نیز مزیت بقا نشان داده است. واکسن قابل استفاده در سرطان پروستات متاستاتیک، میانگین عمر را افزایش میدهد اما هنوز در کشورمان تحت پوشش پرداخت نیست.
به امید دیدار در نشست دیگری از «مدرسه سرطان»، این پروژه موفق مسئولیت اجتماعی برای افزایش آگاهی جامعه..
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.