مدت شیمیدرمانی پیشگیرانه در درمان سرطان روده بزرگ ـ کولون، 6 ماه باشد یا 3 ماه؟

این پرسش که مدت شیمیدرمانی پیشگیرانه یا ادجوانت پس از جراحی سرطان روده بزرگ ـ کولون ـ چقدر باشد و کدام درمان انتخاب شود، مدتهاست موضوع بحث است. مطالعهای بسیار گسترده که در ASCO 2017 ارائه شد نشان داد برای بیماران سرطان کولون مرحله 3 با «خطر پایین»، شیمیدرمانی 3 ماهه هم کافی است و هم عوارض بسیار کمتری نوید میدهد. همچنین مطالعه نشان داد در درمان ادجوانت سرطان کولون، از نظر اثربخشی بین ترکیبهای دارویی CAPOX و FOLFOX تفاوتی وجود ندارد.
سرطانهای کولون و رکتوم، یعنی سرطانهای روده بزرگ در کشور ما، هم در زنان و هم در مردان، از نظر شیوع سرطان در رتبه 3 قرار میگیرند و از علتهای مهم مرگ ناشی از سرطان به شمار میروند. همانند همه انواع سرطان، در سرطان کولون نیز تشخیص زودهنگام نجاتبخش زندگی است. در مرحله چهارم، یعنی سرطان دارای متاستاز کولون، هدف درمان افزایش طول زندگی است؛ در حالی که در مراحل زودرستر، هدف کاهش عود بیماری و نجات جانهاست.
حدود %40 سرطانهای کولون تازهتشخیصدادهشده را سرطان کولون مرحله 3تشکیل میدهد؛ درمان اصلی در این مرحله برداشتن ناحیه سرطانی و گرههای لنفاوی مجاور با جراحی است. در این مرحله، سرطان به لایههای کولون نفوذ کرده و/یا به گرههای لنفاوی متاستاز داده است. سرطان کولون مرحله 3 از نظر خطر عود بیماری به دو گروه کمخطر و پرخطر تقسیم میشود. طبیعی است که خطر عود بیماری مرحله 3 که درون لایههای روده باقی مانده و به گرههای لنفاوی کمتری نفوذ کرده است، با سرطانی که از تمام لایههای روده عبور کرده، به بافتهای اطراف رسیده و گرههای لنفاوی زیادی را درگیر کرده است تفاوت داشته باشد؛ کمخطر: T1-3 N1؛ پرخطر: T4 و/یا N2.
در سرطان کولون مرحله 2، احتمال عود پس از جراحی حدود %20-30 است، در حالی که در مرحله 3، این احتمال پس از جراحی حدود %50-80 است. شیمیدرمانی پس از جراحی برای کاهش همین احتمال عود انجام میشود. سالها در سرطان کولون مرحله 3، درمان پیشگیرانه استاندارد برای کاهش عود، مصرف ترکیبی دو داروی شیمیدرمانی اکسالیپلاتین و فلورواوراسیل به مدت 6 ماه بود. در این درمان، دارو هر 14 روز، طی دو روز بهصورت وریدی تجویز میشود و در مجموع طی 6 ماه، 12 دوره انجام میشود. در سالهای اخیر، پس از طراحی شکل خوراکی فلورواوراسیل، این درمان همچنان 6 ماه ادامه دارد اما اجرای آن آسانتر شده است. درمان نخست FOLFOX نام دارد و رژیمی که داروی شیمیدرمانی کپسیتابین را به شکل قرص خوراکی در بر میگیرد CAPOX نامیده میشود. در مطالعات انجامشده تاکنون، اثربخشی این دو رژیم مشابه بوده است. اما اثر تجمعی اکسالیپلاتین بر دستگاه عصبی، که جزء ثابت هر دو درمان است، یعنی نوروپاتی، ناخوشایندترین عارضه درمان است. این عارضه که کیفیت زندگی را مختل میکند، در نزدیک به نیمی از بیماران رخ میدهد.
- ممکن است برایتان جالب باشد: تشخیص و درمان نوروپاتی یا آسیب عصبی، از عوارض شیمیدرمانی
مطالعه
ASCO 2017؛ مطالعه گزارششده در این نشست یکی از گستردهترین پژوهشهای انکولوژی تا آن زمان است. 12,800 بیمار مبتلا به سرطان کولون مرحله 3 وارد مطالعه شدند.
نتایج مطالعه را میتوان چنین خلاصه کرد:
- وقتی همه بیماران مطالعه، یعنی هم گروه کمخطر و هم پرخطر، بررسی شدند، میزان بقای بدون بیماری در سال 3، برای شیمیدرمانی پیشگیرانه 3 ماهه %74.6 و برای درمان 6 ماهه %75.5 بود؛ یعنی تنها % 1 تفاوت.
- حدود %60 سرطان کولون مرحله 3 را بیماران کمخطر تشکیل میدهند؛ در بررسی نتایج آنها، میزان بقای بدون بیماری در سال 3 برای درمان 3 ماهه %83.1 و برای درمان 6 ماهه %83.3 بود.
- هنگام مقایسه رژیمهای شیمیدرمانی بر اساس میزان بقای بدون بیماری در 3 سال، مشاهده شد درمانهای FOLFOX و CAPOX اثربخشی یکسانی دارند.
- تفاوت عارضه نوروپاتی یا آسیب عصبی بسیار آشکار بود. در درمان 6 ماهه، این میزان برای FOLFOX برابر %45 و برای CAPOX برابر %48 بود؛ در درمان 3 ماهه، برای FOLFOX برابر %15 و برای CAPOX برابر %17.
نتیجهگیری
نتایج این مطالعه مستقیماً با حدود 12 هزار بیمار سرطان کولون مرحله 3 که هر سال در کشور ما تازه تشخیص داده میشوند مرتبط است. برای حدود %60 بیماران این مرحله، یعنی افرادی با خطر پایین عود، شیمیدرمانی پیشگیرانه 3 ماهه با اثربخشی برابر با درمان 6 ماهه و عوارض بسیار کمتر، بهعنوان استاندارد جدید درمان مطرح میشود.
.
مطالعه بیشتر: CAPOX و FOLFOX چیستند؟
ترکیب دارویی در شیمیدرمانی با تجویز همزمان دو یا چند داروی ضدسرطان انجام میشود. هدف این است که سلولهای سرطانی همزمان از چند مسیر آسیب ببینند و در نتیجه سریعتر و مؤثرتر از بین بروند. CAPOX و FOLFOX دو ترکیب دارویی در شیمیدرمانی سرطان کولون هستند. نام CAPOX از حروف آغازین داروهای Capecitabine یا کپسیتابین با نام تجاری Xeloda و Oxaliplatin یا اکسالیپلاتین گرفته شده است. نام FOLFOX از حروف آغازین لوکوورین یا اسید فولینیک، فلورواوراسیل (5-FU) و Oxaliplatin گرفته شده است.
فلورواوراسیل دارویی است که از راه وریدی تجویز میشود. کپسیتابین شکل خوراکی فلورواوراسیل است که میتوان آن را بهصورت قرص مصرف کرد. این دو دارو در گروه آنتیمتابولیتها قرار دارند. آنتیمتابولیتها داروهایی هستند که مراحل مشخصی از چرخه سلولی را هدف میگیرند. وقتی سلولهای سرطانی در معرض آنها قرار میگیرند، توانایی تقسیم را از دست میدهند و ممکن است پیشرفت سرطان متوقف شود.
اکسالیپلاتین از داروهای شیمیدرمانی است که ساختار DNA را مختل میکند. هدف این دارو آسیب زدن به DNA سلولهای سرطانی است تا این آسیب موجب مرگ آنها شود.
منابع
2017 ASCO Annual Meeting. Abstract No: LBA1
2. Markle B, May EJ, Majumdar AP.
Do nutraceutics play a role in the prevention and treatment of colorectal cancer?
Cancer Metastasis Rev. 2010;29:395–404.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.




نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.