تومور فیلودس چیست؟ نشانهها و درمان

تومور فیلودس / فیلوئید، زیرنوع نادری از سرطان پستان است، اما با سرطان پستان یکسان نیست. این تومورها بسیار نادرتر از سرطان پستاناند و معمولاً خوشخیم، یعنی غیرسرطانی هستند.
شکل سلولهای تومور فیلودس شبیه برگ است؛ ازاینرو نام خود را از واژه یونانی «phyllodes» به معنی «برگمانند» گرفته است.
تومورهای فیلودس کمتر از %1 همه تومورهای پستان را تشکیل میدهند. با اینکه بیشتر خوشخیماند، حدود %10 آنها سرطانی هستند.
زنان در دهه 40سالگی و افراد دارای وضعیت نادر ژنتیکی ارثی به نام سندرم Li-Fraumeni، در معرض خطر بالاتر تومور فیلودس هستند. این تومور بهندرت در مردان نیز دیده میشود.
تومور فیلودس چیست؟
تومور فیلودس توموری نادر است که در بافت همبند پستان آغاز میشود. این تومورها با سرطان پستان متفاوتاند و سرطانی نیستند؛ اما حدود %10 تومورهای فیلودس سرطانیاند و میتوان گفت باقی در حد مرزی، میان خوشخیم و بدخیم، قرار دارند. سرطان معمول پستان در سلولهای اپیتلیال سازنده مجاری شیر ایجاد میشود.

شکل بالا: a) ماموگرافی پستان طبیعی؛ b) ماموگرافی تومور فیلوئید
تومورهای فیلودس (به انگلیسی Phyllodes)، با نام سیستوسارکوم فیلودس نیز شناخته میشوند. با چشم و زیر میکروسکوپ شبیه فیبروآدنوماند. در دسته خوشخیم، مرزی یا بدخیم طبقهبندی میشوند؛ اما بیشتر خوشخیماند و کمتر از %1 سرطانهای پستان را تشکیل میدهند.
تومور فیلودس سریع رشد میکند، اما معمولاً بیرون از پستان متاستاز (گسترش) نمیدهد. با اینکه بیشتر این تومورها خوشخیماند، ممکن است برای جلوگیری از خطر رشد بیشتر، جراحی پیشنهاد کنیم.
این تومورها در هر سنی ممکناند، اما بیشتر در زنان دهه 40سالگی دیده میشوند. در زنان جوانتر احتمال خوشخیمبودن بیشتر است. بااینحال در مردان نیز بهندرت رخ میدهند.
علت تومورهای فیلودس چیست؟
متخصصان هنوز علت دقیق تومورهای فیلودس را نمیدانند. عدمتعادل هورمونی ممکن است نقش داشته باشد و برخی عوامل نیز ممکن است خطر ایجاد تومور فیلودس را بالا ببرند؛
- آسیب یا تروما
- بارداری
- افزایش فعالیت استروژن
- شیردهی
روشن نیست این عوامل دقیقاً چگونه موجب تشکیل تومور میشوند؛ اما گمان میرود پروتئین endothelin-1 که رشد فیبروبلاست را تحریک میکند، در این روند سهم داشته باشد. فیبروبلاستها سلولهاییاند که برای ساخت چارچوب بافت همبند، پروتئین کلاژن ترشح میکنند.
نشانههای تومور فیلودس
شایعترین نشانه تومور فیلودس، تودهای سفت است که پوست را میکشد و بهآسانی لمس میشود. این تودهها معمولاً در بخش بالایی و بیرونی پستان تشکیل میشوند. ممکن است رگها را بکشند یا متورم کنند؛ بنابراین پستان آبی یا سبز میشود.
این تومورها سریع رشد میکنند و اندازهشان بین 1 تا 45 cm است. گاهی همه پستان تحتتأثیر قرار میگیرد. معمولاً بیدرد هستند. برخی افراد ترشح خونی از نوک پستان میبینند؛ اما نوک پستان فرورفته و زخم خونی بهندرت ایجاد میشوند.
تومور فیلودس چگونه تشخیص داده میشود؟
فیلودس توموری نادر است که %0,3 تا 1 همه تومورهای پستان را تشکیل میدهد. بنابراین شناسایی و تشخیصش ممکن است دشوار باشد و با تودههای دیگر اشتباه شود.
مثلاً فیلودس ممکن است شبیه توده دیگر پستان به نام فیبروآدنوم باشد. فیبروآدنوم توده خوشخیمی است که از سلولهای طبیعی پستان رشد میکند. این شایعترین توده پستان معمولاً در زنان جوان ایجاد میشود. برخی پژوهشگران میگویند تومور فیلودس شاید نوعی فیبروآدنوم باشد. اما میان این دو، 2 تفاوت اصلی هست؛
- تومورهای فیلودس معمولاً سریعتر از فیبروآدنوم رشد میکنند.
- فیلودس بیشتر در دهه 40سالگی ایجاد میشود؛ اما فیبروآدنوم معمولاً در سنین پایینتر، مانند دهه 20 و 30سالگی، خود را نشان میدهد.
این دو تفاوت میتوانند به تشخیص متخصص کمک کنند.
گزینههای تصویربرداری برای تشخیص
مانند تومورهای دیگر، برای تشخیص فیلودس از ماموگرافی، MR (تصویربرداری تشدید مغناطیسی) یا سونوگرافی استفاده میشود.
ماموگرافی تودهای گرد با حاشیه مشخص نشان میدهد. گاهی تومور لوبهای گرد دارد.
MR یا سونوگرافی نیز تصویر دقیقتری از بافت پستان فراهم میکند.
بیوپسی
بیوپسی برداشتن نمونه بافت برای آزمایش است و تنها بیوپسی پستان میتواند فیلودسبودن توده را تأیید کند.
برای این کار معمولاً بیوپسی سوزن ضخیم (Trucut) پیشنهاد میکنیم؛ نمونه از راه پوست با سوزن توخالی برداشته میشود.
بیوپسی افزون بر تأیید نوع تومور، در تعیین خوشخیم یا بدخیم (سرطانی) بودن و وجود مرزهای آن کمک میکند.
توصیف تومور
ویژگیهای تومور خوشخیم؛
- حاشیههای مشخص
- سلولهایی که سریع تقسیم نمیشوند
- سلولهای بافت همبند با ظاهر غیرطبیعی
- نبود رشد بیشازحد سلولهای بافت همبند
ویژگیهای تومور بدخیم؛
- حاشیههای نامنظم
- سلولهای با تقسیم سریع
- رشد بیشازحد سلولهای بافت همبند با ظاهر غیرطبیعی
تومورهای بدخیم، بهویژه حاصل از رشد بیشازحد بافت همبند، سریع رشد میکنند و به بیرون پستان گسترش مییابند.
تومورهای فیلودس چگونه درمان میشوند؟
تنها درمان فیلودس، برداشتن کامل توده در حال رشد است؛ این کار از تومورهای اضافه پیشگیری و عوارض وجود تومور را متوقف میکند. در جراحی، تومور و دستکم 1 cm بافت اطرافش برداشته میشود.
فیلودس بدخیم نیز مانند تومور خوشخیم با جراحی برداشته میشود؛ زیرا متأسفانه این تومورها به هورموندرمانی، پرتودرمانی و شیمیدرمانی پاسخ نمیدهند.
در عود فیلودس ممکن است ماستکتومی پیشنهاد شود؛ جراحیای که همه یا بخشی از پستان برداشته میشود.
با اینکه فیلودس خوشخیم به بیرون پستان گسترش نمییابد، باید درمان شود تا بیشتر رشد نکند. در غیر این صورت توده ممکن است دیده شود و به لایه پوست آسیب بزند و درد و ناراحتی ایجاد کند.
پس از برداشتن فیلودس ممکن است محل عمل درد داشته باشد. عوارض دیگر نادرند.
عود فیلودس خوشخیم از بدخیم کمتر است. پس از جراحی در این دوره وجود هر عود بررسی خواهد شد.
سیر بیماری برای تومور خوشخیم بهتر است. در تومور بدخیم، بقای 10 ساله %87 است. مطالعه منتشرشده در 2019 درباره مبتلایان فیلودس از 1957 تا 2017 نشان داد بقای اختصاصی بیماری در 10 سال برای تومور فاقد ویژگی بد تقریباً %100 بود.
تومور درماننشده حتی اگر خوشخیم باشد ممکن است عوارض بدهد؛ بنابراین به هرکس تغییری در پستان میبیند توصیه میشود حتماً نزد متخصص برود.
آیا تومور فیلودس خطر سرطان را بالا میبرد؟
اگر فیلودس بدخیم عود کند، خطر گسترش آن به بیرون پستان کم است. کمتر از %5 همه تومورهای فیلودس در جایی دیگر عود میکنند.
داشتن فیلودس خوشخیم، خطر سرطان دیگری مانند سرطان پستان را افزایش نمیدهد.
خلاصه
فیلودس شکل نادر تومور پستان است و بیشتر خوشخیم است. به علت نادر بودن، هنوز علت تشکیلش روشن نیست، هرچند نقش هورمونها مطرح است. درمان شامل برداشتن تومور با جراحی و پیگیری منظم برای اطمینان از عودنکردن است.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.