ალერგიები — 1906: იმუნური სისტემის გადაჭარბებული რეაქცია
ალერგიული დაავადებები უძველესი დროიდანაა ცნობილი.
- დაახლოებით ახ.წ. 900 წელს სპარსელმა ექიმმა ალ-რაზიმ, რომელიც Rhazes-ის სახელითაცაა ცნობილი, ვარდების სურნელით გამოწვეული სეზონური რინიტი (ცხვირის ანთება) აღწერა.
- 1902 წელს ფრანგმა ფიზიოლოგებმა შარლ რიშემ და პოლ პორტიემ შენიშნეს, რომ ზღვის ანემონების ტოქსინების მეორედ ზემოქმედებისას ძაღლები იღუპებოდნენ, და განიხილეს ანაფილაქსიას (მწვავე ალერგიული რეაქცია, რომელმაც შეიძლება მრავალი ორგანოს უკმარისობა და სიკვდილი გამოიწვიოს).
- 1906 წელს ავსტრიელმა პედიატრმა კლემენს ფონ პირკემ უნგრელ პედიატრ ბელა შიკთან ერთად ჩატარებული ზღვის ანემონების ექსპერიმენტები დაუკავშირა საკუთარ „შრატისმიერი დაავადების“ კვლევებს. კერძოდ, მათ შენიშნეს, რომ გავრცელებული ინფექციური დაავადებების წინააღმდეგ აცრილ ბავშვებს ვაქცინის მეორედ ზემოქმედებისას უფრო სწრაფი და მძიმე რეაქციები ჰქონდათ.
პირკემ მდგომარეობისთვის, რომელიც, მისი აზრით, ზედმეტად აქტიური ან ჰიპერმგრძნობიარე იმუნური სისტემის არანორმალურ პასუხს წარმოადგენდა, „ალერგიის“ ტერმინი გამოიყენა.
განვიხილოთ თანამედროვე ახსნა იმის შესახებ, თუ რა ხდება, როდესაც ადამიანი პირველად ხვდება შესაძლო ალერგენს, მაგალითად ყვავილის მტვერს ან ფუტკრის შხამს:
- ზოგიერთ ადამიანში სისხლის თეთრი უჯრედების სხვადასხვა ტიპმა შეიძლება გადაჭარბებული რეაქცია დაიწყოს. კერძოდ, TH2 ლიმფოციტმა ინტერლეიკინ-4-ის (ცილოვანი სასიგნალო მოლეკულის) წარმოქმნით შეიძლება B უჯრედების ჭარბი წარმოება წაახალისოს.
- ამან შეიძლება გამოიწვიოს IgE ანტისხეულების გადაჭარბებული წარმოება, რომლებიც პოხიერ უჯრედებსა და ბაზოფილებს უკავშირდება.
- ამ ეტაპზე IgE-ით დაფარული უჯრედები კონკრეტული ალერგენის მიმართ მგრძნობიარე ხდება და მას „იმახსოვრებს“.
- თუ ადამიანი ალერგენთან ხელახლა მოვა კონტაქტში, გააქტიურებული პოხიერი უჯრედები და ბაზოფილები მიმდებარე ქსოვილებში ჰისტამინსა და სხვა ანთებით ქიმიურ ნივთიერებებს გამოყოფს.
- ეს იწვევს ქავილს, გამონაყარს, ჭინჭრის ციებასა და შესაძლო ანაფილაქსიას — მდგომარეობას, რომლის მკურნალობაც ზოგჯერ ანტიჰისტამინებით, სტეროიდებით ან ეპინეფრინის ინექციებით შეიძლება.
ალერგიის ალბათობა განვითარებულ ქვეყნებში უფრო მაღალია. ალერგიები ხშირად მშობლებისგან მემკვიდრეობით გადაეცემა. ერთ-ერთი თეორიის თანახმად, თანამედროვე ქალაქური გარემოს შედარებითი სტერილურობა ნიშნავს, რომ იმუნური სისტემა „დაკავებულ“ მდგომარეობაში შესანარჩუნებლად საკმარისი რაოდენობის პათოგენების ზემოქმედებას ვერ იღებს.
ალერგიები ასევე ნაკლებად გავრცელებულია მრავალრიცხოვან ოჯახებში გაზრდილ ბავშვებში. ეს, სავარაუდოდ, მეტი მიკრობისა და პარაზიტის ზემოქმედებას უკავშირდება. ზოგჯერ ამას უკავშირებენ ისეთი ორგანიზმების არსებობას, რომლებსაც იმუნური სისტემის სასარგებლოდ დათრგუნვა შეუძლია.
სტატიის გამოსახულების განმარტება: შეფერილი ელექტრონულ-მიკროსკოპული გამოსახულება შეიცავს ისეთი გავრცელებული მცენარეების მტვერს, როგორიცაა მზესუმზირა, დილის ყვავილი, ბალბა, შროშანა, ფურისულა და შვიტა (Dartmouth-ის ელექტრონული მიკროსკოპიის ცენტრი).
სტატიაში ნახსენები ისტორიული პირები: აბუ ბაქრ მუჰამად იბნ ზაქარია ალ-რაზი (865–925), შარლ რიშე (1850–1935), პოლ პორტიე (1866–1962), კლემენს პეტერ ფრაიჰერ ფონ პირკე (1874–1929), ბელა შიკი (1877–1967)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.