ამ ქვეყანაში კიბო ყოველი 3 სიკვდილიდან ერთის მიზეზი გახდა — მიუხედავად იმისა, რომ კიბოების სულ მცირე ნახევრის პრევენცია შესაძლებელია

კანადელები, მიუხედავად საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სტრატეგიებისა, რომლებსაც წელიწადში კიბოს 40.000-მდე შემთხვევის პრევენცია შეუძლია, კვლავ აგრძელებენ კიბოს რისკის მნიშვნელოვნად გამზრდელ არაჯანსაღ ჩვევებს (მოწევა, ჭარბი ჭამა, ალკოჰოლი) და შედეგად დღეს კანადაში ყოველი 3 სიკვდილიდან ერთის მიზეზი კიბოა.
თუ ეს ტენდენცია გაგრძელდება, ვარაუდობენ, რომ კანადაში ყოველწლიური თავიდან აცილებადი კიბოს შემთხვევები 2046 წელს დაახლოებით 102.000-მდე გაიზრდება.
Preventive Medicine ჟურნალში 2019 წლის მაისში გამოქვეყნებული კვლევის მოწვეულმა რედაქტორმა, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სპეციალისტმა Dr. Salaheddin M. Mahmud-მა, „მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერება დიდწილად კიბოს უკეთესი მკურნალობების საპოვნელ მეტ კვლევაზეა ფოკუსირებული, ComPARe (Canadian Population Attributable Risk of Cancer) კონსორციუმის მიერ ჩატარებული მსგავსი კვლევები ნათლად აჩვენებს, რომ კიბოს პრევენციისთვის ბევრი რამის გაკეთება შეიძლება.“ თქვა.
კვლევა აჩვენებს, რომ 2015 წელს 30 წლისა და უფროს კანადელებში დიაგნოზირებული კიბოს 187.070 შემთხვევის % 33 შეიძლება ერთ ან მეტ შეცვლად/თავიდან აცილებად რისკფაქტორს უკავშირდებოდეს (მამაკაცებსა და ქალებს შორის მნიშვნელოვანი განსხვავება არ იყო).
ყველაზე გავრცელებული თავიდან აცილებადი კიბოები, საშვილოსნოს ყელის, ფილტვის და თავისა და კისრის კიბო იყო.
მოწევა, რომელიც 2015 წელს დიაგნოზირებული ყველა კიბოს % 18-ზე მეტზე იყო პასუხისმგებელი, კიბოს რისკფაქტორთა მეფედ რჩება. ამასთან, შედეგები ასევე აჩვენებს, რომ ფიზიკური უმოქმედობის, მჯდომარე ცხოვრების წესისა და სიმსუქნის კომბინაცია ყველა კიბოს % 12-ს შეადგენს.
კიბოს სხვა შეცვლად რისკფაქტორებს შორის ასევე არის ალკოჰოლის მოხმარება და ადამიანის პაპილომავირუსის (HPV) ინფექცია.
მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ თუ ადამიანები მოწევას შეწყვეტენ, მხოლოდ კანადაში ყოველწლიურად კიბოს 11.000-ზე მეტი შემთხვევის პრევენცია იქნება შესაძლებელი. ასევე ჯანსაღი წონის შენარჩუნებით 6000-ზე მეტი კიბოს თავიდან აცილება შეიძლება.
ყველა აღმოჩენას შორის ყველაზე გასაოცარია ის, რომ სხეულის ჭარბი წონა, განსაკუთრებით აბდომინალური ადიპოზურობა (მუცლის მიდამოში ცხიმის დაგროვება), პროგნოზით 2042 წელს კიბოს მეორე წამყვანი თავიდან აცილებადი მიზეზი გახდება.
მრავალი სპეციალისტი აღიარებს, რომ არ ელოდა სიმსუქნის ასე სწრაფად კიბოს წამყვან მიზეზად ქცევას.
მაშინ, როცა მოწევის ზიანის შესამსუბუქებლად ჯერ ძალიან ცოტა ნაბიჯი გადავდგით და ამავდროულად ელექტრონული სიგარეტის არეულობასაც ვებრძვით, ახლა სიმსუქნის პრობლემა ზვავივით იზრდება.
ქვემოთ მოცემულ ვიდეოშიშეიძლება ნახოთ, როგორ გაიზარდა ბოლო 40 წლის განმავლობაში მთელ მსოფლიოში სიმსუქნის მაჩვენებელი ეპიდემიასავით.
კვლევაში დადგინდა, რომ 2015 წელს დიაგნოზირებული კიბოების % 7,2 სხეულის ჭარბ წონას, % 8,9 დიდ წელის გარშემოწერილობას, % 10 კი წელისა და თეძოს მაღალ თანაფარდობას უკავშირდებოდა.
ჟურნალის მთავარმა რედაქტორმა, კანადის მონრეალის McGill უნივერსიტეტის Dr. Eduardo L. Franco-მ, „პრობლემები ბევრად უფრო რთულია“ ამის აღნიშვნით, „ვფიქრობ, სიმსუქნესთან ბრძოლა უფრო მკაცრი იქნება, ვიდრე ის, რაც მოწევის წინააღმდეგ გვქონდა“ თქვა.
იზრდება უფსკრული ჩვენს ცოდნასა და ქმედებებს შორის?
მკვლევრებმა კიბოს კარგად ცნობილი გარემო რისკები შეისწავლეს, როგორიცაა თამბაქოსა და ალკოჰოლის მოხმარება, ქალაქური/მჯდომარე/უმოძრაო ცხოვრება ან სიმსუქნე. ასევე განსაზღვრეს პროფესიულ და სხვა გარემო რისკებზე, მაგალითად რადონსა და ნაწილაკოვან ნივთიერებებზე მისაწერი კიბოს ტვირთი.
ასევე შეისწავლეს კიბოს რისკებზე წითელი და დამუშავებული ხორცის ჭამის, ხილ-ბოსტნეულის მცირე მოხმარების, ულტრაიისფერი (UV) გამოსხივების ზემოქმედებისა და ადამიანის პაპილომავირუსის (HPV) მსგავსი ინფექციების გავლენა.
- ანალიზმა აჩვენა, რომ კანადელთა უმრავლესობა საკმარის ხილსა და ბოსტნეულს არ ჭამს. კანადელების % 80,5 ყოველდღე ხილ-ბოსტნეულის 4 პორციაზე ნაკლებს იღებს. გამოთვალეს, რომ კვირაში თუნდაც მხოლოდ ერთი პორციით მეტი ხილ-ბოსტნეულის ჭამას 2015-2020 წლებში კოლორექტალური კიბოს 20 ათასი შემთხვევის პრევენცია შეეძლო.
- ანალიზმა წითელი და დამუშავებული ხორცის ჭამასთან დაკავშირებული მცირე, მაგრამ მნიშვნელოვანი კიბოს ტვირთიც აჩვენა. CancerControl Alberta-ს კიბოს ეპიდემიოლოგიისა და პრევენციის კვლევის განყოფილების Darren Brenner-ისა და კოლეგების მიხედვით, წითელი და დამუშავებული ხორცის ინტენსიურ მოხმარებასთან დაკავშირებული ცხოვრების ეს არჩევანი თავიდან აცილებადი კიბოების % 4,5-სა და ყველა კიბოს % 0,7-ს შეადგენდა. მკვლევრებმა, წითელი ან დამუშავებული ხორცის კვირაში საშუალოდ ნახევარი პორციით შემცირებას 2015-2020 წლებში შესაბამისად კიბოს დაახლოებით 8700 ან 16,600 შემთხვევის პრევენცია შეეძლოეს განსაზღვრეს.
- კანადაში მელანომის მზარდი ტვირთის შესამცირებლად მზეზე და შენობაში გარუჯვის ქცევები % 50-ით უნდა შემცირდეს. შეფასებით, 2015 წელს მელანომების % 62,3 ულტრაიისფერ გამოსხივებას (UVR) უკავშირდებოდა. ასევე % 29,7 შეიძლება ამ 3 ფაქტორის კომბინაციას მიეწეროს: მზით დამწვრობა (%7.4), მზეზე გარუჯვა (% 17,8) და შენობაში გარუჯვა / სოლარიუმი (% 7). ამ შეცვლადი UVR ქცევების განახევრებამ 2042 წლამდე მელანომის დაახლოებით 11.980 შემთხვევა შეიძლება აღკვეთოს.
- ასევე დადგინდა, რომ HPV, ჰეპატიტი-B, ჰეპატიტი-C და ჰელიკობაქტერ პილორის მსგავსი ინფექციები კანადელ ზრდასრულებში კიბოების % 3.7-ზე იყო პასუხისმგებელი. სხვა კიბოს გამომწვევ მიკროორგანიზმებსა და ინფექციურ აგენტებს შორის იყო Epstein-Barr ვირუსი, ადამიანის ჰერპესვირუსის ტიპი 8 და ადამიანის T უჯრედების ლიმფოტროპული ვირუსის ტიპი 1.
- პროფესიული კანცეროგენების ზემოქმედება ხშირად უგულებელყოფილია. გამოთვლით, 2011 წელს ყველა კიბოს % 3,9-დან % 4,2-მდე პროფესიული ზემოქმედებით იყო გამოწვეული, რაც 21800 შემთხვევას შეესაბამება. ოთხი კიბო — მეზოთელიომა, არამელანომური კანის კიბო, ფილტვისა და შარდის ბუშტის კიბო — მზის გამოსხივებას, აზბესტს, დიზელის ძრავის გამონაბოლქვსა და კრისტალურ სილიციუმს დაუკავშირეს.
- ალკოჰოლის მოხმარება კანადაში 2015 წელს დიაგნოზირებული ყველა კიბოს % 1.8-ს დაუკავშირდა (ალკოჰოლთან დაკავშირებული კიბოების % 5.2-ის ჩათვლით).

წყაროები
The burden of cancer attributable to modifiable risk factors in Canada: Methods overview.
Prev Med. May 2019.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.