Carrie Buck-ის სტერილიზაცია 1927 – ევგენიკა
ევგენიკა, მეცნიერულად სადავო საზოგადოებრივი მიმდინარეობა ან საზოგადოებრივი ფილოსოფიაა, რომელიც არაჯანმრთელი ნაყოფების გამორჩევისა და ჯანმრთელი ნაყოფების გაზრდის გზებს ეძებს. ევგენიკური პრაქტიკები ადამიანის გენოფონდის შეცვლას ისახავს მიზნად: გენეტიკური დეფექტების ან არასასურველი თვისებების მქონე პირებს გამრავლებას უზღუდავს, ხოლო მათ, ვისაც უპირატესად მიიჩნევს, გამრავლებისკენ უბიძგებს.
ძველი სპარტელები ევგენიკის ერთ ფორმას ახორციელებდნენ, როდესაც სუსტ ან დეფორმაციების მქონე ჩვილებს ორმოში ყრიდნენ. ინგლისელმა სტატისტიკოსმა Francis Galton-მა „შესაფერისი ქორწინებებით მაღალი უნარების მქონე ადამიანთა რასის შექმნის“ იდეით 1883 წელს ევგენიკა გამოიგონა.
ევგენიკური მიზნებით იძულებითი სტერილიზაციის დამწყები პირველი თანამედროვე ქვეყანა ამერიკის შეერთებული შტატები (აშშ) იყო.
ვირჯინიაში მცხოვრები 17 წლის Carrie Buck-ის სტერილიზაცია ცნობილი შემთხვევაა. 1924 წელს Carrie Buck მისი მინდობით აღმზრდელი დედის და-ძმის შვილებმა გააუპატიურეს. თუმცა ოჯახმა Carrie-ს „გონებრივად ჩამორჩენილი“ და „ამორალური“ უწოდა. იგი ვირჯინიის ეპილეფსიით დაავადებულთა და გონებრივი შეზღუდვის მქონე პირთა კოლონიაში გაგზავნეს. სინამდვილეში ოჯახს გაუპატიურებისა და ორსულობის გამო რცხვენოდა. აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ დაადგინა, რომ ვირჯინიის სტერილიზაციის კანონი აშშ-ის კონსტიტუციას არ ეწინააღმდეგებოდა და Carrie-ს 1927 წელს სტერილიზაცია ჩაუტარდა. მოსამართლეთა დასარწმუნებლად ადვოკატები ამტკიცებდნენ, რომ Carrie-ს დედას და მის ქალიშვილ Vivian-საც გონებრივი შეზღუდვა ჰქონდათ.
1927 წელს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე Oliver Wendell Holmes Jr. Carrie-ს შესახებ ასე წერდა: „უკეთესი იქნება, თუ დანაშაულის ჩასადენად გადაგვარებული შთამომავლობის გამოჩენის ლოდინის ნაცვლად აშკარად შეუფერებელთა შთამომავლობის გაგრძელებას თავიდან ავიცილებთ. გონებრივი შეზღუდვის მქონე სამი თაობა საკმარისია.“ თუმცა Vivian-ს საშუალო ინტელექტი ჰქონდა და სკოლაში საპატიო მოსწავლეთა სიაში იყო.
Carrie-ს დას, Doris-საც, ოპერაციის არსის შესახებ ინფორმირების გარეშე ჩაუტარდა სტერილიზაცია და იგი წლების განმავლობაში ვერ ხვდებოდა, რატომ არ შეეძლო შვილის ყოლა.
აშშ-ში 1900-იანი წლების დასაწყისიდან 1970-იან წლებამდე 65000-ზე მეტი ადამიანის სტერილიზაცია ჩატარდა. II მსოფლიო ომის დასასრულისთვის გერმანელებს დაახლოებით 400000 ადამიანის სტერილიზაცია ჰქონდათ ჩატარებული. ნაცისტების ამ პრაქტიკისადმი რეაქციის შედეგად ევგენიკური მოძრაობა საერთაშორისო პოლიტიკოსებისა და სამეცნიერო საზოგადოების თვალში დიდწილად დისკრედიტირდა.
სტატიის ილუსტრაციის აღწერა: Carrie Buck და მისი და Doris
სტატიაში ნახსენები ისტორიული პირები: Francis Galton (1822–1911), Oliver Wendell Holmes Jr. (1841– 1935), Carrie Buck (1906–1983)
- წინა თემა: ღვიძლის თერაპია 1926 – ანემიის გაგება და B12
- შემდეგი თემა: კურდღელი მოკვდა 1928 – ორსულობის ტესტები გუშინ და დღეს
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.