Crispr cas9-ით ინტელექტუალური ჩამორჩენის მიზეზის, მყიფე X-ის სინდრომისა და ჰანტინგტონის მკურნალობა

საუკუნის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს აღმოჩენად მიჩნეული crispr cas9 ტექნოლოგია ყოველდღიურად დაავადებათა მკურნალობაში რევოლუციურ წინსვლას გვთავაზობს. განვიხილოთ CRISPR/CAS9-ის ბოლო მიღწევები.
1. Crispr-ით ჰანტინგტონის დაავადების წინააღმდეგ ეფექტიანი მკურნალობა შეიმუშავეს
ჰანტინგტონის დაავადება huntingtin-ის გენის მუტაციებითაა გამოწვეული. განმეორებადი CAG მიმდევრობები გენის ნორმალურ მუშაობას უშლის ხელს. Poly glutamine-ის მაღალი შემცველობის Huntingtin ცილის ტვინის უჯრედებში დაგროვება ნეირონებს აზიანებს და ანადგურებს. დედისგან ან მამისგან მემკვიდრეობით (აუტოსომურ-დომინანტურად) გადაცემული, დღემდე უმკურნალო ნეიროდეგენერაციული დაავადების პირველი ნიშნები 35-44 წლის ასაკში ჩნდება; ამ დროისთვის მატარებელს ხშირად უკვე ჰყავს შვილი და მუტირებული huntingtin-ის გენიც გადაცემული აქვს. დაავადება სიცოცხლეს მინიმუმ 20, საშუალოდ 35 წლით ამოკლებს.
მკვლევრებმა HTT გენის განმეორებადი CAG მიმდევრობების ზუსტად ამოჭრა crispr cas9 სისტემით შეძლეს. გამოიყენეს ჰანტინგტონის პაციენტებისგან აღებული უჯრედები. მეთოდი ლაბორატორიაში მეტად საიმედო აღმოჩნდა. უახლოეს პერიოდში კლინიკურ კვლევებზე გადასვლა იგეგმება.
2. მამაკაცებში ინტელექტუალური ჩამორჩენის მთავარი მიზეზის, მყიფე X-ის სინდრომის, მკურნალობა crispr-ით
მყიფე X-ის სინდრომი X ქრომოსომის FMR1 გენის მუტაციითაა გამოწვეული. ყოველი 3600 ბიჭიდან 1-ს ეს სინდრომი აქვს. გვხვდება აუტიზმის მსგავსი პრობლემები და ჰიპერაქტიურობა, სახის დამახასიათებელი ფორმა (გრძელი სახე და დიდი ყურები), კუნთების ჰიპოტონია და გადიდებული სათესლეები. FMR1 გენში განვითარებული მუტაციისგამო FMR1-ის მიერ კოდირებული ცილა ვერ წარმოიქმნება. ტვინის განვითარებისას მისი ნაკლებობა ნეირონების ჭარბ აგზნებასა და დაავადებას იწვევს. ამჟამად მყიფე X-ის სინდრომის მკურნალობა არ არსებობს.
ბოლო დროს კვლევები განსაკუთრებით ნევროლოგიურ დაავადებებში crispr-ის გამოყენებაზე კონცენტრირდა. Whitehead ინსტიტუტის მკვლევრებმა პირველად მყიფე X-ის გამომწვევი დაზიანებული გენის crispr-ით ჯანსაღად გარდაქმნა შეძლეს. კვლევა 2018 წლის თებერვალში Cell ჟურნალში გამოქვეყნდა. FMR1 გენის განმეორებად CGG მიმდევრობებში მეთილაციის მოლეკულები crispr cas9 მეთოდით მოაცილეს.
კვლევის შედეგებით,
- Crispr cas9-ით FMR1 გენის განსაზღვრულ უბნებში მეთილაციის მოცილებამ FMR1 კვლავ გაააქტიურა.
- როდესაც FMR1-ის საშუალებით გაჯანსაღებული ნეირონები თაგვის ტვინში გადანერგეს, მათ ჯანსაღი სტრუქტურა შეინარჩუნეს.
კვლევა აჩვენებს, რომ მყიფე X-ის სინდრომის crispr-ით მკურნალობა შესაძლებელია. მნიშვნელოვანია, რომ ეს ჯერ მხოლოდ ლაბორატორიაში გამოცდილი მეთოდია. კლინიკაში მას ადამიანურ კვლევებში უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობის შეფასების შემდეგ გამოიყენებენ.
წყაროები
Rescue of Fragile X Syndrome Neurons by DNA Methylation Editing of the FMR1 Gene.
Cell Şubat 2018.
2. Magdalena Dabrowska ve ark.
Precise Excision of the CAG Tract from the Huntingtin Gene by Cas9 Nickases.
Front. Neurosci., Şubat 2018
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.