ეხმარება თუ არა ასპირინი პანკრეასის კიბოს პრევენციას?

ამერიკაში ჩატარებულ კვლევაში მაღალი დოზის ასპირინის მომხმარებელ და არამომხმარებელ პაციენტებში პანკრეასის კიბოს სიხშირის შეფასებისას აღმოჩნდა, რომ მაღალი დოზის ასპირინის რეგულარულ მომხმარებლებს პანკრეასის კიბოს რისკი ნაკლები ჰქონდათ.

პანკრეასის კიბო მძიმე ონკოლოგიური დაავადებაა, რომლის დროსაც შედეგები ხშირად არასახარბიელოა. ამიტომ ამ კიბოს დროს უპირველესი მიდგომაა დაავადების თავიდან აცილება მის განვითარებამდე, ანუ პრევენცია. პანკრეასის კიბოს პრევენციისთვის თავდაპირველად მის განვითარებაში მონაწილე რისკფაქტორები უნდა აღმოიფხვრას. მაგალითად, პანკრეასის კიბოს შემთხვევების 30%-ის მიზეზი თამბაქოა. თუ ადამიანი ეწევა, პირველ რიგში მოწევას თავი უნდა დაანებოს, ხოლო თუ არ ეწევა, საერთოდ არ უნდა დაიწყოს: ეს უაღრესად მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ პანკრეასის კიბოს, არამედ მრავალი სხვა კიბოსა და არაონკოლოგიური დაავადების პრევენციისთვის. ასევე ცნობილია, რომ წონის კონტროლი და ჯანსაღი კვების ჩვევების დამკვიდრებაც პანკრეასის კიბოს რისკის შემცირებას უწყობს ხელს. თუმცა ასეთი არასახარბიელო შედეგების მქონე დაავადების თავიდან ასაცილებლად მეტი საშუალებაა საჭირო.

ასპირინი პრეპარატია, რომელიც ციკლოოქსიგენაზის (COX) ფერმენტების დათრგუნვით მოქმედებს. დაბალი დოზის ასპირინი (75-100 mg) COX-1 ფერმენტებს თრგუნავს და სისხლის გამათხელებელ, შედედების საწინააღმდეგო ეფექტს ახდენს, ხოლო მაღალი დოზის ასპირინი COX-2 ფერმენტებს თრგუნავს და ანთებას ამცირებს. ამასთან, არსებობს მოსაზრება, რომ COX-2 ფერმენტები კიბოს განვითარებაში მონაწილეობს და მათი დათრგუნვა ზოგი ტიპის კიბოს პრევენციისთვისაც შეიძლება ეფექტური იყოს. ის ფაქტი, რომ მაღალი დოზით ასპირინი COX-2 ფერმენტებს თრგუნავს, ამგვარი ეფექტის შესახებ ვარაუდს ამყარებს. კვლევები ასევე აჩვენებს, რომ COX-2 ფერმენტები პანკრეასის კიბოს უჯრედებზეც მოქმედებს. აქედან გამომდინარე, ვარაუდობენ, რომ მაღალი დოზის ასპირინი შეიძლება პანკრეასის კიბოს რისკს ამცირებდეს. ამ კვლევაშიც სწორედ ასეთი ეფექტის არსებობა შეისწავლეს.

ეს კვლევა ჩატარდა ამ საკითხზე ბოლო წლებში გამოქვეყნებული, პანკრეასის კიბოს მქონე 7252 პაციენტისა და 120 ათასზე მეტი ჯანმრთელი პირის მონაცემების შემცველი 10 სხვადასხვა კვლევის მონაცემების შეჯამებისა და ანალიზის გზით. მაღალი დოზის ასპირინის მომხმარებელ და არამომხმარებელ პაციენტებში პანკრეასის კიბოს სიხშირის შეფასებისას აღმოჩნდა, რომ მაღალი დოზის ასპირინის რეგულარულ მომხმარებლებში პანკრეასის კიბოს რისკი ნაკლები იყო. თუმცა არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ასპირინის მომხმარებლებში ზოგი გვერდითი ეფექტიც უფრო ხშირად გამოვლინდება.

შეჯამებისას, ჩატარებული კლინიკური კვლევების მიხედვით, ასპირინის ეფექტი მრავალი ტიპის კიბოს პრევენციაში აშკარაა. თუმცა გაურკვეველია, რომელ კიბოებზე მოქმედებს და რომლებზე არა, რა დოზით არის ეფექტი უფრო მკვეთრი და რამდენად აღემატება სარგებელი შესაძლო გვერდით ეფექტებს. ამიტომ კიბოს პრევენციის ხელშესაწყობად ასპირინის დაწყებისა და პაციენტებისთვის რეკომენდაციის გასაცემად მეტი კვლევაა საჭირო.