آیا آسپیرین به پیشگیری از سرطان پانکراس کمک می‌کند؟

در پژوهشی در آمریکا با ارزیابی میزان سرطان پانکراس در افراد مصرف‌کننده و مصرف‌نکننده آسپیرین پُردوز، مشاهده شد خطر سرطان پانکراس در مصرف‌کنندگان منظم آسپیرین با دوز بالا کمتر است.

سرطان پانکراس سرطانی جدی است که نتایج بسیار مطلوبی در آن حاصل نمی‌شود. بنابراین اولویت اصلی جلوگیری از پدیدار شدن بیماری، یعنی پیشگیری است. برای پیشگیری ابتدا باید عوامل خطر مؤثر در ایجاد بیماری را حذف کرد. برای مثال سیگار علت %30 سرطان‌های پانکراس است. ترک سیگار در مصرف‌کنندگان و هرگز شروع نکردن آن در غیرمصرف‌کنندگان، نه فقط برای پانکراس بلکه برای بسیاری سرطان‌ها و بیماری‌های غیرسرطانی بسیار مهم است. همچنین نقش عواملی مانند کنترل وزن و پذیرفتن عادت‌های تغذیه سالم در کاهش خطر سرطان پانکراس شناخته شده است. اما برای پیشگیری از بیماری با چنین نتایج نامطلوبی، به سلاح‌های بیشتری نیاز است.

آسپیرین دارویی است که با مهار آنزیم‌های سیکلواکسیژناز (COX) اثر می‌کند. آسپیرین کم‌دوز (75-100 mg) با مهار COX-1 خون را رقیق و از لخته شدن جلوگیری می‌کند، در حالی که آسپیرین پُردوز با مهار COX-2 اثر کاهنده التهاب دارد. همچنین این دیدگاه وجود دارد که آنزیم‌های COX-2 در ایجاد سرطان نقش دارند و مهارشان ممکن است برای پیشگیری از برخی سرطان‌ها مؤثر باشد. مهار COX-2 توسط آسپیرین با دوز بالا، احتمال چنین اثری را تقویت می‌کند. مطالعات همچنین نشان می‌دهند آنزیم‌های COX-2 بر سلول‌های سرطانی پانکراس اثر دارند. بر این اساس تصور می‌شود آسپیرین پُردوز ممکن است خطر سرطان پانکراس را کاهش دهد. در این مطالعه نیز وجود یا نبود چنین اثری بررسی شد.

این مطالعه با گردآوری و تحلیل داده‌های پژوهش‌های سال‌های اخیر شامل 7252 بیمار سرطان پانکراس و بیش از 120 هزار فرد سالم از 10 پژوهش جداگانه انجام شد. در ارزیابی میزان سرطان پانکراس در مصرف‌کنندگان و غیرمصرف‌کنندگان آسپیرین پُردوز، خطر در مصرف‌کنندگان منظم کمتر یافت شد. اما نباید فراموش کرد در مصرف‌کنندگان آسپیرین برخی عوارض نیز بیشتر دیده خواهد شد.

در نتیجه بر اساس مطالعات بالینی، اثربخشی آسپیرین در پیشگیری از بسیاری سرطان‌ها روشن است. اما مشخص نیست در کدام سرطان‌ها اثر دارد و کدام ندارد، در چه دوزهایی اثر برجسته‌تر است و سود آن در مقایسه با عوارض احتمالی تا چه حد ارزشمند است. بنابراین برای آغاز مصرف آسپیرین و توصیه آن به بیماران با هدف کمک به پیشگیری از سرطان، به مطالعات بیشتری نیاز است.