კიბოს მქონე პაციენტებში ალების ახალი არაჰორმონული მკურნალობები

მენოპაუზამდე კიბოს დიაგნოზის მქონე ოთხი ქალიდან სამი ცხელ ალებს უჩივის და ეს მდგომარეობა 7-10 წელი შეიძლება გაგრძელდეს. თუმცა ალების / სიცხის მოწოლის არსებული სტანდარტული მკურნალობები ყველასთვის შესაფერისი არ არის, ვინც ამ ვაზომოტორულ სიმპტომებს განიცდის; ეს განსაკუთრებით კიბოს მქონე პაციენტებს ეხება.
60 წელზე უმცროს ქალთა უმეტესობაში, მენოპაუზის პირველი 10 წლის განმავლობაში, ალებისთვის ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპია კვლავ ყველაზე ეფექტიანი ვარიანტია, რომლის სარგებელიც რისკს აჭარბებს. თუმცა ჰორმონმგრძნობიარე ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებისთვის ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპია შესაფერისი არ არის; ამიტომ სხვა არჩევანის საჭიროების მქონე ქალები არ უნდა დაგვავიწყდეს.
ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპიის უკუჩვენებები (მდგომარეობები, როცა არ უნდა გამოიყენონ) მოიცავს ძუძუს კიბოს ისტორიას, გულის კორონარულ დაავადებას, ღვიძლის აქტიურ დაავადებას, აუხსნელ ვაგინალურ სისხლდენას, მაღალი რისკის ენდომეტრიუმის (საშვილოსნოს) კიბოს, გარდამავალ იშემიურ შეტევას და წარსულ ვენურ თრომბოემბოლიას ან ინსულტს.
ვაზომოტორული სიმპტომებისთვის არსებობს მრავალი პოტენციური მკურნალობა, რომელზეც შეიძლება ითქვას: „საბედნიეროდ, ახალი საშუალებებიც მუშავდება“ . ისინი ამჟამად FDA-ის (აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციის) მიერ დამტკიცებული არ არის, თუმცა კლინიკურ კვლევებშია.
ალების ახალი სამკურნალო აგენტი: Oksibutinin
ერთ-ერთი მათგანია ანტიმუსკარინული და ანტიქოლინერგული აგენტი, რომელიც ამჟამად ჰიპერაქტიური შარდის ბუშტისა და ჭარბი ოფლიანობის სამკურნალოდ გამოიყენება — oksibutinin.
2016 წლის კვლევაში დღეში ერთხელ მზარდი დოზით 15 mg oksibutinin-ის მიმღები ქალების 73% სიმპტომებს „ბევრად გაუმჯობესებულად“ აფასებდა, პლაცებოს ჯგუფში კი — 26%. ქალები ალების სიხშირისა და სიმძიმის შემცირებასა და უკეთეს ძილს აღნიშნავდნენ.
შემდგომ კვლევებში დღეში ორჯერ 2,5 mg oksibutin-ის მიღება ალების სიხშირის 60% შემცირებას უკავშირდებოდა, დღეში ორჯერ 5 mg კი — 77% შემცირებას; პლაცებოს ჯგუფში ეს 27% იყო. Oksibutinin-ის დროს უფრო ხშირად აღწერილი ერთადერთი გვერდითი მოვლენა პირის სიმშრალე იყო, თუმცა სამკურნალო და პლაცებოს ჯგუფებს შორის მნიშვნელოვანი განსხვავება არ ყოფილა.
თუმცა oksibutinin-ს შესაძლოა ხანგრძლივი კოგნიტიური ეფექტები ჰქონდეს. ზოგიერთი კვლევა ზოგადად oksibutinin-ისა და ანტიქოლინერგული საშუალებების უფრო დიდი კუმულაციური გამოყენებისას დემენციის რისკის ზრდას აჩვენებს.
Oksibutin მენოპაუზურ სიმპტომებზე ეფექტიანია, თუმცა ხანგრძლივ გამოყენებასთან დაკავშირებით გარკვეული შეშფოთება არსებობს. მნიშვნელოვანი და შემაწუხებელი ალების მქონე ქალებში, რომლებსაც ჰორმონული მკურნალობა არ სურთ ან არ შეუძლიათ, მოკლე გამოყენება სავარაუდოდ საზიანო არ იქნება და უმეტესობისთვის გვერდითი მოვლენები ასატანია. რადგან წამალი ძირითადად შარდის ბუშტის პრობლემებისთვის გამოიყენება, ასეთივე პრობლემების მქონე ქალები განსაკუთრებით შესაფერისი კანდიდატები იქნებიან.
მკურნალობის სხვა აგენტი: Estetrol (Estelle)
მენოპაუზის სიმპტომებისთვის იკვლევენ ახალ ესტროგენსაც — Estetrol-ს (E4), რომელიც ნაყოფის ღვიძლში ბუნებრივად წარმოიქმნება, პლაცენტას გადის და ქსოვილებზე შერჩევითად მოქმედებს. მას 28-32 საათის ხანგრძლივი ნახევარდაშლის პერიოდი აქვს და შესაძლო მექანიზმმა Estradiol-ისგან (E2) განსხვავებული უსაფრთხოების პროფილი შეიძლება მიანიჭოს. წამალთაშორისი ურთიერთქმედების რისკი შეიძლება ნაკლები იყოს; ასევე ნაკლები ძუძუს სტიმულაცია, ტკივილი ან კანცეროგენული მოქმედება, ნაკლები გავლენა ტრიგლიცერიდებზე და ნეიტრალური გავლენა შედედების მარკერებზე.
მიუხედავად იმისა, რომ Estetrol ახლახან Estelle-ის სახელით ორალურ კონტრაცეპტივად დამტკიცდა, ის პოსტმენოპაუზურ რეჟიმადაც იკვლევა. ადრეული მიგნებებით, სავარაუდო მინიმალურ ეფექტიან დოზაზე — 15 mg — ვაზომოტორული სიმპტომების სიმძიმე 44%-ით შემცირდა, პლაცებოზე კი — 30%-ით. უსაფრთხოების პროფილში ენდომეტრიუმის ჰიპერპლაზია (საშვილოსნოს გასქელება) ან მოულოდნელი გვერდითი მოვლენები არ გამოვლენილა. 15 mg estetrol-ის მიმღებებში ენდომეტრიუმის საშუალო სისქე 2-დან 6 mm-მდე გაიზარდა, თუმცა პროგესტინით მკურნალობის შემდეგ საწყისს დაუბრუნდა. 15 mg დოზამ ასევე გაზარდა ძვლის ცვლის მარკერები და HDL (კარგი ქოლესტერინი), გააუმჯობესა გლუკოზის ტოლერანტობა, თუმცა შედედების პარამეტრებსა და ტრიგლიცერიდებზე არ იმოქმედა.
ახალი პოტენციური აგენტების ჯგუფი: Kisspeptin, ნეიროკინინი B და Dynorphin (KNDy)
ალებისთვის სხვა პოტენციური ჯგუფია NK3-ის ანტაგონისტები. მათი კვლევა ეყრდნობა ახალ მიგნებებს, რომ Kisspeptin-ის, ნეიროკინინ B-ისა და Dynorphin-ის (KNDy) ნეირონებს ვაზომოტორული სიმპტომების ეტიოლოგიაში მნიშვნელოვანი როლი შეიძლება ჰქონდეთ. ერთ-ერთი მათგანის, MLE 4901-ის, შემუშავება ალების 45% შემცირების მიუხედავად შეწყდა, რადგან 28 ქალიდან 3-ს ღვიძლის ფუნქციური ტესტები დროებით ნორმის ზედა ზღვარზე დაახლოებით ოთხიდან ექვსჯერ მეტად მოემატა.
დანარჩენი ორი, fezolinetant და NT-814, ფაზა 2-ის კვლევებშია და პლაცებოსთან შედარებით სიმპტომების მნიშვნელოვანი შემცირება აჩვენა. ფაზა 2a-ში ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენები კუჭ-ნაწლავის მხრივ იყო, თუმცა ამის გამო არცერთ მონაწილეს პრეპარატი არ შეუწყვეტია და ღვიძლის ტესტებიც არ მომატებულა. უფრო დიდ ფაზა 2b-ში ხშირი მოვლენები იყო გულისრევა, დიარეა, დაღლილობა, საშარდე გზების ინფექცია, სინუსიტი, ზედა სასუნთქი გზების ინფექცია, თავის ტკივილი და ხველა. ღვიძლის ფერმენტების მატების გამო ხუთმა ქალმა წამალი შეწყვიტა.
საერთო ჯამში, NK3 ინჰიბიტორები ჩვეულებრივ კარგად ასატანი ჩანს. შესაძლოა ტრანსამინაზების მსუბუქი მატება იყოს, თუმცა ჯერ უცნობია, მთელი კლასის ეფექტია თუ არა. ფოლიკულმასტიმულირებელი ჰორმონი მნიშვნელოვნად არ იზრდება; ეს მნიშვნელოვანია, რადგან მაღალი FSH ძვლის სუსტ ჯანმრთელობას უკავშირდება. ასევე მნიშვნელოვნად არ იზრდება ესტრადიოლი, რაც კლინიკურად ძუძუს კიბოს მაღალი რისკის მქონე ქალებისთვის მნიშვნელოვანია.
NK3 ინჰიბიტორები ჰორმონული ვარიანტის ვერ გამომყენებელი ან არმსურველი ქალებისთვის ჰორმონული მკურნალობის იდეალური ალტერნატივა იქნება. თუმცა ექიმების სათანადო განათლება შეიძლება საჭირო გახდეს ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპიის მასობრივი შეწყვეტის თავიდან ასაცილებლად, განსაკუთრებით ადრეული მენოპაუზისას.
ახალი მკურნალობების უსაფრთხოება ძუძუს კიბოგადატანილ ქალებში
შესაძლოა გაჩნდეს კითხვა, გამოცდილია თუ არა რომელიმე ახალი მკურნალობა ძუძუს კიბოს მქონე ქალებში და ცნობილია თუ არა რამე oksibutinin-ისა და letrozol-ის ერთად მიღებაზე.
ვიცით, რომ ქრონიკული დაავადებების მქონე ქალების უმეტესობა ამ ახალ კვლევებში არ ჩართულა. კლინიკური კვლევებიდან, როგორც ჩანს, გამოირიცხებოდნენ ძუძუს კიბოგადატანილები და არომატაზის ინჰიბიტორების მიმღებები. ასევე NK3-ის ან KNDy-ის ნეირონების მოდულატორების კვლევებიდან ონკოლოგიური პაციენტების გამორიცხვის გამო ასეთი მონაცემები უახლოეს მომავალში, სავარაუდოდ, ხელმისაწვდომი არ იქნება.
თუმცა თავად tamoksifen-ის მიმღებმა და ძუძუს კიბოგადატანილმა ექიმმა Lisa Larkin-მა თქვა, რომ კიბოგადატანილებისთვის oksibutinin-ის დანიშვნისას თავს "სრულიად მშვიდად" გრძნობს. “შეგიძლიათ ძალიან დაბალი დონით დაიწყოთ და პირის სიმშრალე დროთა განმავლობაში მართლაც უმჯობესდება.” Larkin-მა დასძინა, რომ პაციენტებს უნდა ავუხსნათ: ეფექტის სანახავად 2 კვირაა საჭირო და გვერდითი მოვლენები საბოლოოდ გაქრება. "ის ძალიან ასატანი ხდება, ამიტომ ყველას მოგიწოდებთ, კიდევ ერთ კარგ ვარიანტად განიხილოთ."
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.