ფსიქოაქტიური ნივთიერებები 1922 — სიმართლის შრატიდან წამების იარაღამდე
ნივთიერებებს, რომლებიც ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე მოქმედებს, ცვლის ტვინის ფუნქციებს და შეგრძნებებში, ცნობიერებაში, ქცევასა და ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაში ცვლილებებს იწვევს, ფსიქოაქტიური ნივთიერებები ეწოდება.
ფარმაკოლოგიური წამება ან სადამსჯელო მედიცინა 1960-იან და 1970-იან წლებში პოპულარული გახდა ისეთ ქვეყნებში, როგორიც საბჭოთა კავშირი იყო. მაგალითად, საბჭოთა ექიმები მიმართავდნენ ინსულინით შოკურ თერაპიას, მოუსვენრობის გამოსაწვევად ჰალოპერიდოლს, გასაბრუებლად პრომაზინს, ძლიერი ცხელების ან ინექციის ადგილას უკიდურესი ტკივილის გამოსაწვევად კი სულფაზინს. ავტორის, Darius M. Rejali-ს თანახმად, საბჭოთა ექიმები ინჰიბიციის (ემოციების კონტროლის) დაკარგვის გამოწვევას ასევე ცდილობდნენ ნატრიუმის ამობარბიტალის, ლიზერგინის მჟავას დიეთილამიდის (LSD) ან მესკალინის ნარევების შემცველი წამლის კოქტეილების მიცემით.
1922 წელს ფსიქოაქტიური ნაერთების გამოყენება აშშ-ის პოლიციამ დაიწყო და ამერიკელმა მეანმა Robert E. House-მა პატიმრებზე სკოპოლამინი (ალკალოიდია ძლიერი საძილე თვისებებით, რომელიც მაღალი დოზით ღრმა ძილს იწვევს) გამოსცადა. მას შემდეგ, რაც House-მა თავის პაციენტებში მშობიარობის ტკივილების შემცირება შენიშნა, იფიქრა, რომ სკოპოლამინი შეიძლება დამნაშავეებისთვის ტყუილის თქმის ხელის შეშლის საშუალება ყოფილიყო. მიუხედავად იმისა, რომ წამლის ზემოქმედებით მრავალი აღიარება გაკეთდა, მან წარმოშვა არასანდო აღიარებებიც, რომლებიც შეუძლებელ სცენარებსა და ჰალუცინაციებს მოიცავდა. უნდა მიჩნეულიყო თუ არა წამალი წამების იარაღად იმის გამო, რომ ზოგიერთ ადამიანს, ვისაც მას უკეთებდნენ, ავად ხდიდა? 1950-იან წლებში CIA-ს მიერ ჩატარებული დაკითხვებით სკოპოლამინის მოქმედება შეისწავლეს და დადგინდა, რომ არცერთი წამალი არ იწვევდა თანმიმდევრულად სიმართლის შესაბამის ჩვენებებს.
სკოპოლამინი Solanaceae -ის მცენარეთა ოჯახში გვხვდება და ლათინური ამერიკის წარმოშობის Datura -ს მცენარიდან მიიღება. სკოპოლამინი (scopolamine) ანტიქოლინერგული ნივთიერებაა. მას სპაზმის მომხსნელი მოქმედება აქვს და მედიცინაში გამოიყენებოდა სხვადასხვა ეფექტის, მათ შორის გულისრევის თავიდან აცილების გამო. სკოპოლამინი მოქმედებს აცეტილქოლინის — ბუნებრივად წარმოქმნილი ქიმიური ნივთიერების, რომელიც ნერვების, ჯირკვლებისა და კუნთების ფუნქციონირებაში მონაწილეობს — რეცეპტორების დათრგუნვით. სხვა ცნობილ სიმართლის შრატებს შორისაა ნატრიუმის ამიტალი და ნატრიუმის თიოპენტალი, რომლებიც ბარბიტურატები და ზოგადი საანესთეზიო საშუალებებია.
სტატიის ილუსტრაციის აღწერა: Datura-ს ყველა მცენარე ყვავილებსა და თესლში შეიცავს ისეთ ალკალოიდებს, როგორიც სკოპოლამინი და ატროპინია. Datura ისტორიის განმავლობაში საწამლავად და ჰალუცინოგენად გამოიყენებოდა.
სტატიაში ნახსენები ისტორიული პირები: Robert Ernest House (1875–1930)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.