რა არის ეპილეფსია? სიმპტომები, ტიპები, მიზეზები და მკურნალობა

ეპილეფსია, რომელიც ხალხში ბნედის სახელითაც არის ცნობილი, ტვინში არანორმალური ელექტრული აქტივობით გამოწვეული ქრონიკული ნევროლოგიური დაავადებაა, რომელსაც განმეორებითი გულყრები ახასიათებს. ეპილეფსიური გულყრის დროს შეიძლება შეიცვალოს ადამიანის ცნობიერება, განვითარდეს კუნთების უნებლიე მოძრაობები (შეკუმშვა, კანკალი) და სენსორული აღქმის დარღვევა. გულყრა შეიძლება რამდენიმე წამიდან რამდენიმე წუთამდე გაგრძელდეს, მის გარეთ კი ადამიანი, ჩვეულებრივ, ჯანმრთელად ცხოვრობს. ეპილეფსია გადამდები არ არის და სწორი მკურნალობით ეპილეფსიის მქონე მრავალ ადამიანს შეუძლია ჩვეულებრივი ყოველდღიური ცხოვრება გააგრძელოს. ამ სტატიაში ყველასთვის გასაგები ენითაა ახსნილი ეპილეფსიის არსი, ტიპები, სიმპტომები, მიზეზები, მაპროვოცირებელი ფაქტორები და მკურნალობის მეთოდები. ასევე მოცემულია რეკომენდაციები ეპილეფსიასთან ერთად ცხოვრებაზე და პასუხები ხშირად დასმულ კითხვებზე.

რა არის ეპილეფსია (ბნედა)?

ეპილეფსია დაავადებაა, რომელსაც ტვინის ნერვული უჯრედების (ნეირონების) არანორმალური ელექტრული განმუხტვით გამოწვეული გულყრები ახასიათებს. ეპილეფსიის დიაგნოზის დასასმელად, ჩვეულებრივ, მოსალოდნელია, რომ ადამიანს ორი ან მეტი გულყრა ჰქონდეს გადატანილი. ერთი გულყრა, თუ სხვა მიზეზი არ არსებობს, მაშინვე ეპილეფსიას არ ნიშნავს. ეპილეფსიური გულყრა ვლინდება ისეთი სიმპტომებით, როგორიცაა ცნობიერების დაკარგვა ან დაბინდვა, სხეულის კრუნჩხვა, უნებლიე მოძრაობები და ზოგჯერ სენსორული ჰალუცინაციები (მაგალითად, უცნაური სუნის ან ხმის აღქმა). გულყრის შემდეგ ადამიანს, ჩვეულებრივ, მომხდარი არ ახსოვს და ხანმოკლედ შეიძლება გაბრუებასა და დაღლილობას გრძნობდეს. ეპილეფსია, ჩვეულებრივ, ხანგრძლივი (ქრონიკული) მდგომარეობაა; თუმცა შესაბამისი მკურნალობით გულყრები დიდწილად კონტროლდება და ადამიანს ჩვეულებრივი ცხოვრების გაგრძელება შეუძლია.

ეპილეფსიის ტიპები

ეპილეფსია ტვინის დაზიანებული უბნისა და გულყრის ტიპის მიხედვით სხვადასხვა სახეობად იყოფა. ძირითადად, გულყრები ორ კატეგორიად კლასიფიცირდება: ფოკალური (პარციალური) და გენერალიზებული (ზოგადი) . ფოკალური გულყრა ტვინის გარკვეული უბნიდან იწყება, გენერალიზებული კი ერთდროულად ორივე ნახევარსფეროზე მოქმედებს. ყველაზე ხშირი ეპილეფსიური გულყრების ტიპები და მახასიათებლები ქვემოთ ცხრილშია ჩამოთვლილი:

შენიშვნა: ეპილეფსიის მქონე ყველა პაციენტთან გულყრების მიმდინარეობა შეიძლება განსხვავდებოდეს. ზოგს მხოლოდ ერთი ტიპის გულყრა აქვს, სხვებთან კი რამდენიმე ტიპი თანაარსებობს. გულყრის ტიპის სწორად განსაზღვრა მკურნალობის გეგმისთვის მნიშვნელოვანია.

რა სიმპტომები აქვს ეპილეფსიას?

ეპილეფსიის სიმპტომები ძირითადად გულყრის დროს გამოვლენილი ნიშნებია. ისინი გულყრის ტიპისა და ტვინის დაზიანებული უბნის მიხედვით შეიძლება განსხვავდებოდეს. ზოგი გულყრა ძალიან მსუბუქი ნიშნებით მიმდინარეობს, სხვებს კი მკაფიო და ძლიერი ნიშნები ახლავს. ეპილეფსიის გავრცელებული სიმპტომებია შემდეგი:

• ცნობიერების დაკარგვა ან დაბინდვა: გულყრის დროს ადამიანი შეიძლება გარემოს ვერ აცნობიერებდეს ან ცნობიერება სრულად დაკარგოს. მარტივი აბსანსისას ეს რამდენიმე წამით გამოთიშვის სახით ვლინდება, ტონურ-კლონური გულყრისას კი ცნობიერების დაკარგვა შეიძლება წუთობით გაგრძელდეს.
• კრუნჩხვა და კანკალი: სხეულის ნაწილში ან მთელ სხეულში უეცრად განვითარებული კუნთების უნებლიე შეკუმშვა და კანკალი გულყრის ყველაზე თვალსაჩინო ნიშნებს შორისაა. განსაკუთრებით ტონურ-კლონური გულყრის დროს მთელი სხეულის კუნთები იკუმშება და დუნდება, რაც კრუნჩხვით მოძრაობებს იწვევს.
• უეცარი დაცემა ან მიწაზე ჩაკეცვა: ზოგიერთი გულყრისას (მაგალითად, ტონურ-კლონურის ან ატონურის დროს) ადამიანმა შეიძლება კუნთების კონტროლი დაკარგოს და დაეცეს. დაცემისას შესაძლებელია დაზიანება.
• კბილების დაჭერა და ენის კბენა: ძლიერი გულყრის დროს შეიძლება ყბა ჩაიკეტოს (კბილები მჭიდროდ დაეჭიროს) და ადამიანმა უნებლიეთ ენას უკბინოს. ეს გულყრის გავრცელებული ფიზიკური ნიშნებია.
• პირიდან ქაფის დენა: განსაკუთრებით გენერალიზებული გულყრისას, კრუნჩხვის გამო, ადამიანს პირიდან ქაფიანი ნერწყვი შეიძლება გადმოუვიდეს.
• გაშტერებული მზერა ან თვალების სწრაფი ხამხამი: ზოგიერთი გულყრისას თვალები შეიძლება ერთ წერტილს მიაშტერდეს, ან სწრაფი ხამხამი/მარჯვნივ-მარცხნივ მოძრაობა გამოვლინდეს. აბსანსისთვის გაშტერებული მზერა ტიპურია.
• შარდის შეუკავებლობა: ზოგი ძლიერი გულყრისას შარდის ბუშტის კონტროლი დროებით შეიძლება დაიკარგოს და უნებლიე მოშარდვა განვითარდეს.
• სენსორული ცვლილებები (აურა): ეპილეფსიის ზოგიერთი პაციენტი ძლიერი გულყრის წინ გრძნობს გამაფრთხილებელ ნიშნებს, სახელად აურა . აურა სინამდვილეში მცირე ფოკალური გულყრაა და, ჩვეულებრივ, უეცარი უცნაური შეგრძნებით ვლინდება. მაგალითად, აუხსნელი შიში ან დეჟავიუს შეგრძნება, უცნაური სუნის ან გემოს აღქმა, თვალებში სინათლის გაელვება ან ყურებში გუგუნი აურის სენსორული ნიშნები შეიძლება იყოს. აურა პაციენტისთვის მოახლოებული გულყრის შესახებ რამდენიმე წამიანი გაფრთხილებაა.

სიმპტომები, ჩვეულებრივ, გულყრის დასრულებისას წყდება. გულყრის შემდეგ ადამიანმა შეიძლება გარკვეული დროით გამოფიტვა, დაღლილობა და დაბნეულობა იგრძნოს და აღსადგენად რამდენიმე წუთი დასჭირდეს. მოკლედ, ეპილეფსიის სიმპტომები გულყრის მომენტს ახასიათებს და თითოეულ პაციენტთან სხვადასხვა კომბინაციით შეიძლება გამოვლინდეს. თუ ადამიანს ზემოთ აღწერილი ნიშნები განმეორებით აქვს, მნიშვნელოვანია დროულად მიმართოს ექიმს და ეპილეფსიის მხრივ შეფასდეს.

რა იწვევს ეპილეფსიას? (ეპილეფსიის მიზეზები)

ეპილეფსიას ერთი მიზეზი არ აქვს; მის გამოწვევას ან რისკის გაზრდას მრავალი სხვადასხვა ფაქტორი შეიძლება განაპირობებდეს. ზოგიერთ შემთხვევაში გამომწვევი მიზეზი ნათლად ვლინდება, თუმცა შემთხვევების დაახლოებით ნახევარში აშკარა მიზეზი ვერ დგინდება (ასეთ ფორმებს იდიოპათიურ ეპილეფსიას უწოდებენ). ეპილეფსიის ძირითადი ცნობილი მიზეზები შეიძლება ასე ჩამოვთვალოთ:

• გენეტიკური მიდრეკილება: ეპილეფსიის ოჯახური ანამნეზის მქონე პირებთან მისი განვითარების რისკი შეიძლება ოდნავ მაღალი იყოს. ზოგიერთი იშვიათი ტიპი კონკრეტულ გენეტიკურ სინდრომებს უკავშირდება. თუმცა ეპილეფსია უმეტესად პირდაპირ მემკვიდრეობითი დაავადება არ არის; ანუ მშობლიდან შვილზე გარდაუვლად არ გადადის, შეიძლება მხოლოდ მიდრეკილება არსებობდეს.
• ტვინის დაზიანება მშობიარობის დროს: რთული ან პრობლემური მშობიარობისას ბავშვის ტვინის ჟანგბადის ნაკლებობამ, სამშობიარო ტრავმამ ან ახალშობილობის პერიოდში ტვინში სისხლჩაქცევამ შემდგომი ეპილეფსიის წინაპირობა შეიძლება შექმნას.
• თავის მძიმე ტრავმა: უბედური შემთხვევით გამოწვეულმა თავის დაზიანებამ, ტვინის შერყევამ ან ტვინის ქსოვილის დამაზიანებელმა დარტყმამ ეპილეფსიური გულყრები შეიძლება გამოიწვიოს. მაგალითად, ავტოსაგზაო შემთხვევის ან სიმაღლიდან ჩამოვარდნის შემდეგ ეპილეფსია წლების მერეც კი შეიძლება განვითარდეს.
• ტვინის სიმსივნეები ან დაზიანებები: ტვინში განვითარებულმა კეთილთვისებიანმა ან ავთვისებიანმა სიმსივნემ ტვინის ქსოვილზე მოქმედებით ეპილეფსიური გულყრა შეიძლება გამოიწვიოს. განსაკუთრებით ზრდასრულ ასაკში დაწყებული ეპილეფსიისას სტრუქტურულ მიზეზს, მაგალითად, სიმსივნეს ეძებენ.
• ტვინის სისხლძარღვოვანი დაავადებები (ინსულტი, დამბლა): ინსულტით, ტვინში სისხლჩაქცევით ან ტვინის სისხლძარღვის დახშობით გამოწვეულმა დაზიანებამ ეპილეფსიური გულყრები შეიძლება განაპირობოს. საშუალო და უფროს ასაკში დაწყებული ეპილეფსიის ახალი შემთხვევების მნიშვნელოვან ნაწილში ადრე გადატანილი ინსულტის ანამნეზი არსებობს.
• ინფექციები: ტვინის ან მისი გარსების ანთების გამომწვევმა ინფექციებმა, როგორიცაა მენინგიტი, ენცეფალიტი (ტვინის ანთება), შეიძლება მუდმივი დაზიანება დატოვოს და ეპილეფსია გამოიწვიოს. მაღალი სიცხით მიმდინარე მძიმე ინფექციები (განსაკუთრებით ბავშვებში) ზოგჯერ კრუნჩხვით, განმეორებით გულყრებში შეიძლება გადაიზარდოს.
• განვითარების დარღვევები: ზოგიერთი ნეიროგანვითარებითი ან გენეტიკური დაავადებისას, როგორიცაა აუტისტური სპექტრის აშლილობა, ნეიროფიბრომატოზი და ტუბეროზული სკლეროზი, ეპილეფსია ხშირი გამოვლინებაა.
• სხვა მიზეზები: ტვინის სისხლძარღვების მალფორმაციამ, პროგრესირებადმა ნევროლოგიურმა დაავადებამ, ალცჰაიმერის მსგავსმა დემენციის ტიპებმა (უფროს ასაკში) ან ძალიან მაღალი წნევით გამოწვეულმა ტვინის დაზიანებამ (მაგალითად, ეკლამფსიისას) ეპილეფსია შეიძლება გამოიწვიოს. ზოგიერთ მეტაბოლურ პრობლემასაც (მაგალითად, სისხლში ძალიან დაბალ შაქარს ან ელექტროლიტურ დისბალანსს) გულყრის ზღურბლის დაქვეითებით ეპილეფსიის მსგავსი გულყრების გამოწვევა შეუძლია.

შეჯამების სახით, ეპილეფსია სინდრომია, რომელიც მრავალი სხვადასხვა მიზეზით შეიძლება განვითარდეს. როდესაც მიზეზი ვერ დგინდება, მას „უცნობი მიზეზის“ ეპილეფსიას უწოდებენ. მიზეზის დადგენა განსაკუთრებით მკურნალობის დაგეგმვისასაა მნიშვნელოვანი. მაგალითად, ტვინის სიმსივნის მსგავსი მიზეზები ქირურგიულად შეიძლება აღმოიფხვრას, გენეტიკური მიდრეკილების შემთხვევაში კი მიზანი მედიკამენტებით ხანგრძლივი კონტროლია.

ეპილეფსიური გულყრების მაპროვოცირებელი ფაქტორები

ეპილეფსიის მქონე პირებთან ზოგიერთმა გარე ფაქტორმა გულყრის ალბათობა შეიძლება გაზარდოს. ეს მაპროვოცირებელი ფაქტორები, მიუხედავად იმისა, რომ უშუალოდ ეპილეფსიას არ იწვევს, არსებული მიდრეკილებისას გულყრის გამომწვევ გარემოებებადაა ცნობილი. პაციენტებს ურჩევენ, შეძლებისდაგვარად მოერიდონ ქვემოთ ჩამოთვლილ მდგომარეობებს, რომლებმაც გულყრის პროვოცირება შეიძლება მოახდინოს:

• უძილობა და არასაკმარისი ძილი: ძილის არარეგულარულმა რეჟიმმა ან უძილობამ ტვინის აქტივობაზე უარყოფითი გავლენით გულყრის ზღურბლი შეიძლება დააქვეითოს. ეპილეფსიის მქონე ადამიანებთან უძილო ღამის შემდეგ გულყრის რისკი იზრდება.
• სტრესი და ძლიერი მღელვარება: ძლიერმა ემოციურმა სტრესმა, შფოთვამ ან უეცარმა ფსიქოლოგიურმა დაძაბულობამ ეპილეფსიური გულყრა შეიძლება გამოიწვიოს. გამოცდის სტრესი, სამსახურის წნეხი ან შიშის/მღელვარების მომენტები ზოგიერთ პაციენტთან გულყრით შეიძლება დასრულდეს.
• კაშკაშა ან მოციმციმე განათება: განსაკუთრებით ზოგიერთ ტიპში, რომელსაც ფოტოსენსიტიური ეპილეფსია ეწოდება, ძლიერმა ვიზუალურმა სტიმულებმა, მაგალითად, დისკოთეკის განათებამ, გამოსახულების სწრაფმა ცვლილებამ (კომპიუტერული თამაშები, ტელევიზორი) ან ფოტოაპარატის ელვამ, გულყრა შეიძლება გამოიწვიოს. სინათლისადმი მგრძნობიარე ეპილეფსიის მქონე პაციენტებმა ასეთ მაპროვოცირებელ ფაქტორებს ყურადღება უნდა მიაქციონ.
• ალკოჰოლისა და ნივთიერებების გამოყენება: ალკოჰოლის ჭარბი მიღება ან ზოგიერთი ნარკოტიკული/მასტიმულირებელი ნივთიერება ტვინის ბალანსს არღვევს და გულყრებს იწვევს. გულყრა ალკოჰოლის მოქმედების გასვლისას შეიძლება განვითარდეს (მაგალითად, საღამოს დალევის შემდეგ გამთენიისას). ასევე ალკოჰოლის უეცარი შეწყვეტაც გულყრის რისკს ზრდის. ეპილეფსიის მქონე პაციენტებმა ალკოჰოლისა და უკანონო ნივთიერებების გამოყენებას აუცილებლად უნდა აარიდონ თავი.
• წამლების არარეგულარული მიღება: ეპილეფსიის სამკურნალოდ დანიშნული ანტიეპილეფსიური წამლების მიუღებლობამ, დოზის გამოტოვებამ ან ექიმის კონტროლის გარეშე უეცარმა შეწყვეტამ გულყრები შეიძლება გამოიწვიოს. ასევე სხვა დაავადებისთვის მიღებული პრეპარატის ურთიერთქმედებამ ეპილეფსიის წამალთან გულყრის ზღურბლზე შეიძლება იმოქმედოს. ამიტომ წამლის ნებისმიერი ცვლილება ექიმთან შეთანხმებით უნდა მოხდეს.
• ჰორმონული ცვლილებები: ზოგიერთ ქალ პაციენტთან ისეთი ჰორმონული მერყეობა, როგორიცაა მენსტრუაციის პერიოდი , გულყრის სიხშირეზე შეიძლება მოქმედებდეს. ასევე გულყრების მატება შეიძლება გამოვლინდეს ჰორმონული დონის ცვლილებისას, მაგალითად, ორსულობის, მშობიარობის ან მენოპაუზაზე გადასვლის პერიოდში. ასეთ დროს ექიმის დაკვირვებით საჭიროების შემთხვევაში პრეპარატის დოზებს ცვლიან.
• ცხელება და ინფექციები: მაღალმა სიცხემ, განსაკუთრებით ბავშვობაში, შეიძლება გამოიწვიოს გულყრა, სახელად ფებრილური კრუნჩხვა (სიცხესთან დაკავშირებული გულყრა). ეპილეფსიის მქონე პირებთანაც მძიმე ინფექციამ ან მაღალმა სიცხემ არსებული გულყრის ზღურბლი შეიძლება დააქვეითოს. ავადმყოფობისას მნიშვნელოვანია ბევრი სითხის მიღება, დასვენება და ექიმის მითითებით სიცხის კონტროლი.
• ძლიერი დაღლილობა და შიმშილი: ორგანიზმის გადატვირთვამ, ფიზიკურმა გამოფიტვამ ან ხანგრძლივმა შიმშილმა (სისხლში შაქრის დაქვეითებამ) ზოგიერთ მგრძნობიარე ადამიანთან გულყრა შეიძლება გამოიწვიოს. ეპილეფსიის პაციენტებს ურჩევენ, ძალიან დიდხანს არ იშიმშილონ და მძიმე ვარჯიშის შემდეგ დაისვენონ.
• მკვეთრი ხმა ან უეცარი სტიმულები: ძალიან ძლიერი ხმა, მოულოდნელი შემაშინებელი ხმოვანი ეფექტები ან მსგავსი უეცარი სენსორული სტიმულები ზოგიერთი ტიპის ეპილეფსიისას მაპროვოცირებელი შეიძლება იყოს (თუმცა ასეთი შემთხვევები საკმაოდ იშვიათია).

მაპროვოცირებელი ფაქტორები ადამიანებს შორის შეიძლება განსხვავდებოდეს. გულყრების კონტროლისთვის სასარგებლოა, ეპილეფსიის მქონე თითოეულმა პაციენტმა დროთა განმავლობაში დააკვირდეს, რა იწვევს მის გულყრებს, და ამ ფაქტორებისგან თავის არიდებას ეცადოს. ექიმები, ჩვეულებრივ, პაციენტებს რეგულარულ ცხოვრების წესსა და მაპროვოცირებელი ფაქტორების თავიდან აცილებას ურჩევენ.

როგორ სვამენ ეპილეფსიის დიაგნოზს?

ეპილეფსიის დიაგნოსტიკის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯია დეტალური ანამნეზის შეკრება და გულყრების სწორად აღწერა. ექიმი ეყრდნობა პაციენტის ან ახლობლის მონათხრობს იმის შესახებ, თუ რა მოხდა გულყრისას. ამიტომ იმ ახლობლის დაკვირვება, რომელმაც გულყრა ნახა, დიაგნოზისთვის ძალიან ღირებულია. ექიმმა შეიძლება შემდეგ კითხვებზე ეძებოს პასუხი: რამდენად ხშირად ვითარდება გულყრა და რამდენ ხანს გრძელდება? გრძნობს თუ არა პაციენტი წინასწარ გამაფრთხილებელ ნიშანს (აურას)? სხეულის რომელი ნაწილები ზიანდება, იკარგება თუ არა ცნობიერება და რას აკეთებს პაციენტი გულყრისას? როგორ გრძნობს თავს მის შემდეგ?

ამ კლინიკური შეფასების შემდეგ ნევროლოგიური გასინჯვა ტარდება. შემდეგ დიაგნოზის დასაზუსტებლად და გამომწვევი მიზეზის გამოსაკვლევად გარკვეულ ტესტებს ნიშნავენ:

• EEG (ელექტროენცეფალოგრაფია): ეს ეპილეფსიის დიაგნოსტიკის ყველაზე ფართოდ გამოყენებული ტესტია. EEG-ის დროს თავის კანზე მოთავსებული ელექტროდებით ტვინის ელექტრული აქტივობა იწერება. ეპილეფსიის პაციენტებთან, განსაკუთრებით გულყრისას ან მის შემდეგ, EEG-ზე შეიძლება დამახასიათებელი არანორმალური ელექტრული განმუხტვა გამოვლინდეს. EEG უმტკივნეულოა. ზოგჯერ რუტინული EEG-ის ნორმალური შედეგის მიუხედავად, საჭიროებისას ექიმმა შეიძლება ძილის დეპრივაციით EEG ან ხანგრძლივი ვიდეო-EEG მონიტორინგი დანიშნოს.
• ტვინის გამოსახულებითი გამოკვლევა (MRI/CT): მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (MRI) ტვინის სტრუქტურის დეტალურ სურათებს იძლევა და გვიჩვენებს, არსებობს თუ არა სტრუქტურული პრობლემა, მაგალითად, სიმსივნე, ტვინის სისხლძარღვის დახშობა ან თანდაყოლილი ანომალია. კომპიუტერული ტომოგრაფია (CT) კი გადაუდებელ სიტუაციაში ტვინის სურათის სწრაფად მისაღებად შეიძლება გამოიყენონ. ეს მეთოდები განსაკუთრებით ახლად დაწყებული ეპილეფსიის გამომწვევი მიზეზის დადგენაში გვეხმარება.
• ლაბორატორიული ტესტები: სისხლის ტესტებით შეიძლება გამოიკვლიონ გულყრის გამომწვევი მდგომარეობები, მაგალითად, ინფექცია, სისხლში დაბალი შაქარი, ელექტროლიტური დარღვევა ან სხვა მეტაბოლური პრობლემა. განსაკუთრებით პირველი გულყრის შემდეგ ექიმმა შეიძლება ეპილეფსიის დიაგნოზამდე ამ დროებითი მიზეზების გამოსარიცხად ტესტები ჩაატაროს.
• ნეიროფსიქოლოგიური შეფასება: საჭიროებისას, განსაკუთრებით ხანგრძლივი ეპილეფსიის მქონე პირებთან, მეხსიერებისა და ყურადღების მსგავსი კოგნიტიური ფუნქციების შესაფასებლად ნეიროფსიქოლოგიური ტესტები შეიძლება ჩატარდეს. ეს ტვინის ფუნქციებზე ეპილეფსიის გავლენის გაგებაში გვეხმარება.
• სხვა გამოკვლევები: ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება გენეტიკური ტესტები (განსაკუთრებით ბავშვობის სპეციფიკური ეპილეფსიური სინდრომებისას) ან სისხლის სპეციფიკური ანალიზები დაინიშნოს.

დიაგნოზის დასმისას განისაზღვრება პაციენტის გულყრის ტიპი და სავარაუდო მიზეზი და შესაბამისი მკურნალობის გეგმა დგება. მიუხედავად იმისა, რომ ეპილეფსიის დიაგნოსტიკა შეიძლება რთულად ჩანდეს, გამოცდილ ნევროლოგს ზემოთ მოცემული შეფასებების საფუძველზე სწორი დიაგნოზის დასმა შეუძლია. ადრეულ დიაგნოზსა და მკურნალობას დიდი მნიშვნელობა აქვს გულყრების კონტროლისა და ცხოვრების ხარისხის შენარჩუნებისთვის.

ეპილეფსიის მკურნალობის მეთოდები

ეპილეფსიის მკურნალობის მიზანია გულყრების სრულად შეჩერება ან შესაძლო მინიმუმამდე შემცირება და პაციენტისთვის ჩვეულებრივი ყოველდღიური ცხოვრების უზრუნველყოფა. გეგმა ინდივიდუალურად განისაზღვრება ეპილეფსიის ტიპის, გამომწვევი მიზეზის, პაციენტის ასაკისა და ზოგადი ჯანმრთელობის მიხედვით. დღეს ეპილეფსიის მქონე პაციენტების დიდ უმრავლესობას შესაბამისი მკურნალობით გულყრების კონტროლი შეუძლია. მკურნალობის ძირითადი მეთოდებია:

• მედიკამენტური მკურნალობა (ანტიეპილეფსიური პრეპარატები): ეპილეფსიის მკურნალობის საფუძველია რეგულარულად მიღებული ანტიეპილეფსიური პრეპარატები . ექიმი პაციენტის გულყრის ტიპის შესაბამის წამალს ნიშნავს და დაბალი დოზიდან თანდათან ზრდით ყველაზე ეფექტურ დოზას ეძებს. ეს პრეპარატები ტვინის ელექტრული აქტივობის რეგულირებით გულყრის განვითარებას უშლის ხელს. პაციენტების უმეტესობასთან შესაბამისი დოზით ერთი წამლის გამოყენებით გულყრები შეიძლება სრულად შეწყდეს ან მნიშვნელოვნად შემცირდეს. მედიკამენტური მკურნალობა, ჩვეულებრივ, ხანგრძლივია; პაციენტი წამლების მიღებას აგრძელებს, სანამ სულ მცირე რამდენიმე წელი გულყრის გარეშე არ გაივლის. წამლები რეგულარულად უნდა მიიღოთ და ექიმის რეკომენდაციის გარეშე არასოდეს შეწყვიტოთ. ექიმის მეთვალყურეობით ზოგიერთ პაციენტთან წლების შემდეგ დოზა შეიძლება შემცირდეს და პრეპარატი სრულად მოიხსნას, რათა შეფასდეს, გაიარა თუ არა დაავადებამ.

• ქირურგიული მკურნალობა: შემთხვევებში, როდესაც გულყრები წამლებით არ კონტროლდება, არსებობს მედიკამენტური რეზისტენტობა და გულყრები ცხოვრების ხარისხს მნიშვნელოვნად აზიანებს, ქირურგიული ვარიანტები შეიძლება განიხილონ. ეპილეფსიის ქირურგიას, ჩვეულებრივ, ტვინის გარკვეული უბნიდან დაწყებული (ფოკალური) ეპილეფსიისას იყენებენ. მოწინავე გამოსახულებითი და EEG ტექნიკებით გულყრის დაწყების უბანს ადგენენ. თუ ის ისეთ ადგილასაა, რომლის მოცილებაც მნიშვნელოვან ფუნქციას არ დააზიანებს, ამ უბნის არანორმალური ქსოვილი ან კერა ქირურგიულად შეიძლება მოაცილონ. მაგალითად, ტვინის საფეთქლის წილიდან დაწყებული რეზისტენტული ეპილეფსიისას პრობლემური უბნის მოცილებამ ძალიან წარმატებული შედეგი შეიძლება მოიტანოს. ქირურგიული მკურნალობა ყველა პაციენტისთვის შესაფერისი არ არის; გადაწყვეტილებას სპეციალისტთა გუნდი დეტალური შეფასების შემდეგ იღებს.

• ალტერნატიული მკურნალობის მეთოდები: ზოგიერთ განსაკუთრებულ შემთხვევაში ან დამატებითი მკურნალობის სახით შემდეგი მეთოდებიც შეიძლება გამოიყენონ:

  • ცდომილი ნერვის სტიმულაცია (VNS, ეპილეფსიის სტიმულატორი): ოპერაციით გულმკერდში ბატარეის მსგავსი მოწყობილობა თავსდება, რომელიც ტვინისკენ მიმავალ ცდომილ ნერვს რეგულარული ინტერვალებით მსუბუქ ელექტრულ იმპულსებს უგზავნის. ეს მეთოდი რეზისტენტული ეპილეფსიისას გულყრების სიხშირის შემცირებაში შეიძლება დაგვეხმაროს. მიუხედავად იმისა, რომ VNS სრულ განკურნებას არ უზრუნველყოფს, გულყრების სიმძიმე და სიხშირე შეიძლება 50%-მდე შეამციროს.
  • კეტოგენური დიეტა: ეს სპეციალური დიეტაა, რომელიც განსაკუთრებით ბავშვებთან ზოგიერთი რეზისტენტული ეპილეფსიისას გამოიყენება და შეიცავს ბევრ ცხიმსა და ცოტა ნახშირწყალს . ორგანიზმის კეტოზად წოდებულ მეტაბოლურ მდგომარეობაში გადაყვანით მან ტვინში გულყრითი აქტივობის შემცირებას შეიძლება შეუწყოს ხელი. კეტოგენური დიეტა აუცილებლად ექიმისა და დიეტოლოგის მეთვალყურეობით ტარდება.
  • ტვინის ღრმა სტიმულაცია და სხვა მეთოდები: ზოგიერთ სპეციალიზებულ ცენტრში შეიძლება მოწინავე მკურნალობა გამოსცადონ, მაგალითად, ტვინში მოთავსებული ელექტროდებით გულყრითი აქტივობის დათრგუნვა (ტვინის ღრმა სტიმულაცია). ასევე ზოგიერთ პაციენტს დამხმარედ შეიძლება ბიოუკუკავშირის ტექნიკები, მედიტაცია, იოგა და სტრესის შემამცირებელი სხვა მეთოდები ურჩიონ.

• ცხოვრების წესის შეცვლა: სამედიცინო მკურნალობასთან ერთად პაციენტის ცხოვრების წესის გარკვეული ცვლილებებიც მკურნალობის მნიშვნელოვანი ნაწილია. რეგულარული ძილი, ჯანსაღი კვება, სტრესისგან თავის არიდება, მაპროვოცირებელი ფაქტორებისგან დაცვა და ექიმთან რეგულარული შემოწმება გულყრების პრევენციისთვის წამალივით მნიშვნელოვანია. ეს საკითხები შემდეგ განყოფილებაში დეტალურადაა განხილული.

ქვემოთ ცხრილში ეპილეფსიის მკურნალობის ძირითადი მეთოდები და მათი მახასიათებლებია შეჯამებული:

ეპილეფსიის მკურნალობა შეიძლება ხანგრძლივი იყოს და მოთმინებას საჭიროებდეს. ექიმის მეთვალყურეობა ძალიან მნიშვნელოვანია: დოზების შესაცვლელად, გვერდითი ეფექტების გასაკონტროლებლად და საჭიროებისას ალტერნატიული მკურნალობის შესაფასებლად პაციენტს ექიმთან კავშირი უნდა ჰქონდეს. შესაბამისი მკურნალობისა და ექიმის რეკომენდაციების დაცვისას ეპილეფსიის მქონე პაციენტების დიდ ნაწილს გულყრების გარეშე ცხოვრება შეუძლია.

ცხოვრება ეპილეფსიასთან ერთად: დაცვის გზები და რეკომენდაციები

ეპილეფსიის დიაგნოზის მქონე პირთან სამედიცინო მკურნალობასთან ერთად ყოველდღიური სიფრთხილის ზომები და ცვლილებებიც გულყრების კონტროლს აადვილებს. აი, რას უნდა მიაქციონ ყურადღება ეპილეფსიის პაციენტებმა და როგორ დაიცვან თავი:

• ძილის რეგულარული ჩვევა: ყოველდღე საკმარისი და ხარისხიანი ძილი გულყრების პრევენციას უწყობს ხელს. ეცადეთ, შეძლებისდაგვარად ერთსა და იმავე დროს დაიძინოთ და გაიღვიძოთ და უძილობას მოერიდოთ.
• სტრესის მართვა: მოერიდეთ სტრესსა და ძლიერ მღელვარებას. ყოველდღიური სტრესი შეამცირეთ მოდუნების ტექნიკებით (მაგალითად, მედიტაციით, სუნთქვითი ვარჯიშითა და იოგით). საჭიროებისას ფსიქოლოგის ან ფსიქიატრის დახმარებით შფოთვასთან გამკლავების გზები ისწავლეთ.
• წამლების რეგულარული მიღება: ექიმის მიერ დანიშნული ეპილეფსიის პრეპარატები გამოტოვების გარეშე, სწორი დოზით მიიღეთ. წამლის მიღება არ დაგავიწყდეთ; თუ გამოგრჩათ, დოზების დაბალანსებას თვითნებურად ნუ ეცდებით და ექიმს მიმართეთ. რეცეპტი წამლის დამთავრებამდე განაახლეთ, რათა მკურნალობა არ შეწყდეს.
• ალკოჰოლისა და სიგარეტისგან თავის შეკავება: ეპილეფსიის პაციენტებთან ალკოჰოლი მნიშვნელოვანი მაპროვოცირებელი ფაქტორია. თუ შესაძლებელია, საერთოდ ნუ დალევთ, ან სულ მცირე ექიმის მიერ ნებადართულ რაოდენობას ნუ გადააჭარბებთ. სიგარეტი და თამბაქოს სხვა ნაწარმიც ზოგად ჯანმრთელობას აზიანებს, ამიტომ მათი შეწყვეტაა რეკომენდებული. ნარკოტიკულ ნივთიერებებს აუცილებლად უნდა მოერიდოთ.
• სიფრთხილე სინათლის სტიმულებთან: თუ კაშკაშა და მოციმციმე სინათლე გულყრას გიწვევთ, დისკოთეკებსა და ღამის კლუბებში ფრთხილად იყავით ან ასეთ გარემოს მოერიდეთ. ტელევიზორის, კომპიუტერული თამაშისა და სხვა ეკრანების გამოყენებისას სათანადო მანძილი დაიცავით და ძალიან ახლოდან ნუ უყურებთ. საჭიროებისას ეკრანის ფილტრები გამოიყენეთ.
• ჯანსაღი კვება და რეგულარული ვარჯიში: დაბალანსებულად იკვებეთ. ეცადეთ, დიდხანს არ იშიმშილოთ და სისხლში შაქარი ძალიან არ დაიქვეითოთ. მოერიდეთ კოფეინის ჭარბ მიღებას (ყავა, ენერგეტიკული სასმელები). რეგულარული მსუბუქი ვარჯიში (მაგალითად, სიარული, ცურვა) სხეულის ჯანმრთელობისთვის კარგია და სტრესს ამცირებს. თუმცა მოერიდეთ ძალიან დამღლელ ვარჯიშს ან ორგანიზმის გაუწყლოებასა და გამოფიტვას.
• ექიმთან რეგულარული შემოწმება: პერიოდულად ეწვიეთ ნევროლოგს. მკურნალობაზე პასუხის გასაკონტროლებლად და საჭიროებისას დოზების შესაცვლელად ვიზიტები არ უნდა გამოტოვოთ. ექიმმა შეიძლება წამლების გვერდითი ეფექტების საკონტროლო ტესტებიც დანიშნოს, მაგალითად, ღვიძლის ფუნქციის ანალიზები.
• სამედიცინო საიდენტიფიკაციო ნიშნის ტარება: სამაჯურის, ყელსაბამის ან ბარათის ტარება, რომელიც თქვენს ეპილეფსიაზე მიუთითებს, შესაძლო გულყრისას გარშემომყოფებსა და სამედიცინო გუნდს სწორი დახმარების გაწევაში შეიძლება დაეხმაროს.
• ინფორმაცია მიაწოდეთ გარშემომყოფებს: თქვენი მდგომარეობის შესახებ აცნობეთ ოჯახის წევრებს, ახლო მეგობრებსა და სანდო ადამიანებს სამსახურსა თუ სკოლაში. ასწავლეთ, რა უნდა გააკეთონ (და რა არ უნდა გააკეთონ) გულყრის დროს. ინფორმირებული მხარდაჭერის ქსელის წყალობით გულყრისას დახმარება პანიკის გარეშე შეიძლება გაგიწიონ.
• უსაფრთხოების ზომები: ეცადეთ, ცურვის ან სიმაღლეზე მუშაობის მსგავსი საქმიანობისას მარტო არ იყოთ. მცირე სიფრთხილის ზომებმა, მაგალითად, ბანაობისას კარის არჩაკეტვამ, ძალიან ცხელი წყლის არგამოყენებამ და სამზარეულოში ბასრ ხელსაწყოებთან სიფრთხილემ, გულყრისას შესაძლო უბედური შემთხვევები შეიძლება თავიდან აგაცილოთ. ავტომობილის მართვასთან დაკავშირებით აუცილებლად დაიცავით ექიმის რჩევა (ინფორმაცია ქვემოთ FAQ-ის განყოფილებაშია).

ეს რეკომენდაციები ეპილეფსიასთან ცხოვრების გაადვილებასა და გულყრის რისკის შემცირებას ემსახურება. ეპილეფსიით აქტიური და ბედნიერი ცხოვრება ნამდვილად შესაძლებელია. მთავარია, დაავადება მიიღოთ, საჭირო სიფრთხილის ზომები დაიცვათ და მკურნალობის გეგმას მიჰყვეთ.

ხშირად დასმული კითხვები

კითხვა 1: ეპილეფსია (ბნედა) გენეტიკურია? გადადის მშობლიდან შვილზე?
პასუხი: ეპილეფსიის ზოგიერთ ტიპში გენეტიკური მიდრეკილება არსებობს, თუმცა ეპილეფსია უმეტესად პირდაპირ მშობლიდან შვილზე გადაცემადი მემკვიდრეობითი დაავადება არ არის. ოჯახურმა ანამნეზმა განვითარების რისკი შეიძლება ოდნავ გაზარდოს, მაგრამ არ არსებობს წესი, რომ ეპილეფსიის მქონე მშობლის შვილსაც აუცილებლად ექნება ეპილეფსია. მიუხედავად ამისა, განსაკუთრებით ბავშვობაში დაწყებული ზოგიერთი ეპილეფსიური სინდრომი კონკრეტულ გენურ მუტაციებთან შეიძლება იყოს დაკავშირებული. თუ ოჯახში ეპილეფსია რამდენიმე ადამიანს აქვს, ექიმმა შეიძლება გენეტიკური კონსულტაცია გირჩიოთ.

კითხვა 2: შესაძლებელია ეპილეფსიის სრულად განკურნება? მთელი სიცოცხლე გრძელდება?
პასუხი: ეპილეფსიის მქონე მრავალ პაციენტს შესაბამისი მკურნალობით შეუძლია წლების განმავლობაში გულყრების გარეშე იცხოვროს. ზოგიერთთან გარკვეული დროით წამლის მიღებისა და გულყრის გარეშე გატარებული წლების შემდეგ ექიმის კონტროლით მკურნალობა შეიძლება შეწყდეს და გულყრა აღარ განმეორდეს (ანუ ფუნქციური გამოჯანმრთელება მიიღწეს). განსაკუთრებით არსებობს ბავშვობაში დაწყებული ტიპები, რომლებიც მოზარდობაში ქრება. თუმცა მდგომარეობა თითოეულ პაციენტთან განსხვავებულია. ზოგიერთს შესაძლოა მთელი სიცოცხლე, თუნდაც დაბალი დოზით, წამლის მიღება დასჭირდეს. ამჟამად არ არსებობს ერთჯერადი მკურნალობა (მაგალითად, ჯადოსნური აბი), რომელიც „ეპილეფსიას საბოლოოდ გააქრობს“, თუმცა ქირურგიული ჩარევით ზოგიერთ პაციენტთან მუდმივი გამოსავლის მიღწევა შესაძლებელია. შეჯამების სახით, ეპილეფსია შესაბამისი მკურნალობით კონტროლირებადი დაავადებაა და ადამიანს წლების განმავლობაში გულყრის გარეშე ჩვეულებრივი ცხოვრება შეუძლია.

კითხვა 3: რა უნდა გავაკეთო პირველადი დახმარებისთვის ეპილეფსიური გულყრის დროს?
პასუხი: ეპილეფსიური გულყრის მქონე ადამიანის დახმარებისას, უპირველესად, სიმშვიდე შეინარჩუნეთ და შემდეგი ნაბიჯები შეასრულეთ:

• ადამიანი უსაფრთხო პოზიციაში მოათავსეთ: მოაშორეთ გარშემო არსებული ბასრი, მაგარი ან სახიფათო საგნები. თუ შესაძლებელია, ადამიანი იატაკზე დააწვინეთ და თავის ქვეშ რბილი ნივთი (ქურთუკი, ბალიში და სხვ.) დაუდეთ, რათა შესაძლო დარტყმისგან დაიცვათ.
• გვერდზე გადააბრუნეთ: ადამიანი გვერდულად მწოლიარე პოზიციაში შეინარჩუნეთ. ეს სასუნთქი გზის გახსნილად შენარჩუნებას უწყობს ხელს და სეკრეტის (ნერწყვის, ღებინების მასის) სასუნთქ მილში მოხვედრას უშლის ხელს.
• პირში არაფერი ჩაუდოთ: შიშის გამო, რომ გულყრის მქონე ადამიანი ენას გადაყლაპავს, არავითარ შემთხვევაში არ ეცადოთ პირში რაიმე საგნის (კოვზის, ქსოვილის და სხვ.) ჩადებას. ეს ძველი და მცდარი შეხედულებაა; შეიძლება კბილები და ყბის კუნთები დააზიანოს. ენას არ გადაყლაპავს, თუმცა შეიძლება უკბინოს; ამ დროს ვერაფერს გააკეთებთ, საჭიროების შემთხვევაში გულყრის შემდეგ ჩაერევიან.
• მჭიდრო ტანსაცმელი მოუშვით: მოუშვით ჰალსტუხი, შარფი, ქამარი და სხვა მომჭერი ნივთები, რათა თავისუფლად ისუნთქოს. თუ სათვალე უკეთია, მოხსენით.
• აკონტროლეთ გულყრის ხანგრძლივობა: დრო დაინიშნეთ და დააკვირდით, რამდენ ხანს გრძელდება გულყრა. თუ 5 წუთზე მეტხანს გაგრძელდა ან ადამიანს ერთმანეთის მიყოლებით ახალი გულყრები აქვს, გადაუდებელი სამედიცინო დახმარება გამოიძახეთ (დარეკეთ 112-ზე). გულყრების უმეტესობა 1-2 წუთში სრულდება და ამ პერიოდში სასწრაფოს გამოძახება საჭირო არ არის; დაელოდეთ, სანამ გულყრა თავისით დასრულდება.
• გულყრის დასრულებამდე გვერდით დარჩით: ადამიანი გულყრის დასრულებამდე არ დატოვოთ. შეწყვეტის შემდეგ გარკვეული დროით შეიძლება დაბნეული იყოს ან ვერ ხვდებოდეს, რა მოხდა. მშვიდი ხმით მოკლე ინფორმაცია მიაწოდეთ (მაგალითად, „გულყრა გქონდა, ახლა უსაფრთხოდ ხარ“) და დამშვიდებაში დაეხმარეთ. სრულად გონზე მოსვლამდე მზრუნველად დარჩით მასთან.

რა არ უნდა გააკეთოთ: გულყრისას ხელ-ფეხის დაჭერით ადამიანის შეკავებას ნუ ეცდებით; ეს კრუნჩხვას არ შეაჩერებს და პირიქით, დაზიანება შეიძლება გამოიწვიოს. წყლის, საკვების ან წამლის მიცემას ნუ ეცდებით; შეიძლება დახრჩობა გამოიწვიოს. ხალხი გაარიდეთ, ჰაერის მიწოდება უზრუნველყავით და მისი პირადი სივრცე დაიცავით.

კითხვა 4: შეუძლიათ ეპილეფსიის მქონე პაციენტებს ავტომობილის მართვა? მართვის მოწმობის აღება?
პასუხი: ეპილეფსიის პაციენტების მიერ ავტომობილის მართვა გარკვეულ წესებსა და ექიმის თანხმობაზეა დამოკიდებული. თუ გულყრები წამლით კონტროლდება და ადამიანს განსაზღვრული დროის განმავლობაში (ჩვეულებრივ, სულ მცირე 1 წელი) არცერთი გულყრა არ ჰქონია, ექიმის გადაწყვეტილებით მართვის ნება შეიძლება მიეცეს. თურქეთის რეგულაციების მიხედვით, პირებს, რომლებსაც ერთი გულყრა ჰქონდათ ან მკურნალობით სულ მცირე 1 წელი გულყრის გარეშე გაატარეს, ნევროლოგის დასკვნით მართვის მოწმობის მიღება შეუძლიათ. რა თქმა უნდა, თითოეული შემთხვევა ინდივიდუალურია; ფასდება გულყრების მდგომარეობა, ტიპი და სიხშირე. აქტიური ან უკონტროლო გულყრების მქონე პირთა მიერ მართვა სახიფათოა როგორც მათთვის, ისე სხვებისთვის. ექიმი თქვენი მდგომარეობის მიხედვით მართვის მოწმობის საკითხში გაგიწევთ გზამკვლევობას. თანხმობის მიღების შემთხვევაშიც აუცილებელია წამლების რეგულარულად მიღება და გულყრის გარეშე მდგომარეობის შენარჩუნება.

კითხვა 5: ეპილეფსია სასიკვდილო დაავადებაა? შეიძლება გულყრამ სიკვდილი გამოიწვიოს?
პასუხი: თავისთავად ჩვეულებრივი ეპილეფსიური გულყრა, როგორც წესი, სიცოცხლეს საფრთხეს არ უქმნის და ადამიანების უმეტესობა მალევე სრულად აღდგება. სწორად მართვის შემთხვევაში ეპილეფსია სასიკვდილო დაავადება არ არის. თუმცა გარკვეული რისკები არსებობს: ძალიან ხანგრძლივმა გულყრამ (status epilepticus ეწოდება, როდესაც გულყრა 5-10 წუთზე მეტხანს გრძელდება და არ ჩერდება) სიცოცხლეს საფრთხე შეიძლება შეუქმნას და გადაუდებელ სამედიცინო ჩარევას საჭიროებდეს. ასევე გულყრისას უკონტროლო დაცემით, დაზიანებითა და დახრჩობით გამოწვეული მეორეული უბედური შემთხვევები შეიძლება სახიფათო იყოს. მაგალითად, თუ უგონოდ მყოფი ადამიანი გულყრისას წყალში პირქვე დარჩა, დახრჩობის რისკია, ხოლო მოძრაობისას განვითარებულმა გულყრამ ავტოსაგზაო შემთხვევა შეიძლება გამოიწვიოს. ამიტომ მნიშვნელოვანია პაციენტებმა საჭირო სიფრთხილის ზომები მიიღონ. აღწერილია ძილში განვითარებულ გულყრებთან დაკავშირებული ძალიან იშვიათი შემთხვევები, სახელად „SUDEP“ (უეცარი მოულოდნელი სიკვდილი ეპილეფსიისას), თუმცა ეს მდგომარეობა უკიდურესად იშვიათია. საბოლოოდ, ეპილეფსიის მქონე პაციენტების დიდ ნაწილს სიცოცხლის ნორმალური ხანგრძლივობა აქვს. მთავარია რეგულარული მკურნალობა და გულყრების კონტროლი.

კითხვა 6: შეიძლება ეპილეფსიური გულყრა ძილშიც განვითარდეს?
პასუხი: დიახ, ზოგიერთ პაციენტთან გულყრები ძილში ან ჩაძინებისას ვითარდება. ამას ღამის გულყრები ეწოდება. ადამიანმა შეიძლება ვერ შეამჩნიოს, რომ ძილში გულყრა ჰქონდა; თუმცა მინიშნებები შეიძლება იყოს საწოლიდან გადმოვარდნა, დარტყმულ ადგილებზე სისხლჩაქცევა, საწოლში უნებლიე მოშარდვა, ან გულყრისას ყვირილი და უცნაური ხმები. ძილის გულყრები, ჩვეულებრივ, ხანმოკლეა; დილით გაღვიძებისას ადამიანს შეიძლება დაღლილობა და თავის ტკივილი ჰქონდეს, ან უბრალოდ გაუგებარ მდგომარეობაში გაიღვიძოს. თუ ძილში გულყრაზე ეჭვი გაქვთ, აუცილებლად აცნობეთ ექიმს. საჭიროებისას ღამის EEG-ით დიაგნოზი შეიძლება დაზუსტდეს. ღამის გულყრების მქონე პირებს ურჩევენ საძინებელში უსაფრთხოების ზომებს (მაგალითად, საწოლის კიდესთან რბილ ბალიშებს) და, თუ შესაძლებელია, მარტო არ დაძინებას.

კითხვა 7: რომელი ექიმი ან განყოფილება მკურნალობს ეპილეფსიას?
პასუხი: ეპილეფსიის დიაგნოსტიკასა და მკურნალობაზე პასუხისმგებელი სპეციალობაა ნევროლოგია. ზრდასრულებთან დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას ნევროლოგი (თავის ტვინისა და ნერვული სისტემის დაავადებების სპეციალისტი) ახორციელებს. ბავშვებთან კი ბავშვთა ნევროლოგიის სპეციალისტი (პედიატრიული ნევროლოგი) მუშაობს. ეპილეფსიის ოპერაციის საჭიროებისას საქმეში თავისა და ნერვული სისტემის ქირურგია (ნეიროქირურგია) ერთვება. ასევე მკურნალობის პროცესში სამედიცინო გუნდის ნაწილი შეიძლება იყოს დიეტოლოგი, განსაკუთრებით სპეციალური დიეტის საჭიროების მქონე ბავშვებისთვის, და ფსიქოლოგი ან ფსიქიატრი ფსიქოლოგიური მხარდაჭერისთვის. პირველი გულყრის მქონე ადამიანი, ჩვეულებრივ, გადაუდებელ განყოფილებას მიმართავს, საიდანაც ნევროლოგიაში ამისამართებენ. შემდგომი დაკვირვება ნევროლოგიურ ამბულატორიაში გრძელდება. ამიტომ ეპილეფსიის ეჭვისას საუკეთესოა უშუალოდ ნევროლოგთან მიმართვა.