რა არის იმატინიბი (Glivec)? FDA-ს დამტკიცება, თურქეთში რეგისტრაცია და ანაზღაურების მდგომარეობა
კითხვის ხელსაწყოები
ამ სტატიაში
იმატინიბი (Glivec და გენერიკები): გარდამტეხი ეტაპი მიზნობრივ მკურნალობაში
- FDA-ს მიერ დამტკიცებული: დიახ (პირველი დამტკიცების თარიღი: 2001 წლის 10 მაისი)
- სავაჭრო დასახელება და მწარმოებელი, გავრცელება თურქეთში: თავდაპირველი ორიგინალური მოლეკულის სავაჭრო სახელია Glivec (Novartis); არსებობს სხვადასხვა გენერიკული სახელითაც: Gliotin (Abdi İbrahim), Glivon (Nobel İlaç), İmagliv (Saba İlaç), İmatenil (Logus İlaç), İmavec (Koçak Farma), İmatis (Deva Holding), Maxinib (Centurion Pharma).
- აქტიური ნივთიერების დასახელება: იმატინიბი
- გამოყენების ფორმა: პერორალური, ტაბლეტის ფორმით
- კლასი: სიგნალის ტრანსდუქციის ინჰიბიტორი, BCR-ABL ინჰიბიტორი
- კატეგორია: მიზნობრივი აგენტი
- კიბოს ტიპები, რომელთათვისაც დამტკიცებულია:
- ქრონიკული მიელოიდური ლეიკემია (KML),
- ფილადელფიის ქრომოსომის დადებითი მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემია (Ph+ ALL),
- გასტროინტესტინური სტრომული სიმსივნეები (GIST),
- სხვა დაკავშირებული ავთვისებიანი დაავადებები.
რა არის იმატინიბი?
იმატინიბი პირველ რიგში BCR-ABL ტიროზინკინაზის ფერმენტზე მიმართული მცირე მოლეკულის მქონე კიბოს პრეპარატია, რომელიც უჯრედშიდა სასიგნალო გზების დათრგუნვით კიბოს უჯრედების ზრდასა და გამრავლებას აჩერებს. ამასთან, სხვა ტიროზინკინაზური რეცეპტორების, მაგალითად, PDGFR-ისა და c-KIT-ის დათრგუნვით ეფექტიანია გასტროინტესტინური სტრომული სიმსივნეების, ქრონიკული მიელოიდური ლეიკემიის (KML) და ფილადელფიის ქრომოსომის დადებითი ლეიკემიის მსგავსი დაავადებების დროს.
კაცობრიობის ისტორიის ერთ-ერთი უდიდესი წარმატების ამბავი
2001 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული იმატინიბი (Glivec) კიბოს თანამედროვე მკურნალობაში ნამდვილ გარდამტეხ ეტაპად იქცა. ამ პრეპარატმა KML-ისა და GIST-ის მსგავს დაავადებებში მიზნობრივი მკურნალობის შესაძლებლობა დაამტკიცა და ბიოლოგიაზე მიმართული ჭკვიანი თერაპიის ეპოქას გაუძღვა. განსაკუთრებით KML-ის დროს სიცოცხლის ხანგრძლივობისა და ხარისხის მკვეთრი გაუმჯობესებით მან სამეცნიერო სამყაროში დიდი გამოხმაურება გამოიწვია.
იმატინიბის წარმატებამ რევოლუცია არა მხოლოდ ონკოლოგიაში, არამედ სამედიცინო კვლევის მეთოდებშიც მოახდინა. ტრადიციული ქიმიოთერაპია სწრაფად გამყოფ უჯრედებზეა მიმართული, იმატინიბმა კი მხოლოდ დაავადების გამომწვევ კონკრეტულ მოლეკულურ მექანიზმებზე ზემოქმედებით ეფექტიანობაც გაზარდა და გვერდითი მოვლენებიც შეამცირა. ეს მიდგომა კიბოს ნაკლებად ტოქსიკური და უფრო ეფექტიანი პრეპარატების განვითარების პროტოტიპად იქცა.
ამ დიდმა სამეცნიერო წარმატებამ არა მხოლოდ ჯანდაცვის ორგანოების, არამედ მედიისა და საზოგადოების ყურადღებაც მიიპყრო. Time ჟურნალმა, 2001 წლის 28 მაისის ნომერში იმატინიბი გარეკანზე გამოიტანა სათაურით „გარღვევა კიბოს მკურნალობაში“. წამლისთვის უჩვეულო ამ ყურადღებამ ონკოლოგიაში იმატინიბის რევოლუციური გავლენის გლობალური აღიარება უზრუნველყო. გარეკანზე მისი შექმნა აღწერილი იყო როგორც „სამეცნიერო სასწაული კიბოს მკურნალობაში“.
სურათი: Time ჟურნალის გარეკანი (2001 წლის 28 მაისი) — გარდამტეხი ეტაპი, რომელიც მედიცინაში იმატინიბის გარდამქმნელ გავლენაზე ამახვილებს ყურადღებას.
ისტორიული კონტექსტი და გავლენა კაცობრიობაზე
20. საუკუნის მიწურულს კიბოს ბიოლოგიის მოლეკულური საფუძვლების უკეთ გაგება დაიწყო. იმატინიბი 1990-იანი წლების ბოლოს ბიოქიმიკოსმა Nicholas Lyndon-მა აღმოაჩინა და ონკოლოგ Dr. Brian Druker-ის ხელმძღვანელობით გუნდმა კლინიკურ კვლევებში გამოსცადა KML პაციენტებში არსებული BCR-ABL შერწყმული ცილის დასათრგუნად. ეს ცილა მუდმივად აქტიური ტიროზინკინაზა იყო, რომელიც უჯრედის პათოლოგიურ ზრდას იწვევდა. იმატინიბი ამ ფერმენტის შერჩევითი დამიზნებით ერთ-ერთი პირველი პრეპარატი გახდა, რომელმაც კიბოს მოლეკულურ საფუძვლებს შეუტია.
FDA-ს დამტკიცებიდან სულ რამდენიმე წელიწადში KML, რომელიც სასიკვდილო დაავადებად მიიჩნეოდა, ქრონიკულ დაავადებად იქცა. ამ წარმატებამ მკვლევრებსა და ექიმებს იმედი მისცა, რომ მსგავსი მიზნობრივი მკურნალობა კიბოს სხვა ტიპებისთვისაც შეიქმნებოდა.
როგორია იმატინიბის მოქმედების მექანიზმი?
ზემოთ მოცემული სურათი მარტივად განმარტავს BCR-ABL ცილის ნორმალურ ფუნქციასა და იმას, როგორ ბლოკავს იმატინიბი მის აქტივობას:
მარცხენა პანელი (A): BCR-ABL-ის ნორმალური აქტივობა
- BCR-ABL ცილა ტიროზინკინაზაა. ეს არის ფერმენტი, რომელიც ATP-ის (ადენოზინტრიფოსფატის) გამოყენებით ტიროზინის შემცველ სუბსტრატებს ფოსფორილირებს, ანუ ფოსფატს უმატებს.
- ATP ცილას უკავშირდება და სუბსტრატს ფოსფატური ჯგუფები ემატება. ფოსფორილირება უჯრედშიდა სასიგნალო გზებს ააქტიურებს და უჯრედის ზრდასა და გამრავლებას იწვევს.
- BCR-ABL-ის მუდმივი აქტივობა კიბოს უჯრედების უკონტროლო გამრავლებას იწვევს.
მარჯვენა პანელი (B): იმატინიბის მოქმედება
- იმატინიბი BCR-ABL ცილის ATP-ის დამაკავშირებელ უბანს უკავშირდება და ATP-ს ამ უბანში მოხვედრას უშლის ხელს.
- ATP-ის დაუკავშირებლობა ფოსფორილირებას აჩერებს. ეს სუბსტრატის ფოსფორილირებასა და შემდეგ უჯრედშიდა სასიგნალო გზების გააქტიურებას უშლის ხელს.
- შედეგად, უჯრედის ზრდა და გამრავლება ითრგუნება; კიბოს უჯრედები კვდება ან გამრავლებას წყვეტს.
ეს მექანიზმი არის ძირითადი პრინციპი, რომელიც იმატინიბს განსაკუთრებით ეფექტიანს ხდის ისეთი კიბოს დროს, როგორიც ქრონიკული მიელოიდური ლეიკემიაა (KML).
იმატინიბის მოქმედების სხვა მექანიზმებია:
- აპოპტოზის (უჯრედის სიკვდილის) ინდუქცია:
- იმატინიბი BCR-ABL დადებით კიბოს უჯრედებს კლავს, თუმცა მათში დიფერენცირებას არ იწვევს.
- PDGFR და c-Kit რეცეპტორების ინჰიბიცია:
- იმატინიბი სიმსივნის ზრდას აჩერებს კიბოს უჯრედების ზრდის ხელშემწყობი თრომბოციტული წარმოშობის ზრდის ფაქტორის რეცეპტორებისა (PDGFR) და c-Kit-ის დათრგუნვით.
- სხვა ტიროზინკინაზების ინჰიბიცია:
- BCR-ABL-ის გარდა ის P185-ის მსგავს სხვა აქტიურ ტიროზინკინაზებსაც ეფექტიანად აჩერებს და ამგვარად კიბოს ზრდას უფრო ფართოდ აფერხებს.
FDA-ს (აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაცია) დამტკიცების ისტორია
- 2001 წლის 10 მაისი: დამტკიცდა ქრონიკული მიელოიდური ლეიკემიის (KML) სამკურნალოდ.
- 2002: დამტკიცდა გასტროინტესტინური სტრომული სიმსივნეების (GIST) სამკურნალოდ.
- 2006: დამტკიცდა დერმატოფიბროსარკომა პროტუბერანსის (DFSP) სამკურნალოდ.
- 2013 წლის 25 იანვარი: დამტკიცდა ფილადელფიის ქრომოსომის დადებითი მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემიის (Ph+ ALL) მქონე ბავშვების სამკურნალოდ.
- 2024 წლის 22 ნოემბერი: იმატინიბის პერორალური ხსნარის ფორმა Imkeldi სხვადასხვა კიბოს სამკურნალოდ დამტკიცდა.
თურქეთში რეგისტრაცია და თერაპიული ჩვენებები
- ახლად დიაგნოსტირებული ფილადელფიის ქრომოსომის (BCR-ABL) დადებითი (Ph+) ქრონიკული მიელოიდური ლეიკემიის (KML) მქონე ზრდასრული და პედიატრიული პაციენტები, რომლებშიც პირველი ხაზის მკურნალობად ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაცია არ განიხილება.
- ქრონიკული ფაზის Ph+ KML-ის მქონე ზრდასრული ან პედიატრიული პაციენტები ინტერფერონ-ალფას წარუმატებლობის შემდეგ, ასევე აქსელერირებული ფაზის ან ბლასტური კრიზისის Ph+ KML-ის მქონე ზრდასრული ან პედიატრიული პაციენტები.
- ახლად დიაგნოსტირებული ფილადელფიის ქრომოსომის დადებითი მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემიის (Ph+ ALL) მქონე ზრდასრულ და პედიატრიულ პაციენტებში, ქიმიოთერაპიასთან ინტეგრირებულად.
- მორეციდივე ან რეზისტენტული Ph+ ALL-ის მქონე ზრდასრულ პაციენტებში მონოთერაპიის სახით.
- თრომბოციტული წარმოშობის ზრდის ფაქტორის რეცეპტორის (PDGFR) გენის გადაჯგუფებებთან დაკავშირებული მიელოდისპლაზიური/მიელოპროლიფერაციული დაავადებების (MDS/MPD) მქონე ზრდასრული პაციენტები.
- მძიმე ჰიპერეოზინოფილური სინდრომის (HES) და/ან FIP1L1-PDGFRα გადაჯგუფების მქონე ქრონიკული ეოზინოფილური ლეიკემიის (CEL) მქონე ზრდასრული პაციენტები. GLİVEC-ის გავლენა ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის შედეგზე დადგენილი არ არის.
- Kit (CD 117) დადებითი არარეზექტაბელური და/ან მეტასტაზური ავთვისებიანი გასტროინტესტინური სტრომული სიმსივნეების (GIST) მქონე ზრდასრულთა მკურნალობა. ოპერირებული, C-KIT რეცეპტორის დადებითი ზრდასრული GIST (გასტროინტესტინური სტრომული სიმსივნე) პაციენტებში, AFIP (*) კრიტერიუმებით მაღალი რისკის ან სიმსივნის პერფორაციის დროს, ადიუვანტურ მკურნალობაში სამი წლის განმავლობაში,
- არარეზექტაბელური დერმატოფიბროსარკომა პროტუბერანსის (DFSP) მქონე ზრდასრულებისა და ქირურგიისთვის შეუფერებელი მორეციდივე და/ან მეტასტაზური DFSP-ის მქონე ზრდასრულთა მკურნალობა. ზრდასრულ და პედიატრიულ პაციენტებში GLİVEC-ის ეფექტიანობა KML-ის დროს საერთო ჰემატოლოგიური და ციტოგენეტიკური პასუხის მაჩვენებლებსა და პროგრესირების გარეშე გადარჩენას ეფუძნება; Ph+ ALL-ისა და MDS/MPD-ის დროს — ჰემატოლოგიური და ციტოგენეტიკური პასუხის მაჩვენებლებს; HES/CEL-ის დროს — ჰემატოლოგიური პასუხის მაჩვენებლებს; არარეზექტაბელური და/ან მეტასტაზური GIST-ისა და DFSP-ის მქონე ზრდასრულებში — ობიექტურ პასუხს; ადიუვანტური GIST-ის დროს კი — რეციდივის გარეშე გადარჩენას. PDGFR გენის გადაჯგუფებებთან დაკავშირებული MDS/MPD პაციენტებში იმატინიბის გამოცდილება ძალიან შეზღუდულია. ახლად დიაგნოსტირებული ქრონიკული ფაზის KML-ის გარდა, ამ დაავადებებში კლინიკური სარგებლის ან გადარჩენის გაუმჯობესების მაჩვენებელი კონტროლირებული კვლევა არ არსებობს.
(*) AFIP კრიტერიუმებით მაღალი რისკის ჯგუფების განსაზღვრება:
- კუჭში მდებარეობისას სიმსივნის ზომა 6 cm-ზე მეტი და მიტოზური ინდექსი 5-ზე მეტი
- კუჭის გარეთ მდებარეობისას სიმსივნის ზომა 10 cm ან მეტი, ან მიტოზური ინდექსი 5-ზე მეტი
ანაზღაურდება თუ არა იმატინიბი?
სოციალური უზრუნველყოფის დაწესებულების (SGK) მიერ იმატინიბის ანაზღაურებაში შეტანილი მკურნალობის მდგომარეობებია:
- ქრონიკული მიელოიდური ლეიკემიის (KML), მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემიის (ALL), არარეზექტაბელური და/ან მეტასტაზური ავთვისებიანი გასტროინტესტინური სტრომული სიმსივნეების (GIST) დიაგნოზის დროს ანაზღაურდება პროდუქტის მოკლე ინფორმაციის შესაბამისად.
ფასი: 2025 წლის დეკემბრის მდგომარეობით Glivec-ის 100 mg 120 ტაბლეტის სააფთიაქო გასაყიდი ფასი 16613,34 TL და 400 mg 30 ტაბლეტის ფასი 15028,87 TL არის.
იმატინიბის ერთი „კურსის“ (1 თვის) ღირებულება
იმატინიბი პერორალურად ყოველდღიურად გამოიყენება, ამიტომ პრაქტიკაში ღირებულება ჩვეულებრივ 1 თვის მკურნალობაზე ითვლება. ქვემოთ მოცემული გამოთვლები მხოლოდ 2025 წლის დეკემბრის Glivec-ის სააფთიაქო გასაყიდ ფასებს ეფუძნება.
| სცენარი (დღიური დოზა) | საჭირო ტაბლეტები | შეფუთვა/შეძენა | დაახლოებით 1 თვის ღირებულება | შენიშვნა |
|---|---|---|---|---|
| 400 mg/დღე (ქრონიკული ფაზის KML, სტანდარტული საწყისი და სხვა) | 30 დღე → 30×400 mg | 400 mg 30 tb (1 კოლოფი) | 15028,87 TL | ზუსტად 1 კოლოფი საკმარისია. |
| 600 mg/დღე (აქსელერირებული ფაზის/Ph+ ALL-ის და სხვა საწყისი დოზები) | 30 დღე → 30×400 mg + 60×100 mg | 400 mg 30 tb (1 კოლოფი) + 100 mg 120 tb (1 კოლოფი) | 31642,21 TL | 100 mg კოლოფიდან 60 tb რჩება (რადგან ტაბლეტი ერთჯერადი გამოყენების არ არის, „დარჩენილი ტაბლეტი“ შეიძლება მომდევნო თვეში გამოიყენონ). |
| 800 mg/დღე (მაქს. 2×400 mg/დღე) | 30 დღე → 60×400 mg | 400 mg 30 tb (2 კოლოფი) | 30057,74 TL | ყველაზე პრაქტიკული მიდგომაა 2 კოლოფი 400 mg. |
მნიშვნელოვანი შენიშვნა
ეს გამოთვლა პრეპარატის ფასს ეფუძნება; არ მოიცავს საავადმყოფოს/აფთიაქის გამოყენების ხარჯებს, ლაბორატორიის/დაკვირვების ღირებულებას, ფასდაკლების/პროტოკოლის სხვაობასა და ანაზღაურების პირობებს.
რა მდგომარეობაა იმატინიბისთვის TİTCK-ის დამატებითი ნებართვის გარეშე გამოსაყენებელი ჩვენების გარეთ პრეპარატების სიაში?
- შორსწასული ქორდომა:
- რადიოთერაპიისა თუ ქირურგიისთვის შეუფერებელ პაციენტებში მისი გამოყენება 1. ხაზში მიზანშეწონილია.
- შორსწასული დესმოიდური სიმსივნე (აგრესიული ფიბრომატოზი):
- გამოყენება მიზანშეწონილია ლოკალური მკურნალობისთვის შეუფერებელ პაციენტებში.
- შორსწასული ტენოსინოვიური გიგანტურუჯრედოვანი სიმსივნე / პიგმენტური ვილონოდულური სინოვიტი:
- გამოყენება მიზანშეწონილია მეორე და შემდგომ ხაზებში.
- ლორწოვანის ავთვისებიანი მელანომა:
- c-KIT მუტაციის მქონე პაციენტებში გამოყენება მიზანშეწონილია 2. და შემდგომ ხაზებში. c-KIT ამპლიფიკაცია ან იმუნოჰისტოქიმიით ნაჩვენები c-KIT დადებითობა c-KIT მუტაციად ვერ ჩაითვლება.
რეზისტენტობის მექანიზმი
- BCR-ABL ტიროზინკინაზის ექსპრესიის მატება:
- BCR-ABL გენის ამპლიფიკაციით ტიროზინკინაზის რაოდენობა იზრდება, რაც წამლისადმი რეზისტენტობას იწვევს.
- BCR-ABL ტიროზინკინაზის მუტაციები:
- BCR-ABL ტიროზინკინაზაში წარმოქმნილი მუტაციები წამლის დამაკავშირებელი უბნის აფინურობას ამცირებს და წამლისადმი რეზისტენტობას ზრდის.
- P170 გლიკოპროტეინის ექსპრესიის მატება:
- ეს ცილა უჯრედიდან წამლის გატანას ზრდის და ამით უჯრედშიდა ეფექტიანობას ამცირებს.
- პრეპარატის გაძლიერებული დაშლა ან მეტაბოლიზმი:
- ჯერ სრულად დაუდგენელი მექანიზმებით წამლის მეტაბოლიზმი ან უჯრედშიდა დაშლა იზრდება.
- c-Kit-ის ექსპრესიის მატება:
- c-Kit გენის ამპლიფიკაცია ტიროზინკინაზის დონის ზრდას იწვევს.
- c-Kit ტიროზინკინაზის მუტაციები:
- c-Kit ტიროზინკინაზის მუტაციები წამლის ამ ცილასთან დაკავშირების უნარს ამცირებს და რეზისტენტობას იწვევს.
ფარმაკოკინეტიკური თვისებები
- შეწოვა
- იმატინიბის პერორალური ბიოშეღწევადობა დაახლოებით 100%-ია. მიღებისას პრეპარატი სწრაფად შეიწოვება და მაქსიმალურ პლაზმურ კონცენტრაციას, როგორც წესი, 2-3 საათში აღწევს.
- განაწილება
- იმატინიბი პლაზმის ცილებს მაღალი ხარისხით (95%) უკავშირდება, ძირითადად ალბუმინსა და α1-მჟავა გლიკოპროტეინს. წონასწორული კონცენტრაციები 2-3 დღეში მიიღწევა.
- მეტაბოლიზმი
- იმატინიბი ძირითადად ღვიძლის CYP3A4 მიკროსომული ფერმენტებით მეტაბოლიზდება. სხვა ციტოქრომ P450 ფერმენტებს მის მეტაბოლიზმში მხოლოდ მცირე როლი აქვთ.
- მთავარი მეტაბოლიტი: N-დემეთილირებული პიპერაზინის წარმოებული in vitro ძირითად პრეპარატთან მსგავს აქტივობას ავლენს.
- გამოყოფა: პრეპარატის დიდი ნაწილი განავლით, უმეტესად მეტაბოლიტების სახით გამოიყოფა.
- ნახევარგამოყოფის პერიოდი: ძირითადი პრეპარატის ტერმინალური ნახევარგამოყოფის პერიოდი დაახლოებით 18 საათია, მთავარი მეტაბოლიტის (N-დესმეთილის წარმოებულის) კი დაახლოებით 40 საათი.
- იმატინიბი ძირითადად ღვიძლის CYP3A4 მიკროსომული ფერმენტებით მეტაბოლიზდება. სხვა ციტოქრომ P450 ფერმენტებს მის მეტაბოლიზმში მხოლოდ მცირე როლი აქვთ.
ეს ფარმაკოკინეტიკური თვისებები იმატინიბს პლაზმაში სტაბილური კონცენტრაციის მიღწევისა და დოზირების მოქნილობის შესაძლებლობას აძლევს.
დოზის დიაპაზონი
- ქრონიკული ფაზის KML:
- საწყისი დოზა დღეში 400 mg-ია. შემდეგ შემთხვევებში შეიძლება 400 mg-დან 600 mg-მდე ან მაქსიმუმ 800 mg-მდე გაზრდის განხილვა (დღეში ორჯერ 400 mg):
- დაავადების პროგრესირება (ნებისმიერ დროს),
- სულ მცირე 3-თვიანი მკურნალობის მიუხედავად არასაკმარისი ჰემატოლოგიური პასუხი,
- 12-თვიანი მკურნალობის ბოლოს ციტოგენეტიკური პასუხის არარსებობა,
- მანამდე მიღწეული ჰემატოლოგიური და/ან ციტოგენეტიკური პასუხის დაკარგვა.
- დოზის გაზრდის შემდეგ გვერდითი მოვლენების შესაძლო გახშირების გამო პაციენტებს მჭიდრო დაკვირვება სჭირდებათ.
- საწყისი დოზა დღეში 400 mg-ია. შემდეგ შემთხვევებში შეიძლება 400 mg-დან 600 mg-მდე ან მაქსიმუმ 800 mg-მდე გაზრდის განხილვა (დღეში ორჯერ 400 mg):
- აქსელერირებული ფაზის ან ბლასტური კრიზისის KML:
- საწყისი დოზა დღეში 600 mg-ია. საჭიროებისას დოზა შეიძლება 800 mg-მდე გაიზარდოს (დღეში ორჯერ 400 mg).
- გასტროინტესტინური სტრომული სიმსივნეები (GIST):
- არაოპერაბელური/მეტასტაზური GIST: საწყისი დოზა დღეში 400 mg-ია. პროგრესირებისას დოზა შეიძლება 600 mg-მდე ან 800 mg-მდე გაიზარდოს.
- ადრეული სტადიის GIST: ოპერაციის შემდგომი ადიუვანტური მკურნალობის რეკომენდებული დოზა დღეში 400 mg-ია და მკურნალობა 3 წელი გრძელდება.
- მიელოდისპლაზიური/მიელოპროლიფერაციული დაავადებები (MDS/MPD):
- საწყისი დოზა დღეში 400 mg-ია.
- ჰიპერეოზინოფილური სინდრომი/ქრონიკული ეოზინოფილური ლეიკემია (HES/CEL):
- საწყისი დოზა დღეში 400 mg-ია.
- ფილადელფიის ქრომოსომის დადებითი მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემია (Ph+ ALL):
- საწყისი დოზა დღეში 600 mg-ია.
- დოზის კორექტირება:
- მაღალი დოზის საჭიროება:
- დოზის გაზრდა შესაძლებელია, თუ აუტანელი ტოქსიკურობა ან მძიმე გვერდითი მოვლენები არ არსებობს.
- თირკმლის ან ღვიძლის უკმარისობა:
- ზომიერი ან მძიმე უკმარისობისას დოზა უნდა შემცირდეს (მაგალითად, ღვიძლის მსუბუქი უკმარისობისას რეკომენდებული დოზა შეიძლება 75%-მდე შემცირდეს).
- მაღალი დოზის საჭიროება:
ექიმმა ეს დოზები მკურნალობისას პაციენტის კლინიკური პასუხისა და ამტანობის შესაბამისად შეიძლება შეცვალოს.
წამალთაშორისი ურთიერთქმედებები
- ფენიტოინი და CYP3A4 ფერმენტის სხვა ინდუქტორები:
- ფენიტოინი, კარბამაზეპინი, რიფამპინი, ფენობარბიტალი და St. John’s Wort, რომლებიც ღვიძლში CYP3A4 ფერმენტს ასტიმულირებს, იმატინიბის მეტაბოლიზმს ზრდის და მის ინაქტივაციასა და ეფექტიანი კონცენტრაციის შემცირებას იწვევს.
- CYP3A4 ფერმენტის ინჰიბიტორები:
- კეტოკონაზოლი, იტრაკონაზოლი, ერითრომიცინი და კლარითრომიცინი, რომლებიც CYP3A4 ფერმენტს თრგუნავს, იმატინიბის მეტაბოლიზმს ამცირებს. ამან შეიძლება პრეპარატის დონისა და ტოქსიკურობის პოტენციური რისკის ზრდა გამოიწვიოს.
- ვარფარინი:
- ვარფარინის მიმღებ პაციენტებში იმატინიბი ღვიძლის P450 სისტემის საშუალებით ვარფარინის მეტაბოლიზმს თრგუნავს. ამან შეიძლება პროთრომბინის დროისა (PT) და საერთაშორისო ნორმალიზებული თანაფარდობის (INR) ცვლილება ან სისხლდენის რისკის ზრდა გამოიწვიოს. იმატენიბით მკურნალობისას ვარფარინის მიმღებთა შედედების მაჩვენებლებს (PT და INR) მჭიდროდ უნდა დააკვირდნენ. საჭიროებისას ვარფარინის დოზა ფრთხილად უნდა დაკორექტირდეს.
საყურადღებო მდგომარეობები
- პაციენტები რეგულარულად უნდა აიწონონ და სითხის შეკავების ნიშნებზე დაკვირვება ჩაუტარდეთ:
- სითხის შეკავებისა და შეშუპების რისკი წამლის უფრო მაღალი დოზებისა და 65 წელზე უფროსი ასაკის პაციენტებში იზრდება.
- ღვიძლის უკმარისობა:
- ღვიძლის მსუბუქი ან ზომიერი უკმარისობის მქონე პაციენტებში დოზის შეცვლა საჭირო არ არის. ღვიძლის მძიმე უკმარისობისას რეკომენდებული საწყისი დოზა 25%-ით უნდა შემცირდეს.
- თირკმლის უკმარისობა:
- თირკმლის ზომიერი უკმარისობისას (კრეატინინის კლირენსი 20–39 mL/წთ) 400 mg-ზე მეტი დოზა რეკომენდებული არ არის და საწყისი დოზა 50%-ით უნდა შემცირდეს. მსუბუქი უკმარისობისას (კრეატინინის კლირენსი 40–59 mL/წთ) 600 mg-ზე მეტი დოზა რეკომენდებული არ არის.
- სისხლის ანალიზის მონიტორინგი:
- სისხლის საერთო ანალიზი მკურნალობის პირველ თვეში ყოველკვირეულად, მეორე თვეში ყოველ ორ კვირაში ერთხელ და შემდეგ რეგულარული ინტერვალებით უნდა ჩატარდეს.
- პრეპარატი საკვებთან და დიდ ჭიქა წყალთან ერთად უნდა მიიღონ:
- ეს კუჭ-ნაწლავის გაღიზიანების რისკს ამცირებს. ყლაპვის გაძნელებისას ტაბლეტები წყალში ან ვაშლის წვენში შეიძლება გახსნან.
- ჰემატოლოგიური პასუხები:
- ჰემატოლოგიური პასუხები, როგორც წესი, მკურნალობის დაწყებიდან 2 კვირაში აღინიშნება, სრული ჰემატოლოგიური პასუხი კი 4 კვირაში მიიღწევა. ციტოგენეტიკური პასუხები დაწყებიდან 2-დან 10 თვემდე პერიოდში შეიძლება გამოჩნდეს. საუკეთესო ციტოგენეტიკურ პასუხამდე მედიანური დრო დაახლოებით 5 თვეა.
- ფენიტოინი და CYP3A4-ის სხვა ინდუქტორები:
- ფენიტოინმა და CYP3A4 ფერმენტის სხვა ინდუქტორებმა, როგორიცაა კარბამაზეპინი, რიფამპინი, ფენობარბიტალი და St. John’s Wort, იმატინიბის მეტაბოლიზმის ზრდით შეიძლება ეფექტიანობა შეამციროს. ასეთ შემთხვევაში იმატინიბის დოზის გაზრდა შეიძლება გახდეს საჭირო.
- ვარფარინის გამოყენება:
- იმატინიბმა ღვიძლის P450 სისტემის საშუალებით შეიძლება ვარფარინის მეტაბოლიზმი დათრგუნოს. ამას შეუძლია პროთრომბინის დროისა (PT) და საერთაშორისო ნორმალიზებული თანაფარდობის (INR) ცვლილება ან სისხლდენის რისკის ზრდა გამოიწვიოს. ვარფარინის მიმღები პაციენტების შედედების მაჩვენებლებს მჭიდროდ უნდა დააკვირდნენ. საჭიროებისას ანტიკოაგულაციისთვის დაბალმოლეკულური ან სტანდარტული ჰეპარინი უნდა გამოიყენონ.
- გულის ფუნქციის მონიტორინგი:
- მკურნალობამდე და მკურნალობისას გულის ფუნქცია სკრინინგით (MUGA, რადიონუკლიდური ვენტრიკულოგრაფია) ან ექოკარდიოგრაფიით უნდა გაკონტროლდეს. შეშუპებისას გასათვალისწინებელია გულის შეგუბებითი უკმარისობის (KKY) შესაძლებლობა.
- გრეიპფრუტი და მსგავსი პროდუქტები:
- თავი უნდა აარიდონ გრეიპფრუტის წვენს, სევილიურ ფორთოხალს, კარამბოლასა და პომელოს. ამ პროდუქტებს CYP3A4 ფერმენტის დათრგუნვით შეუძლიათ წამლის დონის ზრდა გამოიწვიონ.
- პაციენტებს დეპრესიის ნიშნებისა და სუიციდური აზრების მხრივ დაკვირვება უნდა ჩაუტარდეთ:
- იმატინიბით მკურნალობისას ფსიქოლოგიური მდგომარეობის ასეთი ცვლილებები შეიძლება გამოვლინდეს.
- კუნთებისა და ჩონჩხის ტკივილი:
- იმატინიბის ხანგრძლივი გამოყენებისა და მკურნალობის შეწყვეტის შემდეგ შეიძლება კუნთებისა და ჩონჩხის ტკივილი განვითარდეს. ის ჩვეულებრივ მხრებში, თეძოებში, კიდურებსა და ხელებში/ტერფებში იგრძნობა.
- არტერიული წნევისა და გულისცემის მონიტორინგი:
- მკურნალობის პირველ წელს პაციენტების არტერიული წნევა და გულისცემა ყოველთვიურად უნდა გაკონტროლდეს.
- B ჰეპატიტის მონიტორინგი:
- მკურნალობის დაწყებამდე ყველა პაციენტს B ჰეპატიტის (HBV) ინფექციაზე სკრინინგი უნდა ჩაუტარდეს. HBV-ის მატარებლებს მკურნალობისას აქტიური ინფექციის ნიშნებზე დაკვირვება სჭირდებათ. HBV-ის რეაქტივაციისას იმატინიბით მკურნალობა საბოლოოდ უნდა შეწყდეს.
- ორსულობა:
- იმატინიბი ორსულობის D კატეგორიას მიეკუთვნება. ეს ნიშნავს, რომ ორსულობისას მის გამოყენებას ნაყოფის დაზიანების პოტენციალი აქვს. ორსულობისას გამოყენება რეკომენდებული არ არის; ასევე არ არის რეკომენდებული ძუძუთი კვება. რეპროდუქციული ასაკის ქალებმა მკურნალობისას კონტრაცეფციის ეფექტიანი მეთოდი უნდა გამოიყენონ.
გვერდითი მოვლენები
- გულისრევა და ღებინება (40–50%):
- პაციენტების 40-50%-ში გვხვდება. ჩვეულებრივ კაფსულების ყლაპვას უკავშირდება და საკვებთან ერთად მიღებისას მცირდება.
- კოჭისა და თვალბუდის გარშემო დროებითი შეშუპება:
- მსუბუქი ან ზომიერი ხარისხით გვხვდება.
- პერიოდულად გამოვლენილი მიალგია:
- ზოგ პაციენტში კუნთების ტკივილი შეიძლება გამოვლინდეს.
- სითხის შეკავება:
- სითხის შეკავება შეიძლება პლევრალური გამონაჟონით, ასციტით, ფილტვის შეშუპებითა და წონის მატებით გამოვლინდეს. ის ჩვეულებრივ დოზას უკავშირდება და უფრო ხშირია ხანდაზმულ ან ბლასტურ კრიზისში მყოფ KML პაციენტებში. გულის შეგუბებითი უკმარისობა (KKY) იშვიათი, თუმცა მძიმე არასასურველი მოვლენაა.
- დიარეა (25–30%):
- პაციენტების დაახლოებით მეოთხედში გვხვდება.
- ძვლის ტვინის დათრგუნვა:
- ნეიტროპენიითა და თრომბოციტოპენიით ხასიათდება.
- შრატის ტრანსამინაზების მსუბუქი, დროებითი მატება:
- უმეტესად კლინიკურად უსიმპტომოა.
- კანის ტოქსიკურობა:
- შეიძლება ბულოზური რეაქციები გამოვლინდეს, მაგალითად, მულტიფორმული ერითემა და სტივენს-ჯონსონის სინდრომი.
- ძილის დარღვევები, დეპრესია და სუიციდური აზრები:
- ზოგ პაციენტში უძილობა, დეპრესია და სუიციდური აზრებია აღწერილი.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.