İmatinib (Glivec) nədir? FDA təsdiqi, Türkiyədə qeydiyyatı və ödəniş vəziyyəti
Oxu alətləri
Bu məqalədə
İmatinib (Glivec və generikləri): hədəfə yönəlmiş müalicədə dönüş nöqtəsi
- FDA təsdiqi: bəli (ilk təsdiq tarixi: 10 may 2001)
- Ticarət adı və istehsalçı, Türkiyədə paylanması: ilkin orijinal molekulun ticarət adı Glivec-dir (Novartis); müxtəlif generik adlarla da mövcuddur: Gliotin (Abdi İbrahim), Glivon (Nobel İlaç), İmagliv (Saba İlaç), İmatenil (Logus İlaç), İmavec (Koçak Farma), İmatis (Deva Holding), Maxinib (Centurion Pharma).
- Təsiredici maddənin adı: İmatinib
- Tətbiq üsulu: ağızdan, tablet formasında
- Sinfi: siqnal ötürülməsi inhibitoru, BCR-ABL inhibitoru
- Kateqoriya: hədəfə yönəlmiş preparat
- Təsdiqləndiyi xərçənglər:
- Xroniki mieloid leykoz (KML),
- Philadelphia xromosomu müsbət kəskin limfoblastik leykoz (Ph+ ALL),
- Qastrointestinal stromal şişlər (GIST),
- digər əlaqəli bədxassəli xəstəliklər.
İmatinib nədir?
İmatinib əsasən BCR-ABL tirozin kinaza fermentini hədəfləyən və hüceyrədaxili siqnal yollarını inhibə edərək xərçəng hüceyrələrinin böyüməsini və çoxalmasını dayandıran kiçik molekullu xərçəng dərmanıdır. Bundan əlavə, PDGFR və c-KIT kimi digər tirozin kinaza reseptorlarını inhibə etməsi sayəsində qastrointestinal stromal şişlər, xroniki mieloid leykoz (KML) və Philadelphia xromosomu müsbət leykoz kimi xəstəliklərdə təsirlidir.
Bəşəriyyət tarixinin ən böyük uğur hekayələrindən biri
2001-ci ildə FDA təsdiqi alan imatinib (Glivec) müasir xərçəng müalicəsində dönüş nöqtəsi oldu. KML və GIST kimi xəstəliklərdə hədəfə yönəlmiş müalicənin mümkünlüyünü göstərən bu dərman biologiyanı hədəfləyən müalicələr dövrünün öncülü oldu. Xüsusilə KML-də xəstələrin sağqalım müddətini və həyat keyfiyyətini kəskin yaxşılaşdırması elm dünyasında böyük əks-səda doğurdu.
İmatinibin uğuru təkcə onkologiyada deyil, tibbi tədqiqat üsullarında da inqilab yaratdı. Ənənəvi kimyaterapiya sürətlə bölünən hüceyrələri hədəflədiyi halda, imatinib yalnız xəstəliyə səbəb olan müəyyən molekulyar mexanizmləri hədəfləməklə həm effektivliyi artırdı, həm də yan təsirləri azaltdı. Bu yanaşma daha az toksik, daha təsirli xərçəng dərmanlarının hazırlanması üçün prototip oldu.
Bu böyük elmi uğur səhiyyə qurumları ilə yanaşı medianın və ictimaiyyətin də diqqətini çəkdi. Time jurnalı 28 may 2001-ci il sayında imatinibi "Xərçəng müalicəsində çığır açan yenilik" başlığı ilə üz qabığına çıxardı. Bir dərmana göstərilən bu qeyri-adi maraq imatinibin onkologiyadakı inqilabi təsirinin qlobal səviyyədə tanınmasını təmin etdi. Üz qabığında imatinibin hazırlanmasını "xərçəng müalicəsində elmi möcüzə" adlandıran ifadələr yer aldı.
Şəkil: Time jurnalının üz qabığı (28 may 2001) – imatinibin tibbdə dəyişdirici təsirinə diqqət çəkən dönüş nöqtəsi.
Tarixi kontekst və bəşəriyyətə təsiri
20-ci əsrin sonlarına yaxın xərçəng biologiyasının molekulyar əsasları daha yaxşı anlaşılmağa başlanmışdı. İmatinib 1990-cı illərin sonunda biokimyaçı Nicholas Lyndon tərəfindən kəşf edilmiş və onkoloq doktor Brian Druker-in rəhbərlik etdiyi komanda tərəfindən KML xəstələrində olan BCR-ABL füziya zülalını inhibə etmək üçün klinik tədqiqatlarda sınanmışdı. Bu zülal hüceyrələrin anormal böyüməsinə səbəb olan daim aktiv tirozin kinaza idi. İmatinib həmin fermenti seçici hədəfləyərək xərçəngin molekulyar əsaslarına təsir edən ilk dərmanlardan oldu.
FDA təsdiqindən cəmi bir neçə il sonra ölümcül sayılan KML xroniki xəstəliyə çevrildi. Bu uğur tədqiqatçılara və həkimlərə digər xərçənglərdə də oxşar hədəfə yönəlmiş müalicələr hazırlamağın mümkünlüyünə ümid verdi.
İmatinibin təsir mexanizmi necədir?
Yuxarıdakı şəkil BCR-ABL zülalının normal fəaliyyətini və imatinibin bu zülalın aktivliyini necə blokladığını sadə şəkildə izah edir:
Sol panel (A): Normal BCR-ABL aktivliyi
- BCR-ABL zülalı tirozin kinazadır. Yəni ATP-dən (adenozin trifosfatdan) istifadə edərək tirozin tərkibli substratları fosforlaşdıran, onlara fosfat əlavə edən fermentdir.
- ATP zülala bağlanır və substrata fosfat qrupları əlavə edilir. Bu fosforlaşma hüceyrədaxili siqnal yollarını aktivləşdirərək hüceyrələrin böyüməsini və çoxalmasını başladır.
- BCR-ABL-nin daim aktiv olması xərçəng hüceyrələrinin nəzarətsiz çoxalmasına səbəb olur.
Sağ panel (B): İmatinibin təsiri
- İmatinib BCR-ABL zülalının ATP bağlanma sahəsinə bağlanaraq ATP-nin həmin sahəyə çatmasına mane olur.
- ATP-nin bağlana bilməməsi fosforlaşmanı dayandırır. Bununla substratın fosforlaşmasının və ardınca hüceyrədaxili siqnal yollarının aktivləşməsinin qarşısı alınır.
- Nəticədə hüceyrələrin böyüməsi və çoxalması əngəllənir, xərçəng hüceyrələri ölür və ya çoxalmağı dayandırır.
Bu mexanizm imatinibin xüsusilə xroniki mieloid leykoz (KML) kimi xərçənglərdə yüksək təsirini təmin edən əsas prinsipdir.
İmatinibin digər təsir mexanizmləri bunlardır:
- Apoptozun (hüceyrə ölümünün) induksiyası:
- İmatinib BCR-ABL müsbət xərçəng hüceyrələrini öldürür, lakin bu hüceyrələrdə diferensiasiya yaratmır.
- PDGFR və c-Kit reseptorlarının inhibisiyası:
- İmatinib xərçəng hüceyrələrinin böyüməsini təmin edən trombosit mənşəli böyümə faktoru reseptorlarını (PDGFR) və c-Kit-i inhibə edərək şişin böyüməsini dayandırır.
- Digər tirozin kinazaların inhibisiyası:
- BCR-ABL-dən başqa P185 kimi digər aktiv tirozin kinazaları da təsirli şəkildə dayandıraraq xərçəngin böyüməsini daha geniş əngəlləyir.
FDA (ABŞ Qida və Dərman İdarəsi) təsdiqlərinin tarixçəsi
- 10 may 2001: xroniki mieloid leykozun (KML) müalicəsi üçün təsdiqlənib.
- 2002: qastrointestinal stromal şişlərin (GIST) müalicəsi üçün təsdiq alıb.
- 2006: dermatofibrosarkoma protuberansın (DFSP) müalicəsi üçün təsdiqlənib.
- 25 yanvar 2013: Philadelphia xromosomu müsbət kəskin limfoblastik leykozu (Ph+ ALL) olan uşaqların müalicəsi üçün təsdiq alıb.
- 22 noyabr 2024: imatinibin ağızdan qəbul edilən məhlul forması Imkeldi müxtəlif xərçənglərin müalicəsi üçün təsdiqlənib.
Türkiyədə qeydiyyatı və terapevtik göstərişlər
- Birinci xətt müalicədə sümük iliyi transplantasiyası nəzərdə tutulmayan, yeni diaqnozlu Philadelphia xromosomu (BCR-ABL) müsbət (Ph+) xroniki mieloid leykozu (KML) olan yetkin və pediatrik xəstələr.
- İnterferon-alfa müalicəsi uğursuz olduqdan sonra xroniki faza Ph+ KML olan yetkin və ya pediatrik xəstələr, sürətlənmiş faza və ya blast krizində Ph+ KML olan yetkin və ya pediatrik xəstələr.
- Yeni diaqnozlu Philadelphia xromosomu müsbət kəskin limfoblastik leykozu (Ph+ ALL) olan yetkin və pediatrik xəstələrdə kimyaterapiya ilə birlikdə.
- Təkrarlayan və ya davamlı Ph+ ALL olan yetkin xəstələrdə monoterapiya kimi.
- Trombosit mənşəli böyümə faktoru reseptoru (PDGFR) geninin yenidən düzülmələri ilə əlaqəli mielodisplastik/mieloproliferativ xəstəlikləri (MDS/MPD) olan yetkin xəstələr.
- Ağır hipereozinofilik sindromu (HES) və/və ya FIP1L1-PDGFRα yenidən düzülməsi olan xroniki eozinofilik leykozu (CEL) olan yetkin xəstələr. GLİVEC-in sümük iliyi transplantasiyasının nəticəsinə təsiri müəyyənləşdirilməyib.
- Kit (CD 117) müsbət, rezeksiya edilə bilməyən və/və ya metastatik bədxassəli qastrointestinal stromal şişləri (GIST) olan yetkin xəstələrin müalicəsi. Əməliyyat olunmuş, C-KIT reseptoru müsbət yetkin GIST (qastrointestinal stromal şiş) xəstələrində AFIP (*) meyarlarına görə yüksək risk daşıyanlarda və ya şiş perforasiyası olanlarda üç il adjuvant müalicə kimi,
- Rezeksiya edilə bilməyən dermatofibrosarkoma protuberansı (DFSP) olan yetkin xəstələrin və cərrahiyyəyə uyğun olmayan, təkrarlayan və/və ya metastatik DFSP olan yetkin xəstələrin müalicəsi. Yetkin və pediatrik xəstələrdə GLİVEC-in effektivliyi KML-də ümumi hematoloji və sitogenetik cavab göstəriciləri ilə proqressiyasız sağqalıma; Ph+ ALL və MDS/MPD-də hematoloji və sitogenetik cavab göstəricilərinə; HES/CEL-də hematoloji cavaba; rezeksiya edilə bilməyən və/və ya metastatik GIST və DFSP olan yetkinlərdə obyektiv cavaba; adjuvant GIST-də təkrarlanmasız sağqalıma əsaslanır. PDGFR geninin yenidən düzülmələri ilə əlaqəli MDS/MPD xəstələrində imatiniblə təcrübə çox məhduddur. Yeni diaqnozlu xroniki faza KML istisna olmaqla, bu xəstəliklərdə klinik fayda və ya sağqalım artımı göstərən nəzarətli tədqiqat yoxdur.
(*) AFIP meyarlarına görə yüksək riskli qrupların tərifi:
- Mədədə yerləşən şişin ölçüsü 6 cm-dən, mitotik indeksi isə 5-dən yüksək olanlar
- Mədədən kənar nahiyələrdə şişi 10 cm və daha böyük və ya mitotik indeksi 5-dən yüksək olanlar
İmatinibin ödənişi təmin olunurmu?
İmatinibin Türkiyə Sosial Təminat Qurumu (SGK) tərəfindən ödəniş əhatəsinə daxil edildiyi müalicə halları bunlardır:
- Xroniki mieloid leykoz (KML), kəskin limfoblastik leykoz (ALL), rezeksiya edilə bilməyən və/və ya metastatik bədxassəli qastrointestinal stromal şiş (GIST) diaqnozlarında preparatın qısa məlumatına uyğun olaraq ödəniş əhatəsindədir.
Qiyməti: 2025-ci ilin dekabrına görə Glivec-in 100 mg 120 tabletinin aptek satış qiyməti 16613,34 TL və 400 mg 30 tabletinin qiyməti 15028,87 TL-dir.
Bir “kurs” (1 aylıq) imatinibin xərci
İmatinib ağızdan gündəlik qəbul edildiyindən praktikada xərc adətən 1 aylıq müalicə üzrə hesablanır. Aşağıdakı hesablamalar yalnız 2025-ci ilin dekabrındakı Glivec aptek satış qiymətlərinə əsaslanır.
| Ssenari (gündəlik doza) | Lazım olan tablet | Qablaşdırma / alış | Təxmini 1 aylıq xərc | Qeyd |
|---|---|---|---|---|
| 400 mg/gün (Xroniki faza KML, standart başlanğıc və s.) | 30 gün → 30×400 mg | 400 mg 30 tb (1 qutu) | 15028,87 TL | Birbaşa 1 qutu kifayətdir. |
| 600 mg/gün (Sürətlənmiş faza / Ph+ ALL və s. başlanğıc dozalar) | 30 gün → 30×400 mg + 60×100 mg | 400 mg 30 tb (1 qutu) + 100 mg 120 tb (1 qutu) | 31642,21 TL | 100 mg-lıq qutudan 60 tb artıq qalır (tablet birdəfəlik olmadığı üçün “artıq qalan tablet” növbəti ay istifadə oluna bilər). |
| 800 mg/gün (maksimum 2×400 mg/gün) | 30 gün → 60×400 mg | 400 mg 30 tb (2 qutu) | 30057,74 TL | Ən praktik yanaşma 2 qutu 400 mg-dır. |
Vacib qeyd
Bu hesablama dərmanın dəyərinə əsaslanır; xəstəxana/aptek tətbiq xərcləri, laboratoriya/izləmə xərcləri, endirim/protokol fərqləri və ödəniş şərtləri daxil deyil.
TİTCK-nin əlavə təsdiqi olmadan istifadə oluna bilən göstərişdənkənar dərmanlar siyahısında imatinibin vəziyyəti necədir?
- İrəliləmiş mərhələli xordoma:
- Radioterapiyaya və ya cərrahiyyəyə uyğun olmayan xəstələrdə 1-ci xətt istifadəsi uyğundur.
- İrəliləmiş mərhələli desmoid şiş (aqressiv fibromatoz):
- Yerli müalicəyə uyğun olmayan xəstələrdə istifadəsi uyğundur.
- İrəliləmiş mərhələli tenosinovial nəhəng hüceyrəli şiş / piqmentli villonodulyar sinovit:
- İkinci xəttdə və sonrasında istifadəsi uyğundur.
- Selikli qişanın bədxassəli melanoması:
- c-KIT mutasiyası olan xəstələrdə 2-ci xəttdə və sonrasında istifadəsi uyğundur. c-KIT amplifikasiyası və ya immunohistokimyəvi göstərilən c-KIT müsbətliyi c-KIT mutasiyası kimi qəbul edilə bilməz.
Müqavimət mexanizmi
- BCR-ABL tirozin kinazasının ekspressiyasının artması:
- BCR-ABL geninin amplifikasiyası tirozin kinaza miqdarını artırır və bu, dərmana müqavimətin yaranmasına səbəb olur.
- BCR-ABL tirozin kinazasındakı mutasiyalar:
- BCR-ABL tirozin kinazasında baş verən mutasiyalar dərmanın bağlanma sahəsinə yaxınlığını azaldaraq müqaviməti artırır.
- P170 qlikoproteininin ekspressiyasının artması:
- Bu zülal dərmanın hüceyrədən kənara daşınmasını artıraraq hüceyrədaxili effektivliyini azaldır.
- Dərmanın parçalanmasının və ya metabolizminin artması:
- Hələ tam təsvir edilməmiş mexanizmlərlə dərmanın metabolizmi və ya hüceyrədaxili parçalanması artır.
- c-Kit ekspressiyasının artması:
- c-Kit geninin amplifikasiyası tirozin kinaza səviyyəsini artırır.
- c-Kit tirozin kinazasındakı mutasiyalar:
- c-Kit tirozin kinazasında baş verən mutasiyalar dərmanın bu zülala bağlanma qabiliyyətini azaldaraq müqavimət yaradır.
Farmakokinetik xüsusiyyətləri
- Sorulma
- İmatinibin ağızdan qəbul zamanı biomənimsənilməsi təxminən 100%-dür. Preparat ağızdan qəbul edildikdə sürətlə sorulur və maksimum plazma konsentrasiyasına adətən 2-3 saat ərzində çatır.
- Paylanma
- İmatinib plazma zülallarına yüksək dərəcədə (95%) bağlanır; bu bağlanma əsasən albumin və α1-turş qlikoprotein vasitəsilə olur. Dərmanın sabit vəziyyət konsentrasiyasına 2-3 gün ərzində çatılır.
- Metabolizm
- İmatinib əsasən qaraciyərdə CYP3A4 mikrosomal fermentləri tərəfindən metabolizə olunur. Digər sitoxrom P450 fermentləri dərmanın metabolizmində yalnız kiçik rol oynayır.
- Əsas metabolit: N-demetilləşmiş piperazin törəməsi əsas dərmanın in vitro effektivliyinə bənzər təsir göstərir.
- Xaric olma: dərmanın böyük hissəsi nəcislə, əsasən metabolitlər şəklində xaric olunur.
- Yarımparçalanma müddəti: əsas dərmanın terminal yarımparçalanma müddəti təxminən 18 saatdır. Əsas metabolitin (N-desmetil törəməsinin) yarımparçalanma müddəti isə təxminən 40 saatdır.
- İmatinib əsasən qaraciyərdə CYP3A4 mikrosomal fermentləri tərəfindən metabolizə olunur. Digər sitoxrom P450 fermentləri dərmanın metabolizmində yalnız kiçik rol oynayır.
Bu farmakokinetik xüsusiyyətlər imatinibin plazmada sabit konsentrasiyaya çatmasını təmin edir və doza təyinində çeviklik yaradır.
Doza aralığı
- Xroniki faza KML:
- Başlanğıc doza gündə 400 mg-dır. Aşağıdakı hallarda dozanın 400 mg-dan 600 mg-a və ya maksimum 800 mg-a (gündə iki dəfə 400 mg) qədər artırılması nəzərdən keçirilə bilər:
- Xəstəliyin proqressiyası (istənilən vaxt),
- Ən azı 3 aylıq müalicəyə baxmayaraq kifayət qədər hematoloji cavabın olmaması,
- 12 aylıq müalicənin sonunda sitogenetik cavabın olmaması,
- Əvvəllər əldə edilmiş hematoloji və/və ya sitogenetik cavabın itirilməsi.
- Doza artırıldıqdan sonra yan təsirlərin arta biləcəyi nəzərə alınaraq xəstələr yaxından izlənməlidir.
- Başlanğıc doza gündə 400 mg-dır. Aşağıdakı hallarda dozanın 400 mg-dan 600 mg-a və ya maksimum 800 mg-a (gündə iki dəfə 400 mg) qədər artırılması nəzərdən keçirilə bilər:
- Sürətlənmiş faza və ya blast krizində KML:
- Başlanğıc doza gündə 600 mg-dır. Lazım gələrsə, doza 800 mg-a qədər (gündə iki dəfə 400 mg) artırıla bilər.
- Qastrointestinal stromal şişlər (GIST):
- Əməliyyat oluna bilməyən / metastatik GIST: Başlanğıc doza gündə 400 mg-dır. Xəstəlik irəliləyərsə, doza 600 mg və ya 800 mg-a qədər artırıla bilər.
- Erkən mərhələli GIST: Əməliyyatdan sonrakı adjuvant müalicə üçün tövsiyə olunan doza gündə 400 mg-dır və 3 il tətbiq olunur.
- Mielodisplastik/mieloproliferativ xəstəliklər (MDS/MPD):
- Başlanğıc doza gündə 400 mg-dır.
- Hipereozinofilik sindrom / xroniki eozinofilik leykoz (HES/CEL):
- Başlanğıc doza gündə 400 mg-dır.
- Philadelphia xromosomu müsbət kəskin limfoblastik leykoz (Ph+ ALL):
- Başlanğıc doza gündə 600 mg-dır.
- Doza düzəlişləri:
- Yüksək dozaya ehtiyac:
- Dözümsüz toksiklik və ya ağır yan təsir olmadıqda doza artırıla bilər.
- Böyrək və ya qaraciyər çatışmazlığı:
- Orta və ya ağır çatışmazlığı olan xəstələrdə doza azaldılmalıdır (məsələn, yüngül qaraciyər çatışmazlığında tövsiyə olunan doza 75%-ə qədər azaldıla bilər).
- Yüksək dozaya ehtiyac:
Bu dozalar müalicə zamanı xəstənin klinik cavabına və dözümlülüyünə görə həkim tərəfindən tənzimlənə bilər.
Dərman qarşılıqlı təsirləri
- Fenitoin və digər CYP3A4 ferment induktorları:
- Fenitoin, karbamazepin, rifampin, fenobarbital və St. John’s Wort kimi qaraciyərdə CYP3A4 fermentini stimullaşdıran preparatlar imatinibin metabolizmini artıraraq dərmanın inaktivləşməsinə və təsirli dərman səviyyəsinin azalmasına səbəb olur.
- CYP3A4 ferment inhibitorları:
- Ketokonazol, itrakonazol, eritromisin və klaritromisin kimi CYP3A4 fermentini inhibə edən dərmanlar imatinibin metabolizmini azaldır. Bu, dərman səviyyəsinin artmasına və potensial toksiklik riskinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.
- Warfarin:
- Warfarin alan xəstələrdə imatinib qaraciyərin P450 sistemi vasitəsilə warfarin metabolizmini inhibə edir. Bu, protrombin vaxtının (PT) və beynəlxalq normallaşdırılmış nisbətin (INR) dəyişməsinə və ya qanaxma riskinin artmasına səbəb ola bilər. İmatinib müalicəsi zamanı warfarin alan xəstələrdə laxtalanma parametrləri (PT və INR) yaxından izlənməlidir. Lazım gələrsə, warfarin dozası ehtiyatla tənzimlənməlidir.
Diqqət edilməli hallar
- Xəstələr müntəzəm çəkilməli və maye tutulması əlamətləri baxımından izlənməlidirlər:
- Maye tutulması və ödem riski daha yüksək dozalarda və 65 yaşdan yuxarı xəstələrdə artır.
- Qaraciyər çatışmazlığı:
- Yüngül və ya orta qaraciyər çatışmazlığı olan xəstələrdə doza düzəlişi lazım deyil. Ağır qaraciyər çatışmazlığında tövsiyə olunan başlanğıc doza 25% azaldılmalıdır.
- Böyrək çatışmazlığı:
- Orta böyrək çatışmazlığı olan (kreatinin klirensi 20–39 mL/dəq) xəstələrdə 400 mg-dan yüksək doza tövsiyə edilmir və başlanğıc doza 50% azaldılmalıdır. Yüngül böyrək çatışmazlığı olan (kreatinin klirensi 40–59 mL/dəq) xəstələrdə 600 mg-dan yüksək dozalar tövsiyə edilmir.
- Qan göstəricilərinin izlənməsi:
- Tam qan analizi müalicənin ilk ayında həftəlik, ikinci ayda iki həftədən bir, sonra isə müntəzəm aralıqlarla aparılmalıdır.
- Dərman yeməklə birlikdə və böyük stəkan su ilə qəbul edilməlidir:
- Bu, mədə-bağırsaq qıcıqlanması riskini azaldır. Udmaqda çətinlik çəkən xəstələr üçün tabletlər suda və ya alma şirəsində həll edilə bilər.
- Hematoloji cavablar:
- Hematoloji cavablar adətən müalicə başlanandan sonrakı 2 həftə ərzində müşahidə olunur, tam hematoloji cavab isə 4 həftə ərzində əldə edilir. Sitogenetik cavablar müalicəyə başladıqdan 2 ilə 10 ay sonra görünə bilər. Ən yaxşı sitogenetik cavabın median müddəti təxminən 5 aydır.
- Fenitoin və digər CYP3A4 induktorları:
- Fenitoin və digər CYP3A4 ferment induktorları (karbamazepin, rifampin, fenobarbital və St. John’s Wort kimi) imatinibin metabolizmini artıraraq effektivliyini azalda bilər. Bu halda imatinib dozasının artırılması lazım gələ bilər.
- Warfarin istifadəsi:
- İmatinib qaraciyərin P450 sistemi ilə warfarin metabolizmini inhibə edə bilər. Bu, protrombin vaxtının (PT) və beynəlxalq normallaşdırılmış nisbətin (INR) dəyişməsinə və ya qanaxma riskinin artmasına səbəb ola bilər. Warfarin alan xəstələrin laxtalanma parametrləri yaxından izlənməlidir. Lazım gələrsə, antikoaqulyasiya üçün aşağı molekulyar çəkili və ya standart heparindən istifadə edilməlidir.
- Ürək funksiyalarının izlənməsi:
- Ürək funksiyaları müalicədən əvvəl və müalicə zamanı MUGA (radionuklid ventrikuloqrafiya) müayinəsi və ya exokardioqrafiya ilə izlənməlidir. Ödem yaranan xəstələrdə durğunluq ürək çatışmazlığı (DÜÇ) ehtimalı nəzərə alınmalıdır.
- Qreypfrut və oxşar qidalar:
- Qreypfrut şirəsi, Seville portağalı, ulduz meyvəsi və pomelo kimi məhsullardan çəkinmək lazımdır. Bu qidalar CYP3A4 fermentini inhibə edərək dərman səviyyəsinin artmasına səbəb ola bilər.
- Xəstələr depressiya əlamətləri və intihar düşüncələri baxımından izlənməlidir:
- İmatinib müalicəsi zamanı belə psixoloji vəziyyət dəyişiklikləri yarana bilər.
- Əzələ və skelet ağrıları:
- İmatinibi uzun müddət qəbul edib müalicəni dayandıran xəstələrdə əzələ və skelet ağrıları yarana bilər. Ağrılar adətən çiyin, omba, ətraflar, əl və ayaqlarda hiss olunur.
- Qan təzyiqi və ürək vurğu tezliyinin izlənməsi:
- Müalicənin ilk ilində xəstələrin qan təzyiqi və ürək vurğu tezliyi aylıq izlənməlidir.
- Hepatit B-nin izlənməsi:
- Müalicədən əvvəl bütün xəstələr hepatit B (HBV) infeksiyasına görə yoxlanmalıdır. HBV daşıyıcıları müalicə zamanı aktiv infeksiya əlamətləri baxımından izlənməlidirlər. HBV reaktivasiyası yaranarsa, imatinib müalicəsi daimi dayandırılmalıdır.
- Hamiləlik:
- İmatinib hamiləlik kateqoriyası D kimi təsnif edilib. Bu, hamiləlik zamanı istifadəsinin dölə zərər vermə potensialı daşıması deməkdir. Hamiləlikdə istifadəsi tövsiyə edilmir. Südvermə də tövsiyə edilmir. Reproduktiv yaşlı qadınlar müalicə müddətində təsirli kontrasepsiya üsulundan istifadə etməlidirlər.
Yan təsirlər
- Ürəkbulanma və qusma (40–50%):
- Xəstələrin 40-50%-də müşahidə olunur. Adətən kapsulların udulması ilə bağlıdır və yeməklə qəbul edildikdə azalır.
- Keçici ayaq biləyi və gözətrafı ödem:
- Yüngül və ya orta dərəcədə müşahidə olunur.
- Bəzən müşahidə olunan mialgiya:
- Bəzi xəstələrdə əzələ ağrıları yarana bilər.
- Maye tutulması:
- Plevral maye, assit, ağciyər ödemi və çəki artımı kimi əlamətlərlə maye tutulması müşahidə oluna bilər. Bu, adətən doza ilə bağlıdır və yaşlı və ya blast krizindəki KML xəstələrində daha çox rast gəlinir. Durğunluq ürək çatışmazlığı (DÜÇ) nadir, lakin ciddi arzuolunmaz hadisədir.
- İshal (25–30%):
- Xəstələrin təxminən dörddə birində müşahidə olunur.
- Sümük iliyinin basqılanması:
- Neytropeniya və trombositopeniya kimi hallarla xarakterizə olunur.
- Serum transaminazalarında yüngül, keçici yüksəlmə:
- Əksər hallarda klinik baxımdan simptomsuzdur.
- Dəri toksikliyi:
- Eritema multiforme və Stevens-Johnson sindromu kimi bülloz reaksiyalar müşahidə oluna bilər.
- Yuxu pozuntuları, depressiya və intihar düşüncələri:
- Bəzi xəstələrdə yuxusuzluq, depressiya və intihar düşüncələri bildirilib.
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.
Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.