რა არის ქიმიოთერაპიული ტვინი — ქიმიოტვინი — Chemo Brain?

კიბოს პაციენტებში მკურნალობამდე, მკურნალობისას ან მის შემდეგ გონებრივი დარღვევები შეიძლება გამოვლინდეს. ონკოლოგიაში ამას ქიმიოტვინს (chemo brain) უწოდებენ. 2016 წლის დეკემბერში ონკოლოგიის ერთ-ერთ წამყვან სამეცნიერო გამოცემაში, Journal of Clinical Oncology-ში გამოქვეყნებულმა კვლევამ ქიმიოტვინი ძუძუს კიბოს პაციენტებში მკურნალობის შემდეგ გავრცელებულ პრობლემად აღწერა.

ქიმიოტვინი სამედიცინო სამყაროში სხვადასხვა ფორმით გამოითქმის. ეს ტერმინებია: კიბოს მკურნალობასთან დაკავშირებული აზროვნების დარღვევები, კიბოს თერაპიასთან დაკავშირებული აზროვნების ცვლილებები და ქიმიოთერაპიის შემდგომი აზროვნების დარღვევები.

ქიმიოტვინის მქონე პაციენტებში ტიპურად აღინიშნება კონცენტრაციის დარღვევა, კონკრეტული საგნების გახსენების სირთულე, საქმეების დასრულების პრობლემები და ახლის სწავლის გაძნელება.

პაციენტებს ხშირად უჭირთ ამ აზროვნების (კოგნიტიური, გონებრივი) ცვლილებების აღწერა. ახლობლებმაც შესაძლოა ეს მდგომარეობა ვერ შეამჩნიონ. ბევრი პაციენტი ცვლილებებს მანამ არ ახსენებს, სანამ ცხოვრების ხარისხზე არ აისახება.

მიუხედავად იმისა, რომ ქიმიოტვინი პაციენტებისთვის მნიშვნელოვანი პრობლემაა, ამჟამად ბოლომდე გარკვეული არ არის, როდის და რატომ ჩნდება ან ვინ მიეკუთვნება მაღალი რისკის ჯგუფს.

კვლევა

კვლევაში ძუძუს კიბოს მქონე 581 ქალი და 364 ჯანმრთელი ქალი ჩართეს და მათი აზროვნებისა და მეხსიერების პრობლემები შეადარეს.

მონაწილეთა საშუალო ასაკი 53 იყო. მკვლევრებს განსაკუთრებით აინტერესებდათ პრობლემების ხანგრძლივობა და მათზე მოქმედი ფაქტორები.

კვლევის შედეგების მიხედვით;

• ძუძუს კიბოს პაციენტთა % 45-ში ქიმიოთერაპიამდე და მის შემდეგ აზროვნების ფუნქციების დაქვეითება გამოვლინდა. ჯანმრთელთა მხოლოდ %’10.4-ში გამოვლინდა კლება იმავე პერიოდში.
• ქიმიოთერაპიამდე პერიოდიდან მის შემდეგ 6. თვემდე ძუძუს კიბოს პაციენტთა % 36.5-ში აზროვნების ფუნქციები დაქვეითდა.
• ამავდროულად დადგინდა, რომ ქიმიოთერაპიამდე არსებულ შფოთვას (წუხილს, მღელვარებას) და დეპრესიას აზროვნების ფუნქციებზე მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა.
• მსგავსი აზროვნების პრობლემები ჰორმონული მკურნალობის ან ქიმიოთერაპიის შემდეგ სხივური თერაპიის მიმღებ პაციენტებშიც დაფიქსირდა.

ქიმიოტვინი კიბოს პაციენტებისთვის მნიშვნელოვან პრობლემად იქცევა. კიბოს მკურნალობასა და აზროვნების ცვლილებებს შორის ბიოლოგიური კავშირის გასარკვევად კვლევები ჯერ კიდევ გრძელდება.

ამასთან, სხვა კვლევამ, რომლის შედეგებიც ასევე წელს გამოქვეყნდა, ონლაინ სასწავლო პროგრამის მიერ ქიმიოტვინის პრევენციის ან შემცირების პოტენციალი აჩვენა. მომდევნო სტატიაში ამ კვლევის გაზიარებას ვგეგმავთ.