რა არის მიომა? სიმპტომები, მიზეზები, დიაგნოსტიკა და მკურნალობის მეთოდები

მიომები (საშვილოსნოს ფიბროიდები) ქალის საშვილოსნოს გლუვი კუნთოვანი ქსოვილიდან განვითარებული კეთილთვისებიანი სიმსივნეებია. განსაკუთრებით ხშირია რეპროდუქციულ ასაკში (20-50 წელი) და თითქმის ყოველ 4 ქალში ერთს შეიძლება აღმოაჩნდეს. ჩვეულებრივ, ეს ავთვისებიანად გარდაქმნის რისკის არმქონე (ბენიგნური) წარმონაქმნებია და ამიტომ „კეთილთვისებიანი სიმსივნე“ ეწოდება. შეიძლება ერთი მიომა იყოს ან საშვილოსნოში რამდენიმე, სხვადასხვა ზომის მიომა განვითარდეს. ზომა რამდენიმე მილიმეტრიდან საშვილოსნოს ფორმის შემცვლელ დიდ დიამეტრამდე მერყეობს.

მიომები ქალის რეპროდუქციული სისტემის ყველაზე ხშირი სიმსივნეებია. უმეტესობა უსიმპტომოა და შეუმჩნეველი რჩება. ასეთებს სხვა მიზეზით ჩატარებული რუტინული გინეკოლოგიური გასინჯვის ან ულტრაბგერისას შემთხვევით აღმოაჩენენ. სიმპტომურ შემთხვევაში შეიძლება მენსტრუაციის დარღვევა, სისხლდენა და ტკივილი გამოვლინდეს. ზომა და მდებარეობა სიმძიმის ძირითადი განმსაზღვრელია. ამ სტატიაში “რა არის მიომა” კითხვიდან დაწყებული, მიომის ტიპებზე, მიზეზებზე, სიმპტომებზე, დიაგნოსტიკასა და მკურნალობაზე , ასევე მიომის კიბოდ გარდაქმნაზე, ორსულობასთან კავშირსა და მიომის მქონე პირთა სიფრთხილის ზომებზე სრულ ინფორმაციას შემოგთავაზებთ. ასევე საჭიროებისას ხშირად დასმული კითხვების განყოფილებები და მნიშვნელოვანი საკითხები სიების სახით იქნება განხილული.

რა არის მიომა (Myom)?

რა არის მიომა? მიომა საშვილოსნოს ღრუში ან კედელში განვითარებულ, გლუვი კუნთის უჯრედებიდან წარმოშობილ კეთილთვისებიან სიმსივნეს წარმოადგენს. სამედიცინო ენაზე ასევე უწოდებენ საშვილოსნოს ფიბროიდს, leiomyoma -ს ან myoma uteri -ს. ქალის რეპროდუქციულ პერიოდში (მოზარდობის შემდეგ მენოპაუზამდე) ესტროგენის გავლენით განვითარების ალბათობა მაღალია. მენოპაუზის შემდეგ ჰორმონების კლებისას არსებული მიომები, ჩვეულებრივ, მცირდება და ახლის განვითარება იშვიათია.

მიომები, ჩვეულებრივ, სფერული ან ოვალური ფორმის წარმონაქმნებია და საშვილოსნოს სხვადასხვა უბანში შეიძლება გაიზარდოს. შეიძლება კედელში დარჩეს, გარე ზედაპირზე გამოიბურცოს ან ღრუში გაიზარდოს. უმეტესობა კაფსულირებული და მკაფიო საზღვრების მქონე სტრუქტურაა, რომელიც გარემომცველ ქსოვილს ადვილად სცილდება. კეთილთვისებიანობა ნიშნავს, რომ სხეულის სხვა უბნებში არ ვრცელდება (მეტასტაზებს არ ქმნის). თუმცა ზომისა და რაოდენობის მატებისას ადგილობრივი ზეწოლით სხვადასხვა პრობლემა შეიძლება გამოიწვიოს.

რამდენად ხშირია მიომა? მიომა ძალიან გავრცელებულია; მონაცემებით, რეპროდუქციული ასაკის ქალთა დაახლოებით 20-40%-ს შეიძლება ჰქონდეს. უფრო ხშირია 35 წლის შემდეგ, განსაკუთრებით 40-იან წლებში. აღნიშნავენ, რომ 50 წლისთვის სიხშირე 50%-ს უახლოვდება. ანუ ყოველ ორ ქალში ერთს მენოპაუზამდე ცხოვრების რომელიმე ეტაპზე მიომა შეიძლება შეხვდეს.

მიომის სახეობები (ტიპები საშვილოსნოში)

მიომები მდებარეობისა და საშვილოსნოს კედელთან ურთიერთობის მიხედვით სხვადასხვა ტიპად იყოფა. მიომის ტიპების ცოდნა სიმპტომების გაგებისა და საუკეთესო მკურნალობის დაგეგმვისთვის მნიშვნელოვანია. ძირითადი ტიპებია:

როგორც ცხრილიდან ჩანს, მდებარეობა როგორც სიმპტომებს, ისე მკურნალობას განსაზღვრავს. ინტრამურულმა მიომებმა კედლის გასქელებით ციკლის დარღვევა და ტკივილი შეიძლება გამოიწვიოს. სუბსეროზული მიომები გარეთ იზრდება და, ჩვეულებრივ, მენსტრუაციაზე დიდად არ მოქმედებს, თუმცა შარდის ბუშტსა თუ მსხვილ ნაწლავზე ზეწოლით ხშირი შარდვა ან შეკრულობა შეიძლება გამოიწვიოს. სუბმუკოზური მიომები კი შიდა შრეზე მოქმედებით სისხლდენას აძლიერებს, ახანგრძლივებს და სისხლნაკლებობის (ანემიის) მსგავს შედეგებს იწვევს. მათ დაორსულებისა და ორსულობის შენარჩუნების გართულებაც შეუძლია.

რა იწვევს მიომას? (მიზეზები და რისკფაქტორები)

მრავალი პაციენტი ინტერესდება კითხვით “რა იწვევს მიომას?” , თუმცა ზუსტი მიზეზი სრულად ცნობილი არ არის. მიუხედავად ამისა, კვლევები ჰორმონულ და გენეტიკურ ფაქტორებს მნიშვნელოვან როლს ანიჭებს. ძირითადი შესაძლო მიზეზები და რისკფაქტორები ქვემოთაა ჩამოთვლილი:

• ჰორმონული ფაქტორები: ესტროგენი და პროგესტერონი მიომის ზრდის ყველაზე მნიშვნელოვანი წამახალისებელი ფაქტორებია. განსაკუთრებით რეპროდუქციულ ასაკში მათი მაღალი დონე განვითარებას აადვილებს. მოზარდობამდე მიომის არარსებობა, ისევე როგორც მენოპაუზის შემდეგ შემცირება, ჰორმონულ გავლენას ადასტურებს. მაგალითად, ორსულობისას მატებამ არსებული მიომა შეიძლება გაზარდოს; მენოპაუზაში ჰორმონების კლებისას კი, ჩვეულებრივ, მცირდება ან ზრდას წყვეტს.

• გენეტიკური მიდრეკილება: მიომის ოჯახური ანამნეზი რისკს ზრდის. თუ პირველი ხარისხის ნათესავს, მაგალითად, დედას ან დას, მიომა აქვს, ქალთანაც განვითარების ალბათობა მეტია. ეს გენეტიკური მიდრეკილების მნიშვნელოვან როლს აჩვენებს.

• ასაკი და რეპროდუქციული მდგომარეობა: მიომას ყველაზე ხშირად 30-40-იან წლებში სვამენ. ასაკთან ერთად (განსაკუთრებით 40 წლის შემდეგ) ალბათობა იზრდება, თუმცა მენოპაუზით ახლის წარმოქმნა ჩერდება და არსებული მცირდება. ასევე არანამშობიარებ (ნულიპარ) ქალებთან მიომა უფრო ხშირადაა აღწერილი.

• რასობრივი და მემკვიდრეობითი ფაქტორები: აფრიკული წარმოშობის ქალებთან (აფროამერიკელებთან და სხვ.) სიხშირე ბევრად მაღალია (აღწერილია დაახლოებით 70-80%-მდე). ამ ჯგუფში უფრო ახალგაზრდა ასაკში შეიძლება გამოვლინდეს და უფრო მკაფიო ჩივილები გამოიწვიოს. ეს მემკვიდრეობითი და რასობრივი ნიშნების გავლენას ვარაუდობს. თურქეთის მსგავს ხმელთაშუაზღვისპირა საზოგადოებებში მაჩვენებელი ასეთი მაღალი არ არის, თუმცა გენეტიკური აგებულება მნიშვნელოვანი ფაქტორია.

• სიმსუქნე და კვება: ჭარბმა წონამ ესტროგენის გამომუშავების ზრდით მიომის რისკი შეიძლება გაზარდოს. სიმსუქნისას მიომა შესაძლოა უფრო ხშირი და დიდი იყოს. ზოგიერთ კვლევაში ასევე ვარაუდობენ კავშირს წითელი ხორცის ჭარბ მიღებასა და მიომის განვითარებას შორის, მწვანე ბოსტნეული და ხილი კი დამცავი შეიძლება იყოს. დიდი რაოდენობით ალკოჰოლის (განსაკუთრებით ლუდის) და კოფეინის მიღებაც ზოგ კვლევაში რისკის შესაძლო გამზრდელადაა შეფასებული. ამიტომ დაბალანსებული კვება და ჯანსაღი წონა რისკის შემცირებაში შეიძლება დაგეხმაროთ.

• მენსტრუაციის ადრეული დაწყება (ადრეული მენარქე): პირველი მენსტრუაციის ადრეული ასაკი (მაგალითად, 11 წლამდე) მომავალში რისკს გარკვეულწილად ზრდის. მიზეზია ესტროგენის უფრო ხანგრძლივი ზემოქმედება.

მიუხედავად ამ ფაქტორების რისკთან კავშირისა, ყველა ქალისთვის საერთო ერთი მიზეზი არ არსებობს. მიომა ჯანმრთელი ცხოვრების წესის, ნორმალური წონისა და უარყოფითი ოჯახური ანამნეზის შემთხვევაშიც შეიძლება განვითარდეს. მეორე მხრივ, რამდენიმე რისკფაქტორის მქონე ზოგ ქალს საერთოდ არ აქვს. მოკლედ, მიომის წარმოქმნა მულტიფაქტორული (მრავალფაქტორული) პროცესია და თითოეულთან სხვადასხვა კომბინაციით შეიძლება გამოვლინდეს.

რა სიმპტომები აქვს მიომას?

ბევრი ქალი ცხოვრებას ისე აგრძელებს, რომ მიომის არსებობა არ იცის, რადგან მიომები, ჩვეულებრივ, უსიმპტომოა. განსაკუთრებით მცირე ან ცოტა მიომისას ჩივილები შეიძლება საერთოდ არ იყოს. ასეთ დროს გასინჯვის ან ულტრაბგერისას შემთხვევით ვლინდება. თუმცა მიომის სიმპტომების გამოვლენისას დისკომფორტმა ცხოვრების ხარისხზეც შეიძლება იმოქმედოს.

ძირითადი სიმპტომებია:

• მენსტრუაციის დარღვევა: ხანგრძლივი, ხშირი ან უხვი სისხლდენა ყველაზე გავრცელებულ ნიშნებს შორისაა. მენსტრუაციის ჩვეულებრივზე ხანგრძლივად გაგრძელება (7 დღეზე მეტი), ძალიან უხვი სისხლდენა (კოლტებით) და ციკლის არარეგულარულობა (ხშირი ან იშვიათი მენსტრუაცია) მიომას შეიძლება უკავშირდებოდეს. უხვი სისხლდენით რკინადეფიციტური ანემია (სისხლნაკლებობა) შეიძლება განვითარდეს და სისუსტე, სწრაფი დაღლა, თავბრუსხვევა გამოიწვიოს.

• მენჯის ტკივილი და ზეწოლის შეგრძნება: განსაკუთრებით დიდმა მიომამ მუცლის ქვედა ნაწილში ტკივილი, სისავსე ან ზეწოლის შეგრძნება შეიძლება გამოიწვიოს. შეიძლება მუდმივი საზარდულის ან წელის ტკივილი, მტკივნეული მენსტრუაცია (დისმენორეა) ან სქესობრივი კავშირისას ტკივილი (დისპარეუნია) არსებობდეს. ტკივილი მდებარეობაზეა დამოკიდებული: სუბმუკოზურმა მიომამ სპაზმები შეიძლება გააძლიეროს, ფეხიანის შემოტრიალებამ კი უეცარი ძლიერი ტკივილი გამოიწვიოს.

• მუცლის შებერილობა და წარმონაქმნის შეგრძნება: ძალიან დიდმა მიომამ მუცელი შეიძლება გაზარდოს და პაციენტმა ხელით წარმონაქმნი იგრძნოს. ზოგჯერ ზრდამ მუცელი გარედან ორსულობის მსგავსად შეიძლება გაადიდოს. ამ დროს წელის გარშემოწერილობის მატება შეინიშნება.

• ხშირი შარდვა და შარდის ბუშტის პრობლემები: საშვილოსნოს წინ მზარდი სუბსეროზული მიომა ბუშტს შეიძლება აწვებოდეს. შედეგად პაციენტს ხშირად შარდვა სურს და ღამით ტუალეტისთვის გაღვიძება მატულობს. იშვიათად შარდის დინების გაძნელება ან ბუშტის არასრული დაცლაც შეიძლება გამოვლინდეს.

• შეკრულობა და ნაწლავური ჩივილები: უკანა მიმართულებით მზარდი მიომა მსხვილ ნაწლავს, განსაკუთრებით სწორ ნაწლავს აწვება და შეიძლება გამოიწვიოს შეკრულობა, დეფეკაციის გაძნელება, აირები ან შებერილობა.

• ტკივილი სქესობრივი კავშირისას: განსაკუთრებით ყელთან ახლოს ან საშოსკენ გაწვდილი მიომა სქესობრივი კავშირისას ტკივილს შეიძლება იწვევდეს. ეს ძალიან შემაწუხებელია და სქესობრივი ცხოვრების ხარისხს აქვეითებს.

• ორსულობის პრობლემები: მიუხედავად იმისა, რომ მიომის მქონე მრავალ ქალს ჯანმრთელი ორსულობა აქვს, მდებარეობისა და ზომის მიხედვით შეიძლება უნაყოფობა (ინფერტილობა) ან განმეორებითი მოშლა განვითარდეს. სუბმუკოზური მიომა ღრუს ავიწროებს და ემბრიონის მიმაგრებას ართულებს. ორსულობისასაც შეიძლება მოშლის რისკი გარკვეულწილად გაზარდოს ან ბავშვის მდებარეობის შეცვლით საკეისროს ალბათობა მოამატოს. (ქვემოთ „მიომა და ორსულობა“ უფრო დეტალურადაა განხილული.)

ერთი ან რამდენიმე ამ სიმპტომის მქონე ქალებს მეან-გინეკოლოგთან მიმართვას ურჩევენ. გახსოვდეთ, ნიშნები მიომის რაოდენობის, ზომისა და მდებარეობის მიხედვით იცვლება. მაგალითად, 2 cm სუბსეროზული მიომა შეიძლება უსიმპტომო იყოს, 2 cm სუბმუკოზური კი უხვ სისხლდენას იწვევდეს. ან 5-6 cm ინტრამურულმა მიომამ მენსტრუაცია გაახანგრძლივოს, იმავე ზომის სუბსეროზულმა კი მხოლოდ მსუბუქი ზეწოლა შექმნას. ყველა პაციენტი ინდივიდუალურია და ნიშნებიც შესაბამისად უნდა შეფასდეს.

მიომის „გასკდომის“ (დეგენერაციის) სიმპტომები: იშვიათად გაგონილი ხალხური ტერმინი „მიომის გასკდომა“ შიგნით განვითარებული დეგენერაციით (დაშლით) გამოწვეულ უეცარ რეაქციას აღწერს. თუ დიდი მიომა მომმარაგებელ სისხლძარღვებზე სწრაფად იზრდება, შიდა ნაწილებს საკმარისი სისხლი შეიძლება არ მიეწოდოს. ამ დროს დეგენერაცია ან ნეკროზი (ქსოვილის სიკვდილი) ვითარდება. შედეგად შეიძლება უეცარი ძლიერი მუცლის ტკივილი, მგრძნობელობა, მსუბუქი სიცხე და ზოგჯერ მუცლის ღრუში სისხლდენაც გამოვლინდეს. ეს გინეკოლოგიურ გადაუდებელ მდგომარეობად ფასდება და დაუყოვნებლივ ექიმს უნდა მიმართოთ. საბედნიეროდ, დეგენერაცია იშვიათია.

როგორ სვამენ მიომის დიაგნოზს?

მიომის დიაგნოზი, ჩვეულებრივ, გინეკოლოგის გასინჯვითა და გამოსახულებითი მეთოდებით დგინდება. სიმპტომური ან რუტინული ვიზიტისას შემდეგი მეთოდები გამოიყენება:

• ანამნეზი და ფიზიკური გასინჯვა: ჩივილებისა და ანამნეზის მოსმენის შემდეგ ექიმი გინეკოლოგიურად სინჯავს. ხელით მენჯის გასინჯვისას შეიძლება არანორმალური გადიდება, სიმკვრივე ან წარმონაქმნი იგრძნოს. დიდი მიომა მუცლის გასინჯვისასაც შეიძლება ისინჯებოდეს. ვაგინალური ხელით გასინჯვისას გადიდებული და უსწორმასწორო საშვილოსნო მიომაზე შეიძლება მიუთითებდეს.

• ულტრასონოგრაფია: ყველაზე ხშირად გამოყენებული და ყველაზე ღირებული დიაგნოსტიკური მეთოდია. მენჯის ულტრაბგერით (ვაგინალურად ან მუცლიდან) მიომები თითქმის ყოველთვის ჩანს. იგი მდებარეობის, ზომისა და რაოდენობის განსაზღვრაში ძალიან ეფექტურია. ასევე ეხმარება სხვა პათოლოგიის, მაგალითად, საკვერცხის კისტის გამიჯვნას. გამოკვლევა უმტკივნეულო, სწრაფი და საიმედოა.

• მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (MRI): განსაკუთრებით მრავალი ან გიგანტური მიომისას, ან ოპერაციისთვის დეტალური რუკის საჭიროებისას MRI შეიძლება გამოიყენონ. იგი მდებარეობას, წარმოშობის შრესა და სხვა ორგანოებთან კავშირს უფრო ნათლად აჩვენებს. მიომისა და იშვიათი ლეიომიოსარკომის (საშვილოსნოს კუნთის ავთვისებიანი სიმსივნის) გამიჯვნისთვის გარკვეულ მინიშნებებსაც იძლევა, თუმცა საბოლოო განსხვავება ხშირად გამოსახულებით შეუძლებელია. MRI-ს, ჩვეულებრივ, რთულ ან გაურკვეველ შემთხვევებში მიმართავენ.

• ჰისტეროსკოპია: კამერით საშვილოსნოს ღრუს დათვალიერებაა. სუბმუკოზური მიომის ეჭვის ან აუხსნელი სისხლდენისას უშუალო დათვალიერებით არსებობას ადასტურებს. იმავე დროს მცირე მიომის ამოღებაც (ჰისტეროსკოპიული მიომექტომია) შეიძლება, ამიტომ დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას აერთიანებს.

• ლაბორატორიული ტესტები: მიომის უშუალოდ მაჩვენებელი სისხლის ტესტი არ არსებობს. თუმცა უხვი სისხლდენისას ჰემოგლობინისა და რკინის დონის შესამოწმებლად სისხლის ანალიზი შეიძლება ჩატარდეს. ანემია ირიბად ქრონიკულ სისხლის დაკარგვაზე შეიძლება მიუთითებდეს. სხვა მიზეზების გამოსარიცხად ფარისებრი ფუნქციის მსგავსი ჰორმონული ტესტებიც შეიძლება დაინიშნოს.

• ბიოფსია: რადგან მიომა, ჩვეულებრივ, გამოსახულებით ნათლად დგინდება, ბიოფსია შეიძლება არ იყოს საჭირო. თუმცა საეჭვო წარმონაქმნისას, განსაკუთრებით თუ ახლავს გასქელებული ენდომეტრიუმი (შიდა ლორწოვანი) ექიმმა დასაზუსტებლად ენდომეტრიუმის ბიოფსია ან კიურეტაჟი შეიძლება ურჩიოს. ეს მიომის ნაცვლად თანმხლები სხვა პათოლოგიის (მაგალითად, პოლიპის ან კიბოსწინარე დაზიანების) აღმოჩენას ემსახურება.

დიაგნოსტიკისას მნიშვნელოვანია ზომისა და მდებარეობის სწორად განსაზღვრა და სხვა მდგომარეობაში არევა გამოირიცხოს. საკვერცხის კისტა, ადენომიოზი, ორსულობა და იშვიათად სხვა სიმსივნე მიომაში შეიძლება აგვერიოს. გამოცდილ გინეკოლოგთან შესაბამისი ტესტებით დიაგნოზი, ჩვეულებრივ, ადვილად ისმება. ადრეული დადგენა, განსაკუთრებით სიმპტომურ მიომებთან, სწორი მკურნალობისა და ჩივილების მოხსნისთვის სასარგებლოა.

როგორ მკურნალობენ მიომას?

მკურნალობის მიდგომა დამოკიდებულია ისეთ ფაქტორებზე, როგორიცაა პაციენტის ასაკი, მიომის ზომა და რაოდენობა, სიმპტომების არსებობა, შვილის ყოლის სურვილი და სხვა. ამიტომ გეგმა ინდივიდუალურია და ყველას ერთი მეთოდი არ უტარდება. ზოგადად, სამი ძირითადი მიდგომაა:

1. დაკვირვება – უსიმპტომო ან მცირე მიომები: თუ მიომები პატარაა, ცოტაა და პაციენტს არავითარ ჩივილს არ უქმნის, მკურნალობა, ჩვეულებრივ, საჭირო არ არის. ასეთ დროს „მოლოდინით დაკვირვების“ მიდგომას იყენებენ. ანუ პაციენტი პერიოდულად (მაგალითად, ყოველ 6 თვეში ან წელიწადში ერთხელ) გასინჯვითა და ულტრაბგერით მოწმდება. აკვირდებიან ზრდას, ახლის გაჩენასა და სიმპტომებს. ბევრი ქალი ასე მხოლოდ დაკვირვებით მენოპაუზამდე უპრობლემოდ ცხოვრობს, რადგან შემდეგ მიომა, ჩვეულებრივ, თავისით მცირდება. თუმცა შენიშვნა: თუ მენოპაუზის შემდეგ პაციენტი ჰორმონჩანაცვლებით თერაპიას (ესტროგენულ მხარდაჭერას) მიიღებს, მიომამ ზრდა შეიძლება გააგრძელოს და ექიმი დაკვირვების სტრატეგიას ხელახლა შეაფასებს.

2. მედიკამენტური მკურნალობა – სიმპტომების შემსუბუქება და მიომის შემცირება: ჯერ არ არსებობს წამალი, რომელიც მიომას სრულად გააქრობს. თუმცა ზოგი პრეპარატი მიომის ჩივილების შესამსუბუქებლად ან დროებით მის შესამცირებლად გამოიყენება:

• ტკივილგამაყუჩებელი და სისხლდენის შემამცირებელი წამლები: მტკივნეული მენსტრუაციისა და საზარდულის ტკივილისთვის არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო წამლები (NSAID, მაგალითად, იბუპროფენი, ნაპროქსენი) შეიძლება გამოიყენონ. ისინი ტკივილს ამცირებს, თავად მიომას კი არა. უხვი სისხლდენისას ტრანექსამის მჟავა ან კონტრაცეფციული აბები შეიძლება დაინიშნოს. კონტრაცეფციული აბები ან მხოლოდ პროგესტერონის შემცველი აბები ციკლის დარეგულირებას, სისხლდენის შემცირებასა და მიომის ზრდის მსუბუქ დათრგუნვასაც შეიძლება ეხმარებოდეს.

• ჰორმონული სპირალი (საშვილოსნოსშიდა საშუალება): საშვილოსნოსშიდა საშუალებებიდან განსაკუთრებით ლევონორგესტრელის გამომყოფი სპირალი (მაგალითად, Mirena), მიომით გამოწვეულ უხვ სისხლდენას ამცირებს. უშუალოდ საშვილოსნოში პროგესტერონის გამოყოფით მენსტრუალურ სისხლდენას მნიშვნელოვნად ამსუბუქებს. თუმცა თავად მიომას არ აქრობს და მხოლოდ სიმპტომებს აკონტროლებს. ასევე ღრუს ძლიერ დეფორმირებადი დიდი სუბმუკოზური მიომისას ჩასმა ტექნიკურად რთული შეიძლება იყოს.

• GnRH ანალოგები: ეს ჯგუფი (მაგალითად, ლეუპროლიდის აცეტატის ინექციები) დროებით მენოპაუზას ქმნის და ესტროგენს ამცირებს. 3-6 თვით გამოყენებულმა GnRH ანალოგებმა მიომის 30-50%-მდე შემცირება შეიძლება უზრუნველყოს. განსაკუთრებით ძალიან დიდი მიომის ოპერაციამდე შესამცირებლად ან მენოპაუზამდე დროის მოსაგებად გამოიყენება. თუმცა შეწყვეტისა და ჰორმონების ხელახლა გამოყოფის შემდეგ მიომა შეიძლება კვლავ გაიზარდოს. ასევე ალები, ოსტეოპოროზის რისკი და სხვა მენოპაუზისმაგვარი ეფექტებია შესაძლებელი. ამიტომ GnRH ანალოგები, ჩვეულებრივ, დროებითი გამოსავალია .

• ახალი თაობის წამლები: ბოლო წლებში გამოცდილია პროგესტერონის რეცეპტორის შერჩევითი მოდულატორები (SPRM), მაგალითად, ულიპრისტალის აცეტატი. პროგესტერონის მოქმედების დაბლოკვით მათ ზრდის შეჩერება და სისხლდენის შემცირება შეუძლია. კვლევებში მოცულობის შემცირება გამოჩნდა. თუმცა ყველასთვის შესაფერისი არ არის და გვერდითი ეფექტების ახლო კონტროლი სჭირდება. თურქეთშიც ასეთი წამლები შეზღუდული ჩვენებებით გამოიყენება.

შეჯამების სახით, მედიკამენტები ძირითადად მიომის სიმპტომების გასაკონტროლებლად გამოიყენება. წამლებით სრულად გაქრობა იშვიათია (GnRH-ის შეწყვეტისას კვლავ ზრდა შეიძლება). ჩვეულებრივ, მედიკამენტებს ოპერაციამდე მოსამზადებლად ან შვილის მსურველი და ოპერაციის გადადების მოსურნე პაციენტისთვის მიმართავენ.

3. ქირურგიული მკურნალობა – მიომის ოპერაციით მოცილება: მიომის საბოლოო მკურნალობა ქირურგიული ამოღებაა. განსაკუთრებით დიდი, სწრაფად მზარდი, ძლიერი სისხლდენის ან ტკივილის გამომწვევი და უნაყოფობაზე ეჭვის შემქმნელი მიომისას ოპერაცია რეკომენდებულია. მდგომარეობის მიხედვით სხვადასხვა მეთოდი გამოიყენება:

• მიომექტომია (მხოლოდ მიომის ამოღება): საშვილოსნოს შენარჩუნებით მხოლოდ მიომების ამოღების ოპერაციაა. მიომის ოპერაციაში უმეტესად მიომექტომიას გულისხმობენ. თუ პაციენტს შვილი სურს ან საშვილოსნოს შენარჩუნება უნდა, მას ანიჭებენ უპირატესობას. რაოდენობისა და მდებარეობის მიხედვით სხვადასხვა ტექნიკა არსებობს:

  • ღია მიომექტომია: მუცლის ჭრილობით (ჩვეულებრივ, საკეისროს მსგავსი ქვედა ჭრილობით) საშვილოსნომდე მიდიან და მიომას იღებენ. ძალიან დიდი ან მრავალი მიომისას შეიძლება გამოიყენონ.

  • ლაპაროსკოპიული მიომექტომია: დიდი ჭრილობის გარეშე, რამდენიმე პატარა ხვრელიდან შეყვანილი კამერითა და ხელსაწყოებით ამოღებაა. ხალხში „მიომის დახურულ ოპერაციას“ უწოდებენ. შესაბამის პაციენტებთან, განსაკუთრებით საშუალო ზომისა და შეზღუდული რაოდენობისას, მას ანიჭებენ უპირატესობას; აღდგენა უფრო ხანმოკლეა.

  • ჰისტეროსკოპიული მიომექტომია: საშოდან ჰისტეროსკოპით ღრუში შედიან და შიგნით მზარდ სუბმუკოზურ მიომას ჭრიან და იღებენ. მუცელზე ჭრილობა არ არის; ბუნებრივი გზით მისვლის გამო პაციენტი, ჩვეულებრივ, იმავე დღეს ბრუნდება სახლში. მხოლოდ ღრუში მდებარე მიომისთვისაა და სხვებზე არ მოქმედებს.

მიომექტომიის შემდეგ მიომა შეიძლება განმეორდეს, ანუ წლების განმავლობაში ახალი მიომები განვითარდეს. ამიტომ ახალგაზრდობაში მრავალი მიომის ამოღების შემდეგ პერიოდული კონტროლი გრძელდება.

• ჰისტერექტომია (საშვილოსნოს ამოღება): თუ პაციენტს შვილი აღარ სურს, უფროსი ასაკისაა ან მიომები ძალიან დიდი/მრავალრიცხოვანია, საშვილოსნოს სრული ამოღება (ჰისტერექტომია) შეიძლება მკურნალობის ვარიანტი იყოს. შემდეგ მიომის პრობლემა საბოლოოდ ქრება, რადგან საშვილოსნო აღარ არსებობს. თუმცა ეს რადიკალური მიდგომაა და პაციენტთან დეტალურ განხილვას საჭიროებს. გადაწყვეტილებამდე, თუ შესაძლებელია, უფრო კონსერვატიული მეთოდები განიხილება. საკვერცხეებს, ჩვეულებრივ, ტოვებენ (განსაკუთრებით მენოპაუზამდე), რათა ჰორმონული ბალანსი შენარჩუნდეს. ოპერაცია შეიძლება ღია ან ლაპაროსკოპიული გზით ჩატარდეს. შესაბამის პაციენტებთან ლაპაროსკოპიული ან ვაგინალური გზა ნაკლებად ტრავმულია.

ოპერაციის მიზანია ჩივილების მოხსნა და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება. მიომექტომიის შემდეგ ნაყოფიერება, ჩვეულებრივ, შენარჩუნებულია, განსაკუთრებით შვილის მსურველებთან. თუ სუბმუკოზურ მიომას განმეორებითი მოშლა ახლდა და ის ამოიღეს, მომდევნო ორსულობებში განმეორების რისკი მნიშვნელოვნად მცირდება.

როდისაა ოპერაცია საჭირო? ყველა აღმოჩენილ მიომას დაუყოვნებლივი ოპერაცია არ სჭირდება. თუმცა შემდეგი შემთხვევები ძლიერი საფუძველია:

• ძალიან დიდი ზომა (მაგალითად, საშვილოსნო 12 კვირის ორსულობის ზომისაა).

• სწრაფი ზრდა (განსაკუთრებით მენოპაუზის შემდეგ გაგრძელებული ზრდა).

• მძიმე უკონტროლო სისხლდენით ძლიერი ანემიის გამოწვევა.

• ძლიერი ტკივილი და ზეწოლის ნიშნები (შარდვის გაძნელება, ნაწლავის დახშობა და სხვ.).

• უნაყოფობასთან ან განმეორებით მოშლასთან კავშირი.

• როცა გამოსახულებით საეჭვო სხვა წარმონაქმნის (შესაძლო კიბოს) მიომისგან გამიჯვნა ვერ ხერხდება.

არაქირურგიული ინტერვენციული მკურნალობა (მიომა ოპერაციის გარეშე): ბოლო წლებში ქირურგიის ალტერნატივად ზოგიერთი ინტერვენციული რადიოლოგიის მეთოდი და სხვა ინოვაციური მკურნალობაც გამოიყენება:

• მიომის ემბოლიზაცია (საშვილოსნოს არტერიის ემბოლიზაცია): ოპერაციის გარეშე, ანგიოგრაფიის მსგავსი პროცედურით, საზარდულიდან საშვილოსნოს მომმარაგებელ არტერიებში შედიან და მიომის მკვებავ სისხლძარღვებს ხშობენ. ამით სისხლის მიწოდება წყდება და მიზანია დროთა განმავლობაში შემცირება და გაქრობა. ინტერვენციული რადიოლოგის მიერ ჩატარების შემდეგ პაციენტი, ჩვეულებრივ, მხოლოდ ერთ ღამეს რჩება და მალე ჩვეულ ცხოვრებას უბრუნდება. მიომის ემბოლიზაცია, განსაკუთრებით მრავალი საშუალო ზომის მიომის, ოპერაციის არმსურველი ან მაღალი ქირურგიული რისკის პაციენტებისთვის კარგი არჩევანია. წარმატება მაღალია და უმეტესობას სისხლდენა და ტკივილი მნიშვნელოვნად უმჯობესდება. მთავარი უპირატესობა საშვილოსნოს შენარჩუნება და ზოგადი ანესთეზიის არსაჭიროებაა. ნაკლია ის, რომ ყველას არ შეეფერება (ძალიან დიდი ან სუბმუკოზური მიომისას ეფექტი შეიძლება შეზღუდული იყოს) და რამდენიმე დღე სპაზმური ტკივილი შეიძლება ჰქონდეს.

• ფოკუსირებული ულტრაბგერა (FUS) და MRI-ით მართული მაღალი ტემპერატურა: ზოგ ცენტრში უფრო ახალი მეთოდია მიომის დაშლა ფოკუსირებული ულტრაბგერითი ტალღებით ან MRI-ით მართული მაღალი სიცხით. გარედან მოწყობილობა ენერგიას აგზავნის და კანის ჭრილობის გარეშე ქსოვილის დაწვას ცდილობს. ჯერ ყველგან გავრცელებული არ არის და პაციენტის სწორად შერჩევა მნიშვნელოვანია.

• სხვა მეთოდები: აღწერილია ლაპაროსკოპიული სისხლძარღვების გადაკვანძვა და მიოლიზი — ნემსით მიომაში შესვლა და ელექტრობით ან გაყინვით (კრიო) დაშლა — თუმცა უფრო იშვიათად გამოიყენება.

შეჯამება: მიომის მკურნალობა ინდივიდუალურად იგეგმება. მცირე უსიმპტომო მიომისთვის კონტროლი შეიძლება საკმარისი იყოს, ცხოვრების ხარისხის დამაზიანებელ შემთხვევაში კი წამლებზე ან ქირურგიაზე გადადიან. ასაკი და შვილის სურვილი გადამწყვეტია: ახალგაზრდა, ნაყოფიერების მსურველთან საშვილოსნოს დაცვა პრიორიტეტულია, უფროს ასაკში დასრულებული ოჯახის მქონესთან კი საბოლოო გამოსავლის მიმცემი ჰისტერექტომია შეიძლება განიხილონ. მნიშვნელოვანია ექიმისა და პაციენტის დეტალური საუბარი და სწორი გადაწყვეტილება.

მიომის კიბოდ გარდაქმნა (გარდაიქმნება მიომა კიბოდ?)

პაციენტების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი კითხვაა „გარდაიქმნება მიომა კიბოდ?“ მიომები ძირითადად კეთილთვისებიანი სიმსივნეებია და უმეტესად ავთვისებიანობის უნარი არ აქვს. ანუ დროთა განმავლობაში ავთვისებიან სიმსივნედ გარდაქმნა უკიდურესად იშვიათია. საკითხის გასარკვევად სამეცნიერო მონაცემებსა და სამედიცინო ინფორმაციაზე დაყრდნობით განვიხილოთ:

• რა არის ავთვისებიანი მიომა? ავთვისებიანად ქცეულ ფორმას „ლეიომიოსარკომა“ ეწოდება. ეს საშვილოსნოს კუნთის ავთვისებიანი სიმსივნეა და მიომისგან ძალიან განსხვავებული, აგრესიული დაავადებაა. ლეიომიოსარკომა საშვილოსნოს კიბოებს შორის ძალიან იშვიათია. აღნიშნავენ, რომ ასეთი გარდაქმნა დაახლოებით ათასში ერთზე ნაკლებ მიომაშია შესაძლებელი (ათიათასში ერთიდან ათასში ერთამდე). ანუ ასობით ქალში შეიძლება ერთს შეხვდეს.

• მიომა თუ სარკომა? თანამედროვე სამედიცინო მოსაზრებების უმეტესობის მიხედვით, ლეიომიოსარკომა არსებული მიომის გარდაქმნით კი არ ვითარდება, არამედ თავიდანვე ცალკე სიმსივნეა. ანუ კეთილთვისებიანი მიომა უეცრად ერთ დღეს კიბოდ არ იქცევა; ავთვისებიანი წარმონაქმნი თავიდანვე სხვა უჯრედული თვისებების მქონე სარკომაა. თუმცა კლინიკურად და გამოსახულებით მათი გარჩევა, ჩვეულებრივ, ვერ ხერხდება. ულტრაბგერაზე ორივე შეიძლება მსგავსად ჩანდეს. საბოლოო გამიჯვნა, ჩვეულებრივ, ოპერაციით ამოღებისა და პათოლოგიური გამოკვლევის შემდეგ ხდება.

• კიბოს რისკზე საეჭვო ნიშნები: მიომაზე კიბოს ეჭვისთვის უჩვეულო გარემოებები შეიძლება არსებობდეს. ძალიან სწრაფად მზარდი (განსაკუთრებით ახალგაზრდა ქალთან მოკლე დროში მრავალჯერ გაზრდილი) ან მენოპაუზის შემდეგ კვლავ მზარდი მიომა ეჭვს იწვევს. ჰორმონების კლებისას შემცირებაა მოსალოდნელი და საპირისპირო ზრდა უჩვეულოა. ასევე წარმონაქმნის გარშემო არანორმალური ქსოვილი ან უფორმო აგებულება ექიმის ყურადღებას იქცევს. ასეთ დროს, ჩვეულებრივ, დროულ ქირურგიულ ამოღებას ურჩევენ.

• იწვევს მიომა სხვა კიბოს?„იწვევს მიომა კიბოს?“ ზოგჯერ ეს კითხვაც ისმება. არ არსებობს მტკიცებულება, რომ მიომა სხვა ორგანოებში კიბოს იწვევს. ანუ მისი არსებობა არ ნიშნავს, რომ მომავალში ძუძუს, საშვილოსნოს ყელის ან სხვა კიბო განვითარდება. უბრალოდ, მასთან ერთად ენდომეტრიუმის კიბო ან საკვერცხის კისტა და სხვა დაავადებაც შეიძლება თანაარსებობდეს; ეს მიომით არ არის გამოწვეული და დამთხვევაა.

• დებატები მორცელაციაზე: ბოლო წლებში ზოგი ოპერაციული ტექნიკა სადავო გახდა, რადგან უცნობი ავთვისებიანობისას გავრცელება შეიძლება გამოიწვიოს. განსაკუთრებით ლაპაროსკოპიაში დიდი მიომის გამოსატანად გამოყენებულმა მორცელატორებმა , თუ წარმონაქმნი სინამდვილეში სარკომაა, დანაწევრებისას კიბოს უჯრედები მუცელში შეიძლება გაავრცელოს. ამიტომ FDA-მ (აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციამ) და მსგავსმა ორგანოებმა ზოგ ჯგუფში გამოყენება შეზღუდა. ეს ზოგადად მიომის ყველა პაციენტს კი არა, ძალიან სპეციფიკურ პირობებს ეხება. კვლავ უნდა აღინიშნოს, რომ მიომის ავთვისებიანობის ალბათობა ძალიან დაბალია.

დასკვნა: მიომების დიდი უმრავლესობა კიბო არ არის და კიბოდ არ გარდაიქმნება. თუმცა უჩვეულო ზრდის ან ცვლილებისას ექიმმა დაბალი ალბათობის მიუხედავად დასაზუსტებლად ოპერაცია და პათოლოგიური კვლევა შეიძლება ურჩიოს. ეს ადრეული დიაგნოზისთვის მნიშვნელოვანია. ახალგაზრდობაში აღმოჩენილი მიომისგან მოსალოდნელია, რომ მრავალი წლის განმავლობაში ზომასა და ქცევას არ შეცვლის. უცვლელი ან ნელა მზარდი მიომისას კიბოს შიში არ არსებობს. შეშფოთებისას საუკეთესოა ექიმთან საუბარი, მის გამოცდილებაზე ნდობა და რეგულარული შემოწმებების დაცვა.

მიომისა და ორსულობის კავშირი

მოქმედებს მიომა ორსულობაზე? დიახ, ზოგჯერ დაორსულებასა ან მიმდინარეობაზე მოქმედებს, თუმცა ყოველთვის არა. მრავალ ქალს მცირე მიომის მიუხედავად უპრობლემოდ შეუძლია დაორსულება და ჯანმრთელი ორსულობა. მნიშვნელოვანია მისი მდებარეობა, რაოდენობა და ზომა. შესაძლო გავლენებია:

• უნაყოფობა (ინფერტილობა): განსაკუთრებით ღრუს დამამახინჯებელმა (სუბმუკოზურმა) მიომამ ემბრიონის მიმაგრებას შეიძლება ხელი შეუშალოს ან ადრეული მოშლა გამოიწვიოს. დიდმა ინტრამურულმა მიომამაც სტრუქტურის შეცვლით ან მილებთან მდებარეობით მექანიკური დაბრკოლება შეიძლება შექმნას. კვლევებში აუხსნელი უნაყოფობის მქონე ზოგ ქალთან მიომა აღმოაჩინეს და მისი მოცილებით ორსულობის შანსი გაიზარდა. თუმცა გარეთ მზარდი სუბსეროზული მიომა, ჩვეულებრივ, უნაყოფობას არ იწვევს.

• მოშლის რისკი: განსაკუთრებით სუბმუკოზური მიომისას ორსულობის მოშლის რისკი მცირედ შეიძლება გაიზარდოს. ბავშვის ზრდის ადგილის შემავიწროებელმა ან ფორმის შემცვლელმა მიომამ ემბრიონის ან პლაცენტის სწორ მიმაგრებას შეიძლება შეუშალოს ხელი და ადრეული დაკარგვა გამოიწვიოს. კვლევებით, მიომის მქონე ორსულთა დაახლოებით 10-20%-ს შეიძლება მოშლა ჰქონდეს, რაც სხვებთან შედარებით ოდნავ მაღალია.

• ნაადრევი მშობიარობა და ორსულობის გართულებები: ორსულობისას ჰორმონების მატებით მიომა გარკვეულწილად შეიძლება გაიზარდოს (განსაკუთრებით პირველ ტრიმესტრში). დიდმა მიომამ ბავშვის მდებარეობაზე შეიძლება იმოქმედოს ან ნაადრევი მშობიარობის საფრთხე შექმნას. მოძრაობის სივრცის შეზღუდვისას მენჯით წინამდებარეობა (breech) ან განივი მდებარეობა შეიძლება გახშირდეს. მიომის მქონე ორსულებთან წყლების ნაადრევი დაღვრისა (გარსების ნაადრევი გახეთქვა) და მშობიარობის ალბათობა მცირედ მაღალია. თუმცა უმეტესობა დროულად და უპრობლემოდ მშობიარობს.

• პლაცენტის პრობლემები: მიომის არსებობამ პლაცენტის წინამდებარეობის (დაბალი მიმაგრების) ან პლაცენტის აშრევების (ნაადრევი გამოყოფის) რისკი მცირედ შეიძლება გაზარდოს. ამას ულტრაბგერით აკვირდებიან. განსაკუთრებით ენდომეტრიუმთან ახლოს საკმარისი ჯანსაღი ადგილი შეიძლება არ დარჩეს და წინამდებარეობა განვითარდეს.

• მშობიარობა და საკეისრო: თუ მიომა სამშობიარო გზას ბლოკავს (მაგალითად, დიდი წარმონაქმნი ყელთან), ექიმმა გეგმური საკეისრო კვეთა შეიძლება ურჩიოს. ზოგჯერ საშვილოსნო საკმარისად ვერ იკუმშება და მშობიარობა არ პროგრესირებს, რის გამოც გადაუდებელი საკეისრო ხდება საჭირო. მის დროს, თუ შესაძლებელია და საჭიროა, ექიმმა მიომაც შეიძლება ამოიღოს, თუმცა სისხლის მომატებული მიწოდების გამო ორსულობისას ამოღებას, ჩვეულებრივ, ერიდებიან (ძლიერი სისხლდენის რისკი). მშობიარობიდან რამდენიმე თვეში, აღდგენის შემდეგ კი ოპერაცია შეიძლება დაგეგმონ.

• მიომის ტკივილი ორსულობისას: მიომა ორსულობისას შეიძლება გაიზარდოს და არასაკმარისი სისხლის მიწოდებისას განვითარდეს წითელი დეგენერაცია , რაც მწვავე ანთებასა და ტკივილს იწვევს. ძლიერი საზარდულის ტკივილი, ჩვეულებრივ, წოლითი დასვენებით, ტკივილგამაყუჩებლებითა და საჭიროებისას საავადმყოფოში დაკვირვებით კონტროლდება. ტკივილი უმეტესად დროებითია და ბავშვზე პირდაპირი საზიანო მოქმედება არ აქვს, თუმცა დედას კომფორტს ურღვევს.

შეჯამება: მიომის მქონე ქალსაც წარმატებული ორსულობა შეუძლია. მისი არსებობა ყოველთვის დაბრკოლება არ არის. დაგეგმვამდე მეან-გინეკოლოგთან კონსულტაციით მიომის მდგომარეობა უნდა შეფასდეს. საჭიროებისას ექიმმა წინასწარი ამოღება შეიძლება ურჩიოს (განსაკუთრებით სუბმუკოზურის). მიომექტომიის შემდეგ, ჩვეულებრივ, 6 თვიდან 1 წლამდე პერიოდში შეიძლება დაგეგმვა, საშვილოსნოს შეხორცების გათვალისწინებით. ორსულობისას აღმოჩენისას უმეტესად მხოლოდ დაკვირვებაა საკმარისი და ჩარევა არ ტარდება. მშობიარობის შემდეგ მიომა ძველ მდგომარეობას უბრუნდება ან მცირედ პატარავდება.

რას უნდა მიაქციონ ყურადღება მიომის მქონე პირებმა?

მიომის დიაგნოზის მქონე ბევრი ქალი ცხოვრების წესისა და ყოველდღიური ჩვევების შეცვლით მიომების ზრდის კონტროლს ან სიმპტომების შემსუბუქებას ცდილობს. რას უნდა მიაქციონ ყურადღება მიომის მქონე ქალებმა? გასათვალისწინებელია რამდენიმე საკითხი:

• ექიმთან რეგულარული კონტროლი: ყველაზე მნიშვნელოვანია ექიმის მიერ რეკომენდებული დაკვირვების გრაფიკის დაცვა. უსიმპტომო მიომების შემთხვევაშიც ჩვეულებრივ წელიწადში ერთხელ საკონტროლო ულტრაბგერითი გამოკვლევაა რეკომენდებული. სიმპტომების არსებობისას ან დიდი მიომის შემთხვევაში კონტროლი შეიძლება ყოველ 6 თვეში გახდეს საჭირო. ამ ვიზიტებზე მიომების ზრდის სიჩქარეს აფასებენ. დაგეგმილ კონტროლზე დროულად მისვლა შესაძლო ცვლილების ადრეულად შემჩნევის საშუალებას იძლევა.
• სიმპტომებზე დაკვირვება: თუ მენსტრუალური ციკლის ცვლილებას, სისხლდენის გაძლიერებას, ანემიის ნიშნებს (დაღლილობას, სიფერმკრთალეს) ან მუცლისა თუ საზარდულის ტკივილის მატებას შენიშნავთ, ჩაინიშნეთ და ექიმს აცნობეთ. ტკივილისა და სისხლდენის გაძლიერება შეიძლება მიომების ზრდის ნიშანი იყოს. ასეთ შემთხვევაში მიზანშეწონილია ექიმს დაგეგმილ ვიზიტამდე მიმართოთ.
• კვება და ვარჯიში: ჯანსაღი და დაბალანსებული კვება ზოგადად რეპროდუქციული ჯანმრთელობისთვის სასარგებლოა. რადგან სიმსუქნე მიომის ზრდის დამაჩქარებელი ფაქტორია, წონის კონტროლი მნიშვნელოვანია. რეკომენდებულია რაციონში ხილისა და ბოსტნეულის წილის გაზრდა და წითელი ხორცის ზომიერი მიღება. განსაკუთრებით ბოჭკოვანი საკვები ამცირებს შეკრულობას და ამით შეიძლება ნაწლავებზე მიომების ზეწოლით გამოწვეული ჩივილები შეამსუბუქოს. რეგულარული ვარჯიში სასარგებლოა ჰორმონული წონასწორობისა და წონის კონტროლისთვის. რეკომენდებულია კვირაში სულ მცირე 3-4 დღე ზომიერი ინტენსივობის ვარჯიში (მაგალითად სიარული, ცურვა ან იოგა). სტრესის შემცირებამ და ძილის რეჟიმის დაცვამაც შეიძლება ჰორმონულ წონასწორობაზე დადებითად იმოქმედოს.
• რკინის დანამატები: თუ ჭარბი მენსტრუალური სისხლდენის გამო ანემია განვითარდა, ექიმის რეკომენდაციით შეიძლება რკინის დანამატების მიღება დაგჭირდეთ. საკვებიდან რკინის მისაღებად შეგიძლიათ მიირთვათ წითელი ხორცი, მწვანეფოთლოვანი ბოსტნეული, ჩირი და ბექმეზი. გახსოვდეთ, რომ ანემიამ შეიძლება მრავალი პრობლემა გამოიწვიოს, გულის ფრიალიდან თმის ცვენამდე; ამიტომ მიომით გამოწვეული სისხლდენისას რკინის მარაგის შენარჩუნება მნიშვნელოვანია.
• ტკივილისა და მენსტრუალური ციკლის კონტროლი: თუ მიომები გაქვთ და მენსტრუალური ტკივილი ძლიერია, სითბოს გამოყენებამ (მუცელზე თბილი წყლის სათბურმა) ან მცენარეულმა ჩაიმ (კუნთების მომადუნებელი მოქმედების მქონე ცერეცომ, გვირილამ და სხვ.) შეიძლება გარკვეული შვება მოგცეთ. თუმცა ძლიერ ტკივილს ნუ უგულებელყოფთ; თუ ყოველდღიურ საქმიანობას გიზღუდავთ, სამედიცინო დახმარება მიიღეთ. ციკლის დარღვევების კალენდრით ან აპლიკაციით აღრიცხვა დაგეხმარებათ გაიგოთ, არის თუ არა რაიმე უჩვეულო.
• ორსულობის დაგეგმვა: მიომის მქონე ქალი, რომელსაც შვილის ყოლა სურს, დაგეგმვამდე ექიმმა უნდა შეამოწმოს. ექიმი შეაფასებს მიომების შესაძლო გავლენას ორსულობაზე და საჭიროებისას ორსულობამდე ჩარევას დაგეგმავს. თუ ორსულობა მიომების არსებობის ფონზე დადგა, მეან-გინეკოლოგი ამ გარემოების გათვალისწინებით უფრო ყურადღებით გააკონტროლებს მის მიმდინარეობას. სპეციალური დიეტა ან აქტივობის შეზღუდვა, როგორც წესი, საჭირო არ არის, თუმცა უნდა შესრულდეს ზოგადი რჩევები, მაგალითად მძიმე ტვირთის აწევისა და გადაჭარბებული დატვირთვის თავიდან აცილება.
• ჰორმონული პრეპარატები: მიომის მქონე პაციენტებმა, რომლებიც მენოპაუზის შემდეგ ჰორმონჩანაცვლებით თერაპიას (HRT) გეგმავენ, ეს ექიმთან დეტალურად უნდა განიხილონ. HRT-ის ფონზე მიომები შეიძლება გაიზარდოს, ამიტომ ექიმი სარგებლისა და რისკის თანაფარდობას აგიხსნით და შესაძლოა ალტერნატიული მკურნალობა შემოგთავაზოთ. ასევე, მიომის მქონე ახალგაზრდა ქალებმა, რომლებიც ჩასახვის საწინააღმდეგო აბების მიღებას გეგმავენ, ექიმის რჩევით უნდა იმოქმედონ (უმეტეს შემთხვევაში დაბალდოზიანი აბები მიომის ზრდაზე შესამჩნევად არ მოქმედებს და სისხლდენის მოწესრიგებით სასარგებლოც შეიძლება იყოს).
• მცენარეული და ალტერნატიული მიდგომები: ხალხში მიომების ბუნებრივი მკურნალობის მეთოდებზე სხვადასხვა რჩევა ვრცელდება (ჭინჭარი, მარმუჭის ჩაი, სხვადასხვა კურსი და სხვ.). ამ ალტერნატივების ეფექტიანობა მეცნიერულად დადასტურებული არ არის. მიუხედავად მოსაზრებისა, რომ ზოგი მცენარეული პროდუქტი ესტროგენის წონასწორობაზე ზემოქმედებით თეორიულად შეიძლება სასარგებლო იყოს, საბოლოო შედეგები არ არსებობს. თუ მცენარეული დანამატების მიღება გსურთ, აუცილებლად დაეკითხეთ ექიმს. ზოგი მცენარეული პროდუქტის მაღალმა დოზამ შეიძლება ღვიძლი ან თირკმელი დააზიანოს ან თქვენს წამლებთან ურთიერთქმედება გამოიწვიოს.

არსებობს თუ არა მიომების ბუნებრივი მკურნალობის მეთოდები?

ტრადიციული მედიცინის გარდა, მიომის ბუნებრივი მკურნალობის მეთოდებიც ბევრს აინტერესებს. „ბუნებრივი მკურნალობა“ ჩვეულებრივ მცენარეულ კურსებს, კვების შეცვლასა და ცხოვრების წესის ზომებს გულისხმობს. ჯანსაღი ცხოვრების წესთან დაკავშირებული საკითხები ზემოთ განვიხილეთ. აქ რამდენიმე კონკრეტულ ბუნებრივ თუ მცენარეულ მიდგომას შევეხოთ:

• მცენარეული კურსები და ჩაი: ხალხში რამდენიმე მცენარეს მიაწერენ საშვილოსნოს მიომებზე სასარგებლო მოქმედებას. მაგალითად, ჭინჭრის, ფარსმანდუკის, მარმუჭის, წიწმატურას ჩაის შესახებ ირწმუნებიან, რომ ჰორმონული წონასწორობის მოწესრიგებით მიომის ზრდას შეიძლება ანელებდეს. ხეპილპილამ (Vitex agnus-castus) ჰორმონების მარეგულირებელი მოქმედებით შესაძლოა მენსტრუალური ციკლიც მოაწესრიგოს. ზოგი ამ მცენარეთაგანი შეიძლება საშვილოსნოს კუნთებს ადუნებდეს და სისხლდენას ამცირებდეს. თუმცა არც ერთის შემთხვევაში მიომების შემცირების სანდო სამეცნიერო მტკიცებულება არ არსებობს. ასეთმა ჩაიმ ზოგ ქალს შეიძლება სიმპტომები შეუმსუბუქოს, თუმცა ეს ყველას არ ეხება.
• კვება და დანამატები: ბუნებრივ მიდგომებს შორის ბოლო პერიოდში D ვიტამინი იქცევს ყურადღებას. ზოგ კვლევაში D ვიტამინის დეფიციტის მქონე ქალებში მიომის განვითარება უფრო ხშირი იყო; ასევე არსებობს მონაცემები, რომ D ვიტამინის დანამატი ლაბორატორიულ პირობებში მიომის უჯრედების ზრდას ანელებს. მზის სინათლის სათანადოდ გამოყენება და საჭიროებისას D ვიტამინის მიღება ზოგადი ჯანმრთელობისთვისაც სასარგებლოა. მწვანე ჩაის ექსტრაქტის (EGCG) რამდენიმე მცირე კვლევაში აღწერილია მიომების ზომის გარკვეული შემცირება ქალებში, რომლებიც მწვანე ჩაის ექსტრაქტის მაღალ დოზას იღებდნენ. ვარაუდობენ, რომ ეს შეიძლება მწვანე ჩაის ანტიოქსიდანტურ და ანტიესტროგენულ მოქმედებას უკავშირდებოდეს. თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ ასეთი დანამატები სტანდარტულ მკურნალობაში შესული მეთოდები არ არის და მათი განხილვა ექიმის მეთვალყურეობით უნდა მოხდეს.
• სტრესის შემცირება: ქრონიკულმა სტრესმა შეიძლება ორგანიზმში ჰორმონული წონასწორობის დარღვევას შეუწყოს ხელი. სტრესის მართვამ იოგით, მედიტაციითა და სუნთქვითი ვარჯიშებით შეიძლება რეპროდუქციულ ჯანმრთელობაზე, თუნდაც არაპირდაპირ, დადებითად იმოქმედოს. ეს ბუნებრივი მიდგომის ნაწილადაც შეიძლება ჩაითვალოს.
• აკუპუნქტურა: ზოგ პაციენტს აინტერესებს, ეხმარება თუ არა აკუპუნქტურა მიომების დროს. აკუპუნქტურა სისხლის ნაკადისა და ენერგეტიკული წონასწორობის მოწესრიგებისკენ მიმართული მეთოდია; მიომების გაქრობა მისგან მოსალოდნელი არ არის, თუმცა ზოგ პაციენტს შესაძლოა ტკივილისა და სხვა სიმპტომების შემცირებაში დაეხმაროს.

გაფრთხილება: ბუნებრივი თუ მცენარეული პროდუქტების გამოყენებისას მცდარია ფიქრი, რომ „ბუნებრივია და ამიტომ უვნებელია“. ნებისმიერ მცენარეს ორგანიზმში წამლის მსგავსი მოქმედება შეიძლება ჰქონდეს და არასწორი გამოყენებისას ზიანი გამოიწვიოს. განსაკუთრებით, İbrahim Saraçoğlu-ს მსგავსი პირების მიერ რეკომენდებული მცენარეული კურსები პოპულარულია, თუმცა მათ სამედიცინო მკურნალობა არ უნდა ჩაანაცვლოს. ექიმის თანხმობის გარეშე მცენარეულ მკურნალობას დაუფიქრებლად ნუ მიმართავთ. იდეალურია სამედიცინო მკურნალობასთან ერთად უვნებელი დამხმარე ბუნებრივი მეთოდების ექიმის მეთვალყურეობით გამოყენება. მაგალითად, რკინის დეფიციტისას ჭინჭრის ჩაიმ შეიძლება რკინის მიღება გაზარდოს; ეს დამხმარე ზომაა, თუმცა მიომას არ ამცირებს. ჭარბი სისხლდენისას ფარსმანდუკმა შეიძლება მოკლევადიანი სარგებელი მოიტანოს, თუმცა ამ დროს ექიმის დანიშნული მკურნალობაც აუცილებელია.

ხშირად დასმული კითხვები

რას ნიშნავს მიომა?

მიომა საშვილოსნოს გლუვკუნთოვანი ქსოვილიდან განვითარებული კეთილთვისებიანი სიმსივნეა . ეს არაკიბოვანი, უმეტესად უვნებელი წარმონაქმნებია, თუმცა ზრდასთან ერთად გარკვეული პრობლემების გამოწვევა შეუძლია. სამედიცინო ენაზე მას myoma uteri ან საშვილოსნოს ფიბროიდი ეწოდება.

ყველა მიომას სჭირდება ოპერაცია?

არა. ყველა მიომის შემთხვევაში ოპერაცია აუცილებელი არ არის.  თუ მიომები მცირე ზომისაა, ცოტაა და სიმპტომებს არ იწვევს, მხოლოდ რეგულარული დაკვირვებაც საკმარისია. ამ პერიოდში მიომები შეიძლება წლების განმავლობაში უცვლელი დარჩეს ან არ გაიზარდოს. თუმცა, თუ მიომა ძლიერ სისხლდენას ან ტკივილს იწვევს, დიდი ზომისაა, სწრაფად იზრდება ან, განსაკუთრებით, შვილის ყოლას უშლის ხელს, ოპერაცია შეიძლება განიხილონ. გადაწყვეტილება ექიმთან ერთად, პაციენტის ჩივილებისა და სამომავლო გეგმების გათვალისწინებით მიიღება.

მიომები თავისით მცირდება?

დიახ, განსაკუთრებით მენოპაუზის შემდეგ მიომები ჩვეულებრივ თავისით მცირდება. ამის მიზეზია მენოპაუზის დროს ესტროგენის დონის დაქვეითება. გარდა ამისა, ზოგ მიომაში დროთა განმავლობაში სისხლის ნაკადის შემცირების გამო კალციფიკაცია ვითარდება და ზრდა წყდება. ახალგაზრდა ასაკში მიომის თავისით შემცირება იშვიათია, თუმცა სწრაფად არმზარდი მიომები შეიძლება დიდხანს უცვლელი ზომის დარჩეს. წამლებმა (მაგალითად GnRH-ის ანალოგებმა) შეიძლება მიომები დროებით შეამციროს, მაგრამ შეწყვეტის შემდეგ ზომები ჩვეულებრივ აღდგება. ბუნებრივმა გზებმა (დიეტამ, დანამატებმა) გარკვეული ეფექტიც რომ გამოიწვიოს, მისი მასშტაბი ინდივიდუალურია.

მიომა შეიძლება კიბოდ გარდაიქმნას?

თითქმის არასოდეს. მიომები კეთილთვისებიანი წარმონაქმნებია და მათი კიბოდ გარდაქმნის ალბათობა უკიდურესად დაბალია (ათასიდან ერთზე ნაკლები). თუ საშვილოსნოში ავთვისებიანი სიმსივნე ვითარდება, ის ჩვეულებრივ თავიდანვე ცალკე სიმსივნედ (ლეიომიოსარკომად) წარმოიქმნება. თუმცა ძალიან სწრაფად მზარდი ან მენოპაუზის შემდეგ ზრდის გამგრძელებელი მიომები გამონაკლისის სახით საეჭვოდ ითვლება და სიფრთხილის მიზნით იკვეთება. თუ პათოლოგიური გამოკვლევის პასუხი კეთილსაიმედოა, შეშფოთების საფუძველი არ არსებობს.

მიომის ამოკვეთა (მიომექტომია) დაორსულებას აადვილებს?

თუ მიომები დაორსულებისთვის ხელის შემშლელ ადგილას მდებარეობს (მაგალითად, საშვილოსნოს ღრუში დიდი მიომაა) ან ორსულობის შეწყვეტას იწვევს, ქირურგიული ამოკვეთის შემდეგ დაორსულების შანსი შეიძლება გაიზარდოს და ჯანმრთელი ორსულობაც გახდეს შესაძლებელი. განსაკუთრებით სუბმუკოზური მიომების ჰისტეროსკოპიული ამოკვეთა შემდგომი ორსულობის მაჩვენებლებს მნიშვნელოვნად ზრდის. თუმცა ქალს, რომელსაც მიომები საშვილოსნოს კედელში ან მის გარეთ აქვს და უნაყოფობა არ აწუხებს, მხოლოდ სამომავლოდ დაორსულების გასაადვილებლად ოპერაცია ყოველთვის არ სჭირდება. გადაწყვეტილება ინდივიდუალურია. მიომის ოპერაციის შემდეგ საშვილოსნოს შეხორცებას დაახლოებით 6 თვე ელოდებიან, შემდეგ კი ორსულობა შეიძლება დაიგეგმოს.

არსებობს მიომის განმეორების რისკი?

დიახ, ამოკვეთის შემდეგაც მიომები შეიძლება ხელახლა წარმოიქმნას. განსაკუთრებით ახალგაზრდა ასაკში ოპერირებულ ქალებში შემდგომ წლებში საშვილოსნოში ახალი მიომები შეიძლება განვითარდეს. ეს უფრო მიომების წარმოქმნისადმი მიდრეკილებით აიხსნება, ვიდრე პირველი ოპერაციისას მათი არასრული ამოკვეთით. ახალი მიომების წარმოქმნა ჰორმონებსა და გენეტიკურ თავისებურებებზეა დამოკიდებული. ამიტომ ოპერაციის შემდეგ რეგულარული კონტროლის გაგრძელება მნიშვნელოვანია. მენოპაუზის შემდეგ ახალი მიომები აღარ წარმოიქმნება და არსებული მცირდება, შესაბამისად განმეორების რისკი ქრება.

მიომა და პოლიპი ერთი და იგივეა?

არა,  მიომა და საშვილოსნოს პოლიპი განსხვავებულია. მიომა საშვილოსნოს კუნთოვანი შრიდან განვითარებული კუნთოვანი და შემაერთებელი ქსოვილის სიმსივნეა. პოლიპი კი საშვილოსნოს შიდა შრიდან (ენდომეტრიუმიდან) წარმოქმნილი, ჩვეულებრივ მცირე და რბილი სტრუქტურაა, რომელიც ლორწოვანის გამონაზარდს ჰგავს. ორივე კეთილთვისებიანია, თუმცა პოლიპები, როგორც წესი, უფრო მცირეა და ციკლის დარღვევა შეუძლია გამოიწვიოს; მიომები კი უფრო ღრმა ქსოვილიდან ვითარდება, შეიძლება გაიზარდოს და განსხვავებული სიმპტომები გამოიწვიოს. მკურნალობაც განსხვავდება (პოლიპები ჰისტეროსკოპიით იკვეთება, მიომები კი ზომისა და მდებარეობის შესაბამისად სხვადასხვა მეთოდით).

იცვლება მენოპაუზის სიმპტომები მიომის არსებობისას?

მენოპაუზისას ესტროგენის დონე მცირდება, ამიტომ მიომების ზრდა წყდება და ისინი ჩვეულებრივ ზომაში მცირდება. შესაბამისად, მიომით გამოწვეული მენსტრუალური სისხლდენის ჩივილები მენოპაუზასთან ერთად თავისით ალაგდება (მენსტრუაციაც წყდება). თუმცა ქალს, რომელსაც მენოპაუზამდე ძლიერი სისხლდენა ჰქონდა, ამ პერიოდში სისხლის მარაგი შეიძლება შემცირებული ჰქონდეს, რის გამოც სისუსტის მსგავსი ჩივილები გარკვეული ხნით გრძელდება. მენოპაუზის შემდეგ მიომების შემცირებასთან ერთად მუცლის ტკივილი და ზეწოლის სიმპტომებიც მსუბუქდება. მოკლედ, მენოპაუზა მიომების ბუნებრივ მკურნალობას ჰგავს. თუმცა მენოპაუზის დროს ჰორმონული თერაპიის მიღებისას მიომები შეიძლება არ შემცირდეს და გარკვეულწილად გაიზარდოს კიდეც.