შინაარსზე გადასვლა
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan · სამედიცინო ონკოლოგი

როგორ ვიკვებოთ კოლოსტომის ჩანთის დაყენების შემდეგ?

როგორ ვიკვებოთ კოლოსტომის ჩანთის დაყენების შემდეგ?

კოლოსტომის ოპერაციის შემდეგ ადამიანები ორგანიზმის ნარჩენების შესაგროვებელ ჩანთას იყენებენ. ეს დროებითი ან მუდმივი შეიძლება იყოს. ჩანთა ქირურგების მიერ მუცელში შექმნილ ღიობზე მაგრდება და მას სტომა ეწოდება.

ექიმები და კვების სპეციალისტები კოლოსტომის ოპერაციის შემდეგ კოლოსტომის კვებით გეგმას ურჩევენ. კოლოსტომა კვებისა და საჭმლის მონელების ჩვევებზე არ მოქმედებს, თუმცა გარკვეული საკვების მიღება ამ პროცესს უფრო მართვადს/მარტივს გახდის.

კოლოსტომის შემდეგ არის ეტაპები, როცა კვებითი ჩვევების მოწესრიგებაა საჭირო. გამოჯანმრთელებისას თავდაპირველად სითხეებით იწყებენ და ყოველდღიურად რაციონს ერთი ტიპის საკვები შეიძლება დაამატონ. მსხვილი ნაწლავის შეხორცების ამ პერიოდში მნიშვნელოვანია ისეთი საკვების მიღება, რომელსაც ორგანიზმი აიტანს. ასევე უნდა გვახსოვდეს, რომ ოპერაციის შემდეგ საკვების მიმართ ყველას ერთნაირი ამტანობა არ ექნება.

რა უნდა ჭამონ კოლოსტომის მქონე პაციენტებმა?

კოლოსტომის შემდეგ შესაძლო საკვები პროდუქტებია:

  • უცხიმო ან დაბალცხიმიანი რძე
  • ლაქტოზის გარეშე რძის პროდუქტები
  • იოგურტი
  • ყველი
  • უცხიმო ცხოველური ცილები
  • მცირე რაოდენობით თხილის კარაქი ან თხილი
  • დაბალბოჭკოვანი ნახშირწყლები (მაგალითად, თეთრი პური ან მაკარონი)
  • გაფცქვნილი, მომზადებული ბოსტნეული
  • სალათის ფოთოლი
  • რბილობის გარეშე ხილის წვენი
  • გაფცქვნილი ან დაკონსერვებული ხილი
  • სქელკანიანი ხილი (მაგალითად, საზამთრო ან ნესვი)

მსუბუქი საკვების არჩევანი:

  • ხორცის ბულიონი
  • ტოფუს ყველი
  • თეთრი მაკარონი
  • ჭარხალი
  • ლობიო
  • ისპანახი
  • სტაფილო
  • კვერცხი
  • უცხიმო ცილები
  • ხილის წვენი

საჭმლის მომნელებელმა სისტემამ მსუბუქი საკვები ცხიმიანსა და ცხარესთან შედარებით უკეთ შეიძლება აიტანოს. მსუბუქი საკვები ნაკლებად მჟავეცაა და კუჭს ნაკლებად აწუხებს. კოლოსტომის მქონე პირებმა მომზადებულ საკვებს უნდა მიანიჭონ უპირატესობა, რადგან უმი საკვების მონელება უფრო რთულია.

კოლოსტომის შემდეგ მყარ საკვებზე გადასვლამდე თხევადი საკვები უნდა შეირჩეს. სპეციალისტები, ჩვეულებრივ, საჭმლის მომნელებელი სისტემის გართულებების ასარიდებლად თხევად კვებას ურჩევენ.

თხევადი კვებისთვის შესაძლო არჩევანია:

  • გამჭვირვალე, რბილობის გარეშე ხილის წვენები
  • ხორცის ბულიონი
  • სპორტული სასმელები
  • ძვლისა და ხორცის ბულიონი
  • წყალი
  • უკოფეინო ჩაი ან ყავა

რჩევები კვებითი ჩვევებისთვის

საუკეთესოა მცირე რაოდენობით ისეთი საკვებით დაწყება, რომელსაც საჭმლის მომნელებელი სისტემა აიტანს. რეკომენდებულია რამდენიმე დღის განმავლობაში თხევადი კვებით დაწყება, შემდეგ კი მსუბუქ და ადვილად მოსანელებელ საკვებზე გადასვლა.

ჭამისას ყურადღება უნდა მიექცეს ნელა ჭამას, კარგად ღეჭვასა და თხევადი საკვების ოთახის ტემპერატურაზე მიღებას. სპეციალისტები ასევე ურჩევენ გაზიანი და კოფეინიანი სასმელების თავიდან აცილებას, რომლებმაც საჭმლის მომნელებელი სისტემა შეიძლება დატვირთოს, და მსხვილი ნაწლავის დისკომფორტისა თუ გაღიზიანების ასარიდებლად დღეში რამდენჯერმე მცირე ულუფებით კვებას (ცოტა და ხშირად ჭამას).

რა საკვები არ უნდა მივიღოთ კოლოსტომის შემდეგ

კოლოსტომის შემდეგ მსხვილი ნაწლავის ანთებისა თუ დატვირთვის ასარიდებლად ზოგი პროდუქტისგან თავის შეკავებაა საჭირო:

  • ბოჭკოს მაღალი შემცველობის საკვები
  • გაზიანი სასმელები
  • ძალიან ცხიმიანი ან შემწვარი საკვები
  • კანიანი და უმი ხილი
  • უმი ბოსტნეული
  • ქატოს შემცველი მარცვლეული
  • შემწვარი ქათამი, შემწვარი თევზი და სხვ.
  • პარკოსნები
  • ძალიან ცხიმიანი რძის პროდუქტები
  • ცხარე საკვები

ოპერაციის შემდეგ მსხვილი ნაწლავის შესახორცებლად ამ პროდუქტებისგან თავის შეკავებაა რეკომენდებული. კოლოსტომის მქონე პირი მათ უნდა მოერიდოს, სანამ სპეციალისტები არ დაუშვებენ.

კერძების რეცეპტები კოლოსტომის მქონე პირებისთვის

შეზღუდული არჩევანის მიუხედავად, კოლოსტომის მქონე პირებისთვის რამდენიმე სწრაფი და მარტივი რეცეპტი არსებობს.

  • ჯემი ან ჟელე თეთრ ტოსტზე: ჯემი ან ჟელე პექტინს შეიცავს, თეთრ ტოსტში კი ბოჭკო ცოტაა.
  • თეთრი ბრინჯი დაკონსერვებულ ან მომზადებულ ბოსტნეულთან: როგორც დაკონსერვებული, ისე მომზადებული ბოსტნეული დაბალბოჭკოვანია, თუმცა ადამიანის კვებით საჭიროებებს მაინც შეიძლება აკმაყოფილებდეს. შეიძლება სტაფილოს, სატაცურის ან გაფცქვნილი ყაბაყის არჩევა.
  • დაბალცხიმიანი იოგურტი ბანანით: იოგურტი ცილის კარგი წყაროა, ბანანი კი კალიუმის დონეს ზრდის. დაბალცხიმიან იოგურტში შეიძლება ბანანის დაჭრა და მიღება. ამასთან, ეს ნახშირწყლების ნარევია, რომელიც დიდხანს დანაყრებაში დაგეხმარებათ.

სასმელების რეკომენდაციები კოლოსტომის მქონე პირებისთვის

კოლოსტომის შემდეგ ზოგ მიღებულ სითხესაც მსხვილ ნაწლავზე შეუძლია მოქმედება. მნიშვნელოვანია გაზიანი და კოფეინიანი სასმელების თავიდან აცილება, რომლებიც გაღიზიანებას, აირებსა და დისკომფორტს იწვევს. მისაღები სასმელები შეიძლება იყოს უკოფეინო ჩაი და ყავა.

კოლოსტომის შემდგომი გამოჯანმრთელებისას ალკოჰოლი უნდა აირიდოთ ან ძალიან მცირე რაოდენობით მიიღოთ. ამ პერიოდშიც მის მიღებამდე სპეციალისტთან კონსულტაციაა რეკომენდებული. ბევრ ადამიანში ალკოჰოლური სასმელები დიარეას, აირებს ან სუნს იწვევს. ეს განსაკუთრებით ეხება საფუარისა და სვიის მაღალი შემცველობის სასმელებს, მაგალითად, ლუდს.

კოლოსტომის შემდეგ გამოჯანმრთელების პროცესში საუკეთესო სასმელი ბევრი წყალია. სპეციალისტები დღეში 6 – 8 ჭიქა სითხეს ურჩევენ, თუმცა რაოდენობა ადამიანიდან ადამიანამდე შეიძლება განსხვავდებოდეს. ნაწლავის ნებისმიერი ოპერაციის შემდეგ ზოგ ადამიანს წყლის შეწოვის უნარი შეიძლება შეუმცირდეს. ამიტომ საკმარისი ჰიდრატაცია (სითხის მიღება) გამოჯანმრთელების აუცილებელი ნაწილია.

რჩევები კოლოსტომის შემდგომი შესაძლო ყაბზობისთვის

რადგან კოლოსტომის შემდეგ ადამიანები ბოჭკოვანი საკვების მიღებას ერიდებიან, შეიძლება ყაბზობა განუვითარდეთ. მათთვის შეიძლება რეკომენდებული იყოს:

  • სითხის მიღების გაზრდა
  • ყაბზობის საწინააღმდეგო წამლები
  • სამედიცინო თანხმობით პრობიოტიკური დანამატები

რჩევები კოლოსტომის შემდგომი დიარეისთვის

დიარეა მრავალ მიზეზს შეიძლება უკავშირდებოდეს: ბაქტერიულ ან ვირუსულ ინფექციას, ანტიბიოტიკებით მკურნალობას, ცუდად გარეცხილ ხილსა და ბოსტნეულს, ქიმიოთერაპიას ან სხივურ თერაპიას. დიარეის შესამცირებლად ბოჭკო უნდა შემცირდეს.

დიარეის შესაძლო გამომწვევი პროდუქტებია:

  • ცხარე და ცხიმიანი კერძები
  • საზამთრო
  • ყურძენი
  • გარგარი
  • ქლიავი

რჩევები კოლოსტომის შემდგომი შესაძლო სუნის პრობლემისთვის

კუჭ-ნაწლავის დისკომფორტისა და აირების მქონე ადამიანებს სუნის პრობლემაც შეიძლება ჰქონდეთ. შესამცირებლად განსაკუთრებით ამ პროდუქტებს უნდა მოერიდონ:

  • ალკოჰოლი
  • ბროკოლი
  • ბრიუსელის კომბოსტო
  • კომბოსტო
  • გაზიანი სასმელები
  • სიმინდი
  • ხმელი ლობიო
  • კვერცხი
  • თევზი
  • ნიორი
  • ყურძენი
  • რძე და რძის პროდუქტები
  • ხახვი
  • არაქისი
  • ქლიავის ჩირი

კოლოსტომის ჩანთა დროებითი ან მუდმივი შეიძლება იყოს და მის მომხმარებელს შესაძლო სუნმა დისკომფორტი შეუქმნას. ამ შემთხვევებისთვის სპეციალისტმა ჩანთაში დეზოდორანტის ტაბლეტის მოთავსება შეიძლება ურჩიოს.

ელექტროლიტური ბალანსი კოლოსტომის შემდეგ

კოლოსტომის შემდეგ სითხის დიდი რაოდენობით დაკარგვის გამო დეჰიდრატაციის (სითხის დაკარგვის) ნიშნებს ყურადღება უნდა მიექცეს. სითხესთან ერთად ყოველდღიურად 70-80 mmol ნატრიუმის დაკარგვა და მასთან დაკავშირებული ჰიპონატრიემია შეიძლება გამოვლინდეს (ნორმაში განავლით 5 mmol/დღე იკარგება). ჰიპონატრიემიამ შეიძლება სისუსტე, გულისრევა, ღებინება და დღეში 400ml-ზე ნაკლები შარდის გამოყოფა გამოიწვიოს. ნატრიუმის დაკარგვისას თირკმელი მის შეკავებასა და კალიუმის გამოყოფას ცდილობს, რის შედეგადაც ჰიპოკალიემია (კალიუმის ნაკლებობა) ვითარდება. ჰიპოკალიემიამ ზედაპირული სუნთქვა, ნაწლავის მოძრაობის შემცირება და უმადობა შეიძლება გამოიწვიოს. ადრეული ჩარევისა და მკურნალობის გარეშე მძიმე ელექტროლიტური დისბალანსი ვითარდება, რომელმაც ჰიპოტენზია და გულის გაჩერება შეიძლება გამოიწვიოს. კოლოსტომის მქონე პაციენტები ბევრ წყალსა და მარილს კარგავენ, ამიტომ მეტი წყალი და მარილი უნდა მიიღონ. ოფლით დაკარგული სითხეც უნდა გაითვალისწინონ და ცხელ კლიმატში მცხოვრებთ მეტი წყლისა და მარილის მიღება უნდა უზრუნველყონ.

კვებითი უკმარისობა კოლოსტომის შემდეგ

კვებითი უკმარისობა განსაკუთრებით ხანდაზმულ კოლოსტომის პაციენტებშია ხშირი. კარგი კვებითი მდგომარეობა ოპერაციის წარმატებას ზრდის. არასაკმარისად ნაკვები პაციენტებისთვის უნდა უზრუნველყონ ცილითა და ნახშირწყლებით მდიდარი საკვები, რომელიც საკმარის ვიტამინებსა და მინერალებს შეიცავს. პირით კვების შეუძლებლობისას პაციენტები ენტერალური ან პარენტალური გზით უნდა იკვებონ. პერისტალტიკური მოძრაობებისა და სპაზმების შესამცირებლად და ჭრილობის შეხორცების დასაჩქარებლად ასევე უნდა უზრუნველყონ მაღალკალორიული, ცილოვანი და ნახშირწყლოვანი საკვების მიღება.

წონის მომატება კოლოსტომის შემდეგ

სტომის ოპერაციის შემდეგ წონის მომატება ხშირია. ეს მრავალ ფაქტორს უკავშირდება, მათ შორის:

  • საკვების უკეთ ატანას
  • განავლის მოსაწესრიგებლად მაღალი დაბალი კალორიულობისა და ადვილად მოსანელებელი საკვების მიღებას
  • ორგანიზმში მომხდარ ცვლილებებს
  • განსხვავებული კვებითი ჩვევების შეძენას

ცხიმოვანი ქსოვილის მატებასთან ერთად ჭრილობის შეხორცება რთულდება, განაკვეთის ადგილი ფართოვდება და ინფექციის რისკი იზრდება. ჭარბი წონა სასუნთქი კუნთების ეფექტიან მუშაობას ართულებს, ამიტომ ოპერაციის შემდეგ სუნთქვის პრობლემებიც შეიძლება განვითარდეს.

საკვების ამტანობის ცვლილების გამო წონის დაკლების სტანდარტული მეთოდები, მაგალითად, დიეტური პროგრამა, სტომის მქონე ადამიანებისთვის რთული შეიძლება იყოს. არასასურველი წონის მომატებასთან გასამკლავებლად ადამიანმა პირველ რიგში სტომის არსებობა უნდა მიიღოს. ზოგიერთს სტომის გამო სირცხვილი და დისკომფორტი აქვს, ამიტომ კვებითი ჩვევებისა თუ საკვების არჩევანის მიზეზები შეიძლება ვერ გაიგოს. მდგომარეობის მიმღებმა ადამიანმა კვებასთან ურთიერთობაც შეიძლება შეცვალოს.

შეჯამება

კოლოსტომის ჩანთის დასაყენებლად მუცელში სტომის შექმნა ოპერაციაა, რომლის დროსაც მსხვილი ნაწლავი დაზიანებული ნაწილის გვერდის ავლით მუცლის ხელოვნურ ღიობს უკავშირდება. ოპერაციის შემდეგ პაციენტებმა კოლოსტომის ჩანთა უნდა გამოიყენონ.

გამოჯანმრთელებისას უნდა მიიღონ საკვები და სასმელი, რომელიც მსხვილ ნაწლავს არ დააზიანებს. ამ პერიოდის კვებითი რეჟიმი ორი კვირა ან მეტი შეიძლება გაგრძელდეს. ასევე, ზოგი პროდუქტის რაციონში დამატებამდე სპეციალისტთან კონსულტაციაა რეკომენდებული.

*

ქიმიოთერაპია და კვება — სასარგებლო 14 რჩევა და წასახემსებლის რეცეპტი

წყაროები

Hodgson L. and Told L. (17.05.2021). What to eat after a colostomy. Medical News Today: https://www.medicalnewstoday.com/articles/colostomy-diet

ვიზიტის მოთხოვნა

DROZDOGAN-ის ხელოვნური ინტელექტი

ერთად განვიხილოთ ეს სტატია

დასვით კითხვები სტატიის შესახებ და წაიკითხეთ პასუხები ჩვენი საიტის გამოქვეყნებულ წყაროებთან ერთად.

DROZDOGAN-ის ხელოვნური ინტელექტი

Drozdogan-ის ასისტენტი

როგორ ვიკვებოთ კოლოსტომის ჩანთის დაყენების შემდეგ?

დასვით კითხვები სტატიის შესახებ და წაიკითხეთ პასუხები ჩვენი საიტის გამოქვეყნებულ წყაროებთან ერთად.

საუბრისა და კონფიდენციალურობის შესახებ ინფორმაცია

ამ საუბარში პასუხობს Drozdogan-ის ასისტენტი. საიტის უფლებამოსილმა ადმინისტრატორებმა შესაძლოა იგი ხარისხის შესამოწმებლად განიხილონ. არ გააზიაროთ პირადი ინფორმაცია.

პასუხები მზადდება OpenAI-ის ინფრასტრუქტურით. კითხვებსა და პასუხებს ამუშავებს ეს სერვისი; საუბრის ჩანაწერები ინახება ჩვენს საიტზე. არ გააზიაროთ საიდენტიფიკაციო, საკონტაქტო ან პირადი ჯანმრთელობის ინფორმაცია.

0 / 1000

მხოლოდ საინფორმაციოდ; არ იძლევა პირად დიაგნოზს ან მკურნალობის რჩევას.

დაკავშირებული სტატიები

გაეცანით სხვა სტატიებს ამ თემაზე.

იყავით ინფორმირებული

მიიღეთ ახალი სტატიები და სამეცნიერო სიახლეები ელფოსტით.

Google Analytics საჯარო გვერდებზე ამ ფანჯრისგან დამოუკიდებლად მუშაობს და შეიძლება ანალიტიკური ქუქიები გამოიყენოს. აქ გაკეთებული არჩევანი მხოლოდ გარე სერვისებს მართავს.