რა არის კოლოსტომიის ტომარა? რატომ ამაგრებენ და როგორ ცლიან მას?
ამ სტატიაში
რა არის კოლოსტომიის ტომარა?
კოლოსტომიის ტომარა პლასტმასის ტომარაა, რომელიც საჭმლის მომნელებელი სისტემიდან განავალს მუცელზე არსებული ხვრელის, ე.წ. სტომის, მეშვეობით აგროვებს. კოლოსტომიის ოპერაციის შემდეგ სტომაზე ტომარას ამაგრებენ. ანატომიაში სტომა სხეულის ნებისმიერ ხვრელს აღნიშნავს. ჩვეულებრივ მუცელზე სტომა არ არსებობს; სამედიცინო საჭიროების შემთხვევაში მას ქირურგიულად ქმნიან.
კოლოსტომიის ოპერაციის დროს (სტომის შექმნისას) ქირურგს სტომის გავლით ადამიანის მსხვილი ნაწლავის ნაწილი გამოაქვს და კანს უერთებს. კოლოსტომიის ტომარას შეუძლია განავლის შეგროვება, რადგან განავალი ნაწლავში გაივლის.
ქვემოთ მარტივად არის გამოსახული, როგორ იქმნება სტომა და როგორია კოლოსტომიის ტომარა:
კოლოსტომია ადამიანებს, ჩვეულებრივ, შეიძლება დასჭირდეთ მუცლის ღრუს კიბოს (ყველაზე ხშირად მსხვილი და სწორი ნაწლავის კიბოს), დაზიანებების ან ნაწლავებთან დაკავშირებული სხვა პრობლემების გამო. ზოგ შემთხვევაში კოლოსტომია დროებითია, ზოგჯერ კი, მაგალითად, მსხვილი ნაწლავის კიბოს გამო კოლონის ან სწორი ნაწლავის ამოკვეთისას, შეიძლება მუდმივი იყოს.
რა სახის კოლოსტომიები არსებობს?
არსებობს სხვადასხვა სტილისა და ზომის ტომრის სისტემები. ზოგადად, ტომრის სისტემა მოიცავს სტომის გარშემო მოთავსებულ, კანზე მისაკრავ რგოლს (ფლანეცს) და მასზე მიმაგრებულ პარკს, რომელიც სტომიდან გამოსულ განავალს აგროვებს. ტომრის სისტემის ორი ძირითადი სახეობა არსებობს: ერთკომპონენტიანი სისტემა, რომელშიც ტომარა უშუალოდ სტომის გარშემო არსებულ კანს ემაგრება, და ორკომპონენტიანი სისტემა, რომელშიც ფლანეცი სტომის გარშემო არსებულ კანს, ხოლო ტომარა ფლანეცს ემაგრება.
კოლოსტომიის შექმნის შემდეგ ადამიანს შეუძლია მისთვის სასურველი ტიპის ტომრის არჩევა. თუმცა ყველა მათგანი ყველასთვის შესაფერისი შეიძლება არ იყოს. ადამიანმა უნდა შეარჩიოს სისტემა, რომელიც ყველაზე მეტად შეესაბამება მას და მის მდგომარეობას.
კოლოსტომიის ტომარა შეიძლება კოლონის სხვადასხვა უბანზე დამაგრდეს. თითოეული პაციენტისთვის ერთი სტომა იქმნება. მისი მდებარეობა დამოკიდებულია იმაზე, კოლონის რომელ უბანს შეეხო დაავადება.
კოლოსტომიის ტომრის შერჩევისას გასათვალისწინებელია, რომ ის:
- სუნის მიმართ მდგრადი იყოს
- ადვილად მაგრდებოდეს და იხსნებოდეს
- 3 დღემდე არ ჟონავდეს
- ტანსაცმლის ქვეშ არ ჩანდეს ან ძალიან ძნელად შესამჩნევი იყოს
- სტომის გარშემო კანი არ დააზიანოს
ადამიანმა უნდა აირჩიოს სტილი და ზომა, რომელიც მის საჭიროებებს ყველაზე მეტად შეესაბამება. შესაძლებელია მრავალჯერადი ან ერთჯერადი ტომრების არჩევა. ასევე, დღისით შეიძლება პატარა, ღამით კი დიდი ტომრის გამოყენება. ადამიანებმა სპეციალისტს უნდა ჰკითხონ, ტომრის რა ვარიანტები არსებობს.
არსებობს სხვა პროდუქტებიც, რომელთა არჩევაც შეიძლება კანის უკეთ დასაცავად ან ტომრის ადგილიდან გადაადგილების თავიდან ასაცილებლად.
- სტომის პასტა, რომელიც ტომრის მიწებებას უწყობს ხელს
- სტომის ფხვნილი, რომელიც ტენის შეწოვასა და ტომრის ადგილზე შენარჩუნებას უწყობს ხელს
- ხელსახოცები, რომლებიც უბნის სისუფთავის შენარჩუნებაში გეხმარებათ
- ქამრები, რომლებიც ტომრის საიმედოდ დამაგრებას უწყობს ხელს
ცხოვრება კოლოსტომიის ტომრით
კოლოსტომიის ტომრის მქონე ადამიანს შეეძლება გააგრძელოს იმ საქმიანობების უმეტესობა, რომლებსაც ოპერაციამდე ასრულებდა. სხვა ადამიანების უმეტესობა მის ამ მდგომარეობას ვერ შეამჩნევს, თუ თავად არ ეტყვის, რომ კოლოსტომიის ტომარა აქვს.
ამ ადამიანებს მძიმე ნივთების ტარებისგან თავის შეკავება დასჭირდებათ. ტომრის სისტემის შესამოწმებლად მათ ჩვეულებრივზე უფრო ხშირად მოუწევთ საპირფარეშოში შესვლაც. ამის გარდა, კოლოსტომიის ტომარა ადამიანის ყოველდღიურ ცხოვრებაზე დიდ გავლენას არ მოახდენს.
თუ ტომარა საიმედოდ არის დამაგრებული, მისი მქონე ადამიანი შეძლებს მონაწილეობა მიიღოს სპორტული და ფიზიკური აქტივობების უმეტესობაში, მათ შორის სირბილსა და ცურვაში. ამ საქმიანობებისას სიფრთხილის მიუხედავად, ზოგჯერ შეიძლება დამცავი ქამრის გაკეთებაც მოისურვოს.
კოლოსტომიით მცხოვრებმა ადამიანებმა ყურადღება შემდეგ გარემოებებს უნდა მიაქციონ:
- თან იქონიონ დამატებითი სათადარიგო ტომრები, განსაკუთრებით მოგზაურობისას
- სიფრთხილე გამოიჩინონ უსაფრთხოების ღვედის გამოყენებისას; ღვედი სტომას არ უნდა გადადიოდეს
- შეიძლება უპირატესობა მიანიჭონ გაზების გამომწვევი საკვებისგან თავის შეკავებას
- დაზიანების თავიდან ასაცილებლად ბავშვებთან და შინაურ ცხოველებთან დამატებითი სიფრთხილე გამოიჩინონ
- შხაპის მიღებისას ტომარა ან სტომა უნდა მოიხსნან, ხოლო თუ არ მოიხსნიან, სტომა რაიმეთი უნდა დაფარონ
- შეუძლიათ შეიძინონ მაღალწელიანი ტანსაცმელი და საცვალი ან სპეციალური სამოსი
ამასთან, კოლოსტომიის ტომრის ქონამ ადამიანის სქესობრივ ცხოვრებასა თუ ორსულობაზე გავლენა არ უნდა მოახდინოს.
რა სიხშირით უნდა შეიცვალოს?
ქირურგთა ამერიკული კოლეჯი (American College of Surgeons) ტომრის გამოცვლას მაშინ, როცა ის მესამედზე მეტად და ნახევარზე ნაკლებად არის სავსე გირჩევთ. ეს სიფრთხილის ზომა შეიძლება დაგეხმაროთ, რომ ტომარა კანს არ მოსცილდეს და არ გაჟონოს.
კოლოსტომიის ტომრის გამოცვლის სიხშირე გამოყენებული ტომრის ზომაზეა დამოკიდებული. პატარა ტომარა დღის განმავლობაში ყველაზე მოსახერხებელია და მისი ხშირი დაცლა იქნება საჭირო. უფრო დიდი ტომარა, როგორც წესი, ღამით ან ძილის დროს გამოსაყენებლად გამოდგება და ძალიან ხშირად არ იცლება.
ზოგი ტომარა მრავალჯერადია, ზოგი კი ერთჯერადი.
იმის გასახსენებლად, ბოლოს როდის გამოცვალეთ ტომარა, შეგიძლიათ მას წებოვანი ლენტი დააკრათ ან ზედ დღე მიაწეროთ. თუ სტომის (ადგილის, სადაც კოლოსტომია თქვენს სხეულში შედის) გარშემო კანზე ქავილი ან წვა იგრძენით, ტომარა დაუყოვნებლივ გამოცვალეთ. ეს შეგრძნებები შეიძლება გაჟონვის ნიშანი იყოს.
როგორ იცვლება კოლოსტომიის ტომარა?
კოლოსტომიის ტომრის გამოსაცვლელად:
- თავდაპირველად ხელები ანტიბაქტერიული საპნითა და თბილი წყლით დაიბანეთ
- შემდეგ ტომარა სტომას ფრთხილად მოაცილეთ
- ტომრის ქვედა ნაწილი გახსენით ან გაჭერით და შიგთავსი უნიტაზში დაცალეთ ან ნაგვის პარკში ჩაყარეთ
- სტომა თბილი წყლითა და რბილი საპნით ფრთხილად გაწმინდეთ
- სტომა მთლიანად გააშრეთ
- მოამზადეთ შემდეგი ტომარა (და ფლანეციც, თუ ორკომპონენტიან სისტემას იყენებთ)
- ტომარა წებოვანი საშუალებით სტომის გარშემო დაამაგრეთ
ზოგ ადამიანს შეიძლება ხელსახოცების ან სხვა პროდუქტების გამოყენებაც სურდეს შემთხვევითი დაღვრისთვის.
მუდმივია თუ არა კოლოსტომიის ტომარა?
მუდმივი იქნება თუ არა კოლოსტომიის ტომარა, დამოკიდებულია იმაზე, დაავადება კოლონს (მსხვილ ნაწლავს) რამდენად და რომელ ადგილას შეეხო. ზოგ შემთხვევაში ის შეიძლება დროებითი იყოს. თუმცა დროებითი კოლოსტომია შეიძლება კვირების, თვეების ან შესაძლოა წლების განმავლობაშიც გაგრძელდეს.
როდესაც კოლოსტომიის ქვემოთ არსებული უბანი შეხორცდება, ნაწლავები ისევ შიგნით ბრუნდება და სტომა იხურება, რაც ადამიანის ნაწლავებს უწინდებურად მუშაობის საშუალებას აძლევს.
ზოგ შემთხვევაში კოლოსტომია შეიძლება მუდმივი იყოს და ადამიანს სიცოცხლის დარჩენილი ნაწილის განმავლობაში კოლოსტომიის ტომრით ცხოვრება დასჭირდეს. მდგომარეობები, რომლებიც, ჩვეულებრივ, მუდმივ კოლოსტომიას იწვევს, მოიცავს:
- ნაწლავის დაზიანებებს
- წყლულოვან კოლიტს
- გაუვალობას
- დივერტიკულის ანთებას
- გაღიზიანებული (მოუსვენარი) ნაწლავის სინდრომს
- სწორი ნაწლავის კიბოს, განსაკუთრებით მის ქვედა, ანუსთან ახლოს მდებარე უბანში
- კრონის დაავადებას
- დაბადებისას არსებულ ნაწლავის სტრუქტურასთან დაკავშირებულ პრობლემებს
- მსხვილ ნაწლავში პათოლოგიურ წარმონაქმნებს, ე.წ. პოლიპებს, რომლებიც შეიძლება ავთვისებიანი იყოს (პოლიპების დიდი რაოდენობა)
შეჯამება
ადამიანებმა შეიძლება მუდმივი ან დროებითი კოლოსტომიის ტომარა გამოიყენონ. კოლოსტომიის საჭიროება შეიძლება გაჩნდეს კიბოს შემდეგ, რომელიც ადამიანის მსხვილ ნაწლავს აზიანებს, ან რაიმეს შემდეგ, რაც მას ჭრილობას აყენებს, აზიანებს ან აინფიცირებს.
კოლოსტომიის ტომრები ყოველდღიურ საქმიანობაზე გავლენას არ ახდენს. ადამიანების უმეტესობა ამ მდგომარეობას ვერ შეამჩნევს, თუ ტომრის მომხმარებელი თავად არ ეტყვის.
ადამიანებმა სპეციალისტებს უნდა მიმართონ, რათა თავიანთ საჭიროებებზე ყველაზე მეტად მორგებული კოლოსტომიის ტომარა აირჩიონ. მრავალი განსხვავებული სახეობა და ზომა არსებობს, ამიტომ ადამიანმა უნდა იპოვოს ისეთი ვარიანტი, რომელიც მისი ცხოვრების წესის მოთხოვნებს შეესაბამება.
*
რა არის კოლექტომია? რა უნდა იცოდეთ მსხვილი ნაწლავის კიბოს ოპერაციის შესახებ
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.